මහ බැංකු අධිපති නන්දලාල් වීරසිංහ මහතා අද පැවැත්වූ විශේෂ ප්රවෘත්ති සාකච්ඡාවකදී රටේ පවතින මූල්ය තත්වයේ ස්ථාවරත්වය පැහැදිලි කළේය. ඔහු කියූ ප්රකාශය හා මාධ්යවේදීන් ඇසූ ප්රශ්න වලට ලබාදුන් පිළිතුරු පහතින්
ඇත්ත වශයෙන්ම, ඊයේ අප මුල්ය ප්රතිපත්ති මණ්ඩලය විසින් මේ මුල්ය ප්රතිපත්තිය තීරණය කිරීමේදී විශේෂයෙන්ම සලකා බැලුවේ, පවතින මෙම බාහිර කම්පනය රටක් වශයෙන් අපට කොතරම් දුරකට කළමනාකරණය කළ හැකිද යන්නයි.
එතැනදී මහ බැංකුවක් වශයෙන් අපට ප්රධාන වගකීම් දෙකක් තිබෙනවා. පළමුවැන්න උද්ධමනය පාලනය කිරීමයි. දෙවැන්න මුල්ය පද්ධතියේ ස්ථාවරත්වය පවත්වාගෙන යාමයි.
උද්ධමනය පැත්තෙන් බැලුවහම, රජයත් සමඟ අප එකඟ වී තිබෙන උද්ධමන ඉලක්කය වන්නේ එය 5%ක මට්ටමේ පවත්වාගෙන යාමයි. මීට පෙර අවස්ථාවේදීත් අප ප්රකාශ කළේ, මේ වසරේ තුන්වන කාර්තුවේදී උද්ධමනය 5% මට්ටමට ළඟා වනු ඇතැයි අප බලාපොරොත්තු වන බවයි.
නමුත්, දැනට පවතින බලශක්ති මිල ගණන් වැඩිවීම හේතුවෙන්, දෙවන කාර්තුව වන විට එය සාමාන්ය අගයක් (average) ලෙස එම මට්ටමට ළඟා වනු ඇතැයි අප බලාපොරොත්තු වෙනවා. මින් පෙන්නුම් කරන්නේ, පසුගිය කාලය පුරාවටම අප උද්ධමනය 5%කට වඩා විශාල වශයෙන් අඩුවෙන් පවත්වාගෙන ගිය බැවින්, මෙවැනි බාහිර කම්පනයක් ඇති වුවත් උද්ධමනය 5% මට්ටමේ හෝ පවත්වාගෙන යාමට අපට හොඳ ප්රතිපත්තිමය අවකාශයක් නිර්මාණය වී තිබූ බවයි.
ඉදිරියට යන විට එය ධනාත්මක කරුණක් ලෙසයි මා දකින්නේ. එසේ නොමැතිව, දැනටමත් උද්ධමනය 5%ක තිබුණා නම් මේ තත්ත්වය මත එය තවත් වැඩි වීමට ඉඩ තිබුණා. නමුත් අපගේ පුරෝකථනවලට අනුව අප බලාපොරොත්තු වන්නේ මේ මාසය අවසන් වන විටත් උද්ධමනය 2%ක පමණ මට්ටමක පවතිනු ඇති බවයි. ඉන්පසුව එය ක්රමානුකූලව වැඩි වී 5% මට්ටමට ළඟා වනු ඇත. ඒ අනුව උද්ධමනය පැත්තෙන් අපට යම්කිසි අවකාශයක් එනම් ප්රතිපත්තිමය ආරක්ෂිත කලාපයක් (policy buffer) තිබෙනවා.
ඊට අමතරව විදේශ සංචිත පැත්තෙන් ගත් විටත්, ඩොලර් බිලියන 7.3ක් යනු මෑත කාලයේ අප සතුව පැවති ඉහළම සංචිත ප්රමාණයයි. ඒ අනුව, මෙම කම්පනය කොපමණ කාලයක් පවතීද යන්න මත, යම්කිසි කාලයක් සඳහා මෙම සංචිත ප්රමාණය භාවිත කරමින් රටට එල්ල වන කම්පනය කළමනාකරණය කර ගැනීමේ හැකියාවක් අපට තිබෙනවා. එයට හේතුව සංචිත ඉහළ මට්ටමක පැවතීමයි.
