බදු ගෙවන්නන් හඳුනාගැනීමේ අංකය (TIN) මෙතෙක් ලබාගෙන නොමැති පුද්ගලයන් මුහුණ දුන් ප්‍රායෝගික ගැටලුවලට ප්‍රතිචාර දක්වමින්, බැංකු ගිණුම් විවෘත කිරීම සහ වාහන ආදායම් බලපත්‍ර අලුත් කිරීම සඳහා තාවකාලික සහනයක් ලබාදීමට රජය පියවර ගෙන තිබේ. ඒ අනුව, එම ගනුදෙනු දෙක සඳහා ක්ෂණිකව TIN සහතිකයක් ඉදිරිපත් කිරීමේ අනිවාර්ය අවශ්‍යතාව තාවකාලිකව ලිහිල් කෙරේ.
2026 නොවැම්බර් 1 වන දින සිට ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් කාණ්ඩ අටක් සඳහා TIN අංකය අනිවාර්ය කිරීමට ගත් තීරණයත් සමඟ මහජනතාව මුහුණ පෑ දුෂ්කරතා සැලකිල්ලට ගනිමින් මෙම තීරණය ගත් බව කැබිනට් ප්‍රකාශක මෙන්ම සෞඛ්‍ය හා ජනමාධ්‍ය අමාත්‍ය වෛද්‍ය නලින්ද ජයතිස්ස මහතා සතිපතා කැබිනට් මාධ්‍ය හමුවේදී ප්‍රකාශ කළේය. ජාතික හැඳුනුම්පත් (NIC) විස්තර සහ අනෙකුත් මූලික පෞද්ගලික තොරතුරු පදනම් කරගනිමින් අදාළ කටයුතු කරගෙන යාමට ඉඩ සලසන ලෙස දේශීය ආදායම් කොමසාරිස් ජනරාල්වරයා අදාළ ආයතන වෙත උපදෙස් නිකුත් කරමින් සිටින බවද ඔහු සඳහන් කළේය.
නව ක්‍රමවේදය යටතේ TIN අංකයක් නොමැති ඕනෑම අයෙකුට තම ජාතික හැඳුනුම්පත් අංකය සහ අවශ්‍ය පෞද්ගලික තොරතුරු ලබාදීමෙන් නව බැංකු ගිණුම් විවෘත කිරීමේ අවස්ථාව හිමිවේ. එමෙන්ම, වාහන ආදායම් බලපත්‍ර අලුත් කිරීමේදීද අදාළ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල වෙත ජාතික හැඳුනුම්පත් විස්තර ඉදිරිපත් කිරීමෙන් TIN සහතිකයක් රහිතවම එම කටයුත්ත කරගැනීමට අවසර හිමිවනු ඇත.
කෙසේ වෙතත්, මෙම තාවකාලික පහසුකම මඟින් TIN අංකයක් ලබාගැනීමේ මූලික අවශ්‍යතාව අහෝසි නොවන බව අවධාරණය කළ අමාත්‍යවරයා, අනවශ්‍ය කලබලයකින් තොරව ක්‍රමයෙන් තම ලියාපදිංචිය සම්පූර්ණ කරගන්නා ලෙස ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. ශ්‍රී ලංකාවේ වයස අවුරුදු 18ට වැඩි ඇස්තමේන්තුගත මිලියන 17ක ජනගහනයෙන් මිලියන 13කට පමණ මේ වන විටත් TIN අංක නිකුත් කර ඇති අතර, තවත් මිලියන හතරකට ආසන්න පිරිසක් ලියාපදිංචි වීමට ඉතිරිව සිටිති.
TIN අංකයක් හිමිවීම යනු ස්වයංක්‍රීයවම ආදායම් බදු ගෙවීමට යටත් වීමක් නොවන බවද වෛද්‍ය ජයතිස්ස මහතා මෙහිදී පැහැදිලි කළේය. මිලියන 13ක ජනතාවකට TIN අංක නිකුත් කර තිබුණද, මේ වන විට නඩත්තු කෙරෙන්නේ ආදායම් බදු ලිපිගොනු මිලියන 1.2ක් පමණක් බව පෙන්වා දුන් ඔහු, බදු දැල සහ හඳුනාගැනීමේ අංකය අතර වෙනස පැහැදිලි කර දුන්නේය.
අමාත්‍යවරයා පෙන්වා දුන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන්ම බාධා සහ දුෂ්කරතා මතු වූයේ නව බැංකු ගිණුම් විවෘත කිරීමේදී සහ වාහන ආදායම් බලපත්‍ර අලුත් කිරීමේදී පමණක් බවත්, නියමිත අනෙකුත් ගනුදෙනු කාණ්ඩවල එවැනි සැලකිය යුතු බිඳවැටීමක් දක්නට නොලැබුණු බවත්ය. දේශීය ආදායම් කාර්යාල ඉදිරිපිට පැවති දිගු පෝලිම් සහ මාර්ගගත ලියාපදිංචි පද්ධතියට ප්‍රවේශ වීමේදී ඇති වූ ගැටලු සම්බන්ධයෙන් විමසූ අවස්ථාවේදී, තාක්ෂණික ගැටලු පැවති බව පිළිගත් අමාත්‍යවරයා ඒවා විසඳීමට පියවර ගනිමින් සිටින බව ප්‍රකාශ කළේය.
නොවැම්බර් 1 න් පසුව TIN ලියාපදිංචිය තවදුරටත් සිදුකළ නොහැකි බවට පැතිර යන ප්‍රකාශවලට නොරැවටෙන ලෙසද ඔහු ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් විධිමත් කිරීමේ සහ බදු පරිපාලනය වැඩිදියුණු කිරීමේ පුළුල් ප්‍රයත්නයේ කොටසක් ලෙස, සුදුසුකම් ලත් සියලුම පුද්ගලයන් ක්‍රමිකව TIN ලියාපදිංචි පද්ධතියට ඇතුළත් කරගැනීම රජයේ අපේක්ෂාව බව අමාත්‍යවරයා යළිදු අවධාරණය කළේය.