එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් 2026 සැප්තැම්බර් 6 වන ඉරිදා පස්වරු 1:56 ට Truth Social සමාජ මාධ්ය ජාලයේ "THE MOON IS OURS" (සඳ අපේ ය) යනුවෙන් සටහනක් තබමින් විශේෂ අවධානයක් දිනාගත්තේය. කිසිදු ලිඛිත නිල පැහැදිලි කිරීමක්, රාජ්ය ප්රතිපත්ති ප්රකාශයක් හෝ විධායක නියෝගයක් නොමැතිව පළ කරන ලද මෙම සටහනෙහි අඩංගු වූයේ එක් ඡායාරූපයක් පමණි.
එම රූපයේ පෘථිවිය අඩසඳක් ලෙස පසුබිමින් දර්ශනය වන අතර, ආවාටවලින් පිරි සඳ පෘෂ්ඨය මත විශාල සුදු පැහැති අකුරෙන් එම පාඨයත් සමඟ කුඩා ඇමෙරිකානු කොඩියක් ද සටහන් කර තිබිණි.නීතිමය හිමිකම් පෑමකට වඩා උත්තේජනාත්මක සටන් පාඨයක් ලෙස මාධ්ය විසින් හඳුනාගන්නා ලද මෙම සටහන, සති අන්තයේ ට්රම්ප් විසින් සිදුකරන ලද කෘතිම බුද්ධි (AI) තාක්ෂණයෙන් නිර්මාණය කළ ඡායාරූප මාලාවක එක් කොටසක් විය. අභ්යවකාශ බලකා නිල ඇඳුම් නිර්මාණ, නිව් මෙක්සිකෝ ප්රාන්තය "නිව් ඇමෙරිකා" ලෙස නම් කිරීමේ යෝජනා, හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය පිළිබඳ ප්රකාශ, රොබෝ හමුදා සහ ඉරාන සිතියම් ආශ්රිත නිර්මාණ ඇතුළු පින්තූර රැසක් එම පැය කිහිපය තුළදී ඔහුගේ ගිණුමෙන් ප්රකාශයට පත් විය. විශේෂයෙන්ම ඊට සුළු මොහොතකට පෙර පළ කරන ලද අභ්යවකාශ බලකායේ නව ඇඳුම් මෝස්තර කෙරෙහි ෆැසිස්ට්වාදී ලක්ෂණ ගැබ්ව ඇති බවට ද විවේචන එල්ල විය.
කෙසේ වෙතත්, ජාත්යන්තර අභ්යවකාශ නීතියට අනුව කිසිදු රටකට සඳෙහි ස්වෛරී අයිතිය තමුන්ට පවරා ගත නොහැක. එක්සත් ජනපදය, බ්රිතාන්යය සහ සෝවියට් සංගමය මුල් වී 1967 දී අත්සන් කරන ලද අභ්යවකාශ ගිවිසුමේ (Outer Space Treaty) දෙවන වගන්තියට අනුව, සඳ ඇතුළු කිසිදු අභ්යවකාශ වස්තුවක් ජාතික හිමිකම් පෑමකට හෝ අත්පත් කරගැනීමකට යටත් කළ නොහැකිය. චන්ද්ර පෘෂ්ඨය මත ධජයක් සිටුවීම හෝ සමාජ මාධ්ය සටහනක් තැබීම මගින් නීතිමය අයිතියක් නිර්මාණය නොවන අතර, සඳ සියලු මානව වර්ගයාගේ පොදු උරුමයක් ලෙස එම ගිවිසුමෙන් නියම කර ඇත.
මෙම නීතිමය සීමාවන් පැවතුණද, මෙම ප්රකාශය පසුපස ඇමෙරිකාවේ වේගවත් අභ්යවකාශ මෙහෙයුම් වැඩපිළිවෙල ක්රියාත්මක වේ. 2025 දෙසැම්බර් මාසයේදී නිකුත් කරන ලද විධායක නියෝගයකට අනුව 2030 වන විට චන්ද්ර පෘෂ්ඨය මත න්යෂ්ටික බලශක්තියෙන් ක්රියාත්මක වන ස්ථිර මධ්යස්ථානයක් පිහිටුවීමට සැලසුම් කර ඇත. එමෙන්ම 2026 මාර්තු මාසයේදී නාසා (NASA) පරිපාලක ජැරඩ් අයිසැක්මන් විසින් සඳෙහි දක්ෂිණ ධ්රැවය ආශ්රිතව පදනමක් ගොඩනැගීමේ නව වැඩපිළිවෙල ප්රකාශයට පත් කළ අතර, 2026 අප්රේල් මස අවසන් වූ ආටෙමිස් II (Artemis II) සාර්ථක චන්ද්ර පියාසර මෙහෙයුමෙන් පසුව 2028 වන විට Artemis IV මෙහෙයුම හරහා නැවතත් ඇමෙරිකානු ගගනගාමීන් සඳ මතට යැවීමට නියමිතය.
ඇමෙරිකාවේ මෙම උත්සාහයට ප්රධානතම හේතුව වී ඇත්තේ චීනය සහ රුසියාව එක්ව දක්ෂිණ ධ්රැවය ඉලක්ක කරගනිමින් ගොඩනඟන ජාත්යන්තර චන්ද්ර පර්යේෂණ මධ්යස්ථානයයි (ILRS). චන්ද්ර දක්ෂිණ ධ්රැවයේ පිහිටි ජලය සහිත අයිස් තැන්පතු සහ නිරන්තර සූර්ය ආලෝකය ලැබෙන උස් බිම් අනාගත අභ්යවකාශ මෙහෙයුම් සඳහා උපායමාර්ගිකව ඉතා වැදගත් වේ. එම නිසා ට්රම්ප්ගේ ප්රකාශය නීතිමය වශයෙන් ස්වෛරීභාවය ප්රකාශ කිරීමක් නොවුණද, චන්ද්ර දක්ෂිණ ධ්රැවයේ ප්රථමයෙන්ම ස්ථිර යටිතල පහසුකම් ස්ථාපිත කරමින් ප්රායෝගික රීති තීරණය කිරීමේ ඇමෙරිකානු තරගකාරීත්වය මෙමගින් පෙන්නුම් කෙරේ.
