2026 පෙබරවාරි 28 වන දින ආරම්භ වූ ඇමරිකානු-ඊශ්රායල සහ ඉරාන යුද්ධය මේ වන විට සිය 32 වන දිනට එනම් 2026 මාර්තු 30-31 දින දක්වා එළඹෙමින් දැඩි ප්රහාරාත්මක මුහුණුවරක් ගෙන ඇත. පසුගිය පැය 24 ක කාලය තුළ ඉරානය විසින් ඊශ්රායලයට සහ ගල්ෆ් කලාපයේ ඇමරිකානු ඉලක්ක වෙත අඛණ්ඩව මිසයිල සහ ඩ්රෝන ප්රහාර එල්ල කර ඇති අතර, ඊට ප්රතිචාර ලෙස ඇමරිකාව සහ ඊශ්රායලය විසින් ඉරානයේ න්යෂ්ටික සහ හමුදා මර්මස්ථාන ඉලක්ක කර ගනිමින් දැඩි ගුවන් ප්රහාර මාලාවක් දියත් කර තිබේ.
ඊයේ රාත්රියේ සිට මාර්තු 31 අලුයම දක්වා කාලය තුළ ඉරානය විසින් ඊශ්රායලයේ මධ්යම ප්රදේශ ඉලක්ක කර ගනිමින් 'MIRV' තාක්ෂණයෙන් යුත් බැලස්ටික් මිසයිල ප්රහාර රැසක් එල්ල කරන ලදී. මෙම ප්රහාර හේතුවෙන් ටෙල් අවිව්, බ්නේ බ්රැක් හි පිහිටි සිනගෝගයකට මෙන්ම පෙටා ටික්වා සහ ගිවාට් ෂමුවෙල් යන ප්රදේශවලට දැඩි හානි සිදුවී ඇත. ප්රහාරයේ සුන්බුන් සහ හටගත් ගින්න හේතුවෙන් මෙන්ම ආරක්ෂිත ස්ථාන කරා දිව යාමේදී පුද්ගලයින් 6 සිට 11 දක්වා ප්රමාණයක් තුවාල ලබා ඇති බව වාර්තා වේ. ඊශ්රායලයේ අයන් ඩෝම් (Iron Dome) සහ ඇරෝ (Arrow) යන බහු-ස්ථර ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති මගින් බොහෝ මිසයිල විනාශ කිරීමට සමත් වුවද, ඇතැම් මිසයිල ජනාකීර්ණ ප්රදේශවලට පතිත වීම මගින් ඉරානය සිය විනිවිද යාමේ හැකියාව ප්රදර්ශනය කර ඇති බව උපායමාර්ගික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
අනෙක් අතට, ඇමරිකානු සහ ඊශ්රායල හමුදා විසින් ඉරානයේ ප්රධාන න්යෂ්ටික සහ මිසයිල නිෂ්පාදන මධ්යස්ථානයක් මෙන්ම බදර් ගුවන් කඳවුර ද පිහිටි ඉස්ෆහාන් (Isfahan) වෙත බලගතු බෝම්බ ප්රහාර (bunker-buster munitions) එල්ල කර ඇත. මෙහිදී දැවැන්ත පිපිරීම් සහ ගිනිගැනීම් වාර්තා වූ අතර ටෙහෙරාන් සහ අල්බෝර්ස් පළාත්වලට විදුලි බිඳවැටීම් ද වාර්තා විය. මීට අමතරව මහල්ලට් (Mahallat) ප්රදේශයට එල්ල වූ ප්රහාරවලින් පුද්ගලයින් 11 දෙනෙකු මියගොස් 15 දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇති අතර, කස්ර්-ඊ ෂිරින් (Qasr-e Shirin) ප්රදේශයේ සිවිල් කොන්ත්රාත් භූමියකට එල්ල වූ ප්රහාරයකින් එක් අයෙකු මියගොස් තවත් 8 දෙනෙකු තුවාල ලබා තිබේ. පසුගිය පැය 24 තුළ පමණක් ඉරානයේ මිසයිල සහ න්යෂ්ටික ඉලක්ක 170ක් පමණ විනාශ කිරීමට යුධෝපකරණ 400ක් පමණ භාවිත කළ බව ඊශ්රායල ආරක්ෂක අංශ (IDF) තහවුරු කර ඇති අතර, ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකාය (IRGC) මීට එරෙහිව දැඩි ප්රතිප්රහාර එල්ල කරන බවට ප්රතිඥා දී ඇත.
පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපය තුළ ද ඉරානය සිය නාවික සහ ඩ්රෝන මෙහෙයුම් තීව්ර කර තිබේ. ඩුබායි වරායේ නැංගුරම් ලා තිබූ කුවේටයට අයත් 'අල්-සල්මි' (Al-Salmi) තෙල් නැවකට ඉරාන ඩ්රෝන ප්රහාරයක් එල්ල වීමෙන් එහි ගින්නක් හටගත් නමුත් ඉන් කිසිවෙකුටත් හානි සිදුවී නොමැති අතර තෙල් කාන්දුවක් ද වාර්තා වී නොමැත. මීට අමතරව අරාබි ගල්ෆ් කලාපයේ ඊශ්රායල බහාලුම් නෞකාවකට, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ වෙරළබඩ කඳවුරක් අසල සිටි ඇමරිකානු මැරීන් භටයින්ට, බහරේනයේ ඇමරිකානු පස්වන බලඇණියේ ඩ්රෝන නාශක පද්ධතියට සහ කුවේට් කඳවුරක පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ රේඩාර් පද්ධති දෙකකට සාර්ථකව පහර දුන් බව ඉරානය පවසයි. සෞදි අරාබියේ සුල්තාන් ගුවන් කඳවුරට එල්ල වූ ප්රහාරයකින් ඇමරිකානු නිරීක්ෂණ ගුවන් යානයකට දැඩි අලාභහානි සිදුවී ඇති අතර, කඩා වැටුණු සුන්බුන් හේතුවෙන් අල්-කාර්ජ් ප්රදේශයේ පුද්ගලයින් දෙදෙනෙකු ද තුවාල ලබා ඇත.
මෙම ගැටුමේ බලපෑම මේ වන විට ලෙබනනය දක්වා ද ව්යාප්ත වී ඇති අතර, දකුණු ලෙබනනයේ මෙහෙයුම්වල නිරතව සිටි ඊශ්රායල සෙබලුන් සිව් දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්ව තිබේ. එලෙසම ඊශ්රායල ඩ්රෝන ප්රහාර හේතුවෙන් ටයර් සහ ඩෙරිකිෆා ප්රදේශවලදී ලෙබනන් සිවිල් වැසියන් සිව් දෙනෙකු ද මියගොස් ඇත. මේ අතර ගල්ෆ් කලාපයේ නාවික ගමනාගමනය අඩාල වීම සහ කොටස් වෙළෙඳපොළ අස්ථාවර වීම හේතුවෙන් ගෝලීය බලශක්ති අර්බුදයක් ඇතිවීමේ අවදානමක් ද මතු වී ඇති අතර, චීනය සහ ඊජිප්තුවේ අල්-අසාර් ආයතනය වහාම මෙම තත්ත්වය සමනය කරන ලෙස ඉල්ලා තිබේ.
රාජ්යතාන්ත්රික මට්ටමින් ද මෙම අර්බුදය තීව්ර වී ඇති අතර, ඇමරිකානු ජනාධිපති ට්රම්ප් රාජ්යතාන්ත්රික විසඳුමකට කැමැත්තක් දැක්වුවද හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය සම්පූර්ණයෙන්ම විවෘත නොකළහොත් දැඩි ප්රතිවිපාකවලට මුහුණ දීමට ඉරානයට සිදුවන බව ඇමරිකානු රාජ්ය ලේකම් මාකෝ රුබියෝ අල් ජසීරා නාලිකාවට පවසා ඇත. ඉරාන ජනාධිපති මසූඩ් පෙසෙෂ්කියන් මෙම ඇමරිකානු ඉල්ලීම් යථාර්ථවාදී නොවන බව පවසමින් ප්රතික්ෂේප කර තිබේ. මේ අතර ඊශ්රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු පවසා ඇත්තේ ඉරානය තුළ ඔවුන්ගේ මිලිටරි අරමුණු හරි අඩකට වඩා සම්පූර්ණ වී ඇති බවයි. සෞදි අරාබිය, කටාර් රාජ්යය සහ ජෝර්දානය යන රටවල් ජෙඩා නුවර පැවති සමුළුවකදී ඉරාන ප්රහාර හෙළා දැක ඇති අතර, ස්පාඤ්ඤය සිය ගුවන් කලාපය ඉරාන මෙහෙයුම් සඳහා සම්බන්ධ වන ඇමරිකානු යුද ගුවන් යානාවලට වසා දමා ඇත. මේ අතර ඉරාන මිසයිලයක් සුළු වේලාවකට තුර්කි ගුවන් කලාපයට ඇතුළු වීම හේතුවෙන් නේටෝ සංවිධානය ද මෙම යුද්ධයට මැදිහත් වීමේ අවදානමක් මතුව තිබේ.
