නේපාල-චීන දේශසීමා ආසන්නයේ සිදු වූ විනාශකාරී ගංවතුර ව්යසනය හමුවේ මුලින් විදේශීය සෙවීම් සහ ගලවාගැනීමේ කණ්ඩායම් පැමිණීම ප්රතික්ෂේප කළ නේපාල රජය, ජාත්යන්තර මට්ටමින් එල්ල වූ රාජ්යතාන්ත්රික පීඩනයත් සමඟ එම තීරණය වෙනස් කර විශේෂඥ කණ්ඩායම්වලට රට තුළට ඇතුළු වීමට අවසර දී තිබේ. තම පුරවැසියන් රැසක් අතුරුදන්ව සිටින රටවලින් ලැබුණු ඉල්ලීම් සලකා බැලීමෙන් පසුව බාලෙන් ෂාගේ රජය මෙම පියවර ගෙන ඇත.
පසුගිය අගෝස්තු 26 වැනිදා ටිබෙට් ප්රදේශයේ ග්ලැසියරයක් කඩා වැටීමෙන් හෝ අයිස්, මඩ සහ පාෂාණ ගලා ඒමෙන් රසුවා දිස්ත්රික්කයේ භෝටෙකෝෂි සහ ත්රිශූලි ගංගා පද්ධතිය පිටාර ගලමින් මෙම ක්ෂණික ගංවතුර හටගත්තේය. මෙමගින් නේපාලයේ රසුවා, නුවාකොට්, ධාඩිං, ගෝර්කා සහ චිත්වාන් යන දිස්ත්රික්කවල ගම්මාන රැසක් සම්පූර්ණයෙන්ම මඩෙන් යටවී, ජලවිදුලි ව්යාපෘති කිහිපයක්, පාලම් සහ මාර්ග විනාශ විය. රතු කුරුස සංවිධානයට අනුව 90,000කට වැඩි පිරිසක් ව්යසනයට ලක්ව ඇති අතර, අගෝස්තු 29 වන විට ලැබී ඇති වාර්තාවලට අනුව නේපාලයේ පුද්ගලයින් 579 ත් 584 ත් අතර සංඛ්යාවක් සහ ටිබෙට්හි කිහිපදෙනෙකු මියගොස් තිබේ. තවද ඉන්දියානුවන් 288 දෙනෙකු ඇතුළුව විදේශිකයන් 517 දෙනෙකු ඇතුළත්ව තවත් 1,900 ත් 2,500 ත් අතර පිරිසක් අතුරුදන්ව සිටින අතර, මෙතෙක් ගලවාගෙන ඇති සංඛ්යාව 4,000 ඉක්මවයි.
ව්යසනය සිදු වූ වහාම කත්මණ්ඩු පාලනය ප්රකාශ කළේ ස්වදේශික ආරක්ෂක අංශවලට මෙහෙයුම් කළමනාකරණය කිරීමේ හැකියාව පවතින බැවින් බාහිර සෙවුම් සහ ගලවාගැනීමේ කණ්ඩායම්වල සහාය අවශ්ය නොවන බවයි. අගෝස්තු 28 වැනිදා නේපාල විදේශ අමාත්යාංශ ප්රකාශක ලෝක් බහාදූර් චේත්රි සඳහන් කළේ හමුදාව, පොලිසිය සහ සන්නද්ධ පොලිසිය මෙහෙයුම් සිදුකරන බැවින් එවැනි උදව්වක් මේ මොහොතේ අනවශ්ය බවයි. ඒ අනුව ඉන්දියාවේ NDRF කණ්ඩායම් ඇතුළු චීනය, ඇමෙරිකාව, බ්රිතාන්යය, ජපානය, දකුණු කොරියාව, ශ්රී ලංකාව සහ බංග්ලාදේශය යැවීමට ඉදිරිපත් කළ සෙවුම් කණ්ඩායම් නේපාලය විසින් මුලින් ප්රතික්ෂේප කරන ලදී.
ප්රදේශයේ සංකීර්ණ භූගෝලීය තත්ත්වය පිළිබඳ නේපාල හමුදාව සතු මනා දැනුම, 2015 ගෝර්ඛා භූමිකම්පාවේදී විදේශීය කණ්ඩායම් අධික ලෙස පැමිණීමෙන් ඇතිවූ සම්බන්ධීකරණ ගැටලු සහ චීන දේශසීමාව ආසන්නයේ පිහිටි සංවේදීතාව මෙම ප්රතික්ෂේප කිරීමට හේතු වූ බව විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. කෙසේ වෙතත්, නේපාලය මුදල් සහ ද්රව්යමය ආධාර සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රතික්ෂේප නොකළ අතර අග්රාමාත්ය සහන අරමුදල හරහා එන මුදල් ආධාර මෙන්ම ඉන්දියාවෙන් ලැබුණු බේලි පාලම්, වෛද්ය කණ්ඩායම් සහ ගලවාගැනීම් වැනි විශේෂඥ සහාය ලබා ගැනීමට කටයුතු කළේය.
අතුරුදන් වූවන් අතර තම පුරවැසියන් සිටින බවට විදේශීය තානාපති කාර්යාල හරහා එල්ල වූ පීඩනයත් සමඟ අගෝස්තු 28 සවස සහ 29 වන විට නේපාලය සිය ප්රතිපත්තිය වෙනස් කළේය. ඒ අනුව අන්තර් අමාත්යාංශ සම්බන්ධීකරණ කමිටුවේ අනුමැතිය මත ඉන්දියාව, චීනය, ඕස්ට්රේලියාව සහ දකුණු කොරියාව යන රටවලින් පැමිණෙන විශේෂඥයින්ට උමං ගලවා ගැනීම්, DNA පරීක්ෂණ සහ අධිකරණ වෛද්ය හඳුනාගැනීම් සඳහා රට තුළට ඇතුළු වීමට අවසර ලැබී ඇත. විදේශ ඇමති ශිශිර් ඛනාල් පැහැදිලි කළේ ජාත්යන්තර ආධාර මුළුමනින්ම ප්රතික්ෂේප නොකළ බවත්, ආරම්භක අදියරේදී දේශීය බලකායන් කෙරෙහි ප්රමුඛතාව තැබූ බවත්ය.