අනෙක් අතින් ගත් විට, මේ වන විට බැංකු පද්ධතිය තුළ කිසිදු ගැටලුවක් අප දකින්නේ නැහැ. එය ස්ථාවරව පවතිනවා. බැංකුවල කිසිදු ප්රශ්නයක් දක්නට ලැබෙන්නේ නැහැ. විශේෂයෙන්ම මෙම මිල වැඩිවීම් සහ උද්ධමනය සඳහා බලපාන්නේ බලශක්ති මිල ඉහළ යාමයි. ඒ සමඟම භාණ්ඩ මිල ඉහළ යාම නිසා ආනයන වියදම ද යම් ආකාරයකින් වැඩි විය හැකියි. නමුත් මිල වැඩිවීම නිසා පවතින ඉල්ලුම යම් ආකාරයකින් පාලනය වීම තුළින්, අනෙක් පැත්තෙන් ඒ සඳහා සමතුලිත වෙනසක් සිදුවීමටද ඉඩ තිබෙනවා.
ඒ කරුණු දෙක සමතුලිත වෙනවා. ඊට අමතරව, කලින් සඳහන් කළ විදේශ ප්රේෂණ සහ සංචාරක ව්යාපාරය දෙස බැලූ විට, දැනට පවතින තත්ත්වය අනුව මාර්තු මාසය තුළ සංචාරක පැමිණීම් සංඛ්යාව 17%කින් පමණ අඩුවී තිබෙනවා. කෙසේ වෙතත්, එය කළමනාකරණය කරගත නොහැකි තරම් ලොකු ප්රශ්නයක් යැයි මා සිතන්නේ නැහැ.
විදේශ ප්රේෂණ සම්බන්ධයෙන් ගත් විට නම් එවැනි කිසිදු අඩුවීමක් අප දැනට දකින්නේ නැහැ. ඇත්ත වශයෙන්ම, පළමු දින 15ක වැනි කාලය ඇතුළත දත්ත බැලූ විට අපට පෙනී යන්නේ මුල් කාලයේදී ප්රේෂණවල වැඩිවීමක් සිදුවී ඇති බවයි.
මෙය තව කොපමණ දුරට යයිද? විදේශවල සේවය කරන අපගේ ශ්රමිකයින්ට, විශේෂයෙන්ම මැදපෙරදිග කලාපයේ අයට නැවත පැමිණෙන ලෙස දැනට කිසිදු දැනුම්දීමක් කර නැහැ. ඔවුන් එහි රැඳී සිටිමින් තම පවුල්වලට මුදල් එවමින් පවතිනවා. මේ අවස්ථාවේ අප දකින්නේ එයයි. මෙය විශේෂයෙන්ම බාහිර කම්පනයක්. එහි බලපෑම කොතරම්ද යන්න අපගේ පාලනයෙන් තොර දෙයක්. නමුත් අපට කළ හැක්කේ, මෙවැනි කම්පනයක් එන විට එහි බලපෑම ආර්ථිකයට දරා ගැනීමට කොතරම් දුරකට අප අවකාශයක් ගොඩනගාගෙන තිබෙනවාද යන්න තහවුරු කර ගැනීමයි.
සාපේක්ෂව බැලූ විට, මීට පෙර පැවති ආර්ථික අර්බුද සමයේදී අපට කිසිදු සංචිත අවකාශයක් තිබුණේ නැහැ. නමුත් දැන් අප ඊට වඩා හොඳ තත්ත්වයක සිටිනවා. සංචිත ඉහළ මට්ටමක පවතිනවා. උද්ධමනය අඩු මට්ටමක තිබෙනවා. රජයේ මූල්ය ප්රතිපත්ති සමඟ සංසන්දනය කිරීමේදී අප ඊට වඩා ඉහළ සංචිත මට්ටමක සිටිනවා. අයවැය හිඟය අඩු වී තිබෙනවා. ප්රාථමික ගිණුමේ අතිරික්තයක් තිබෙනවා. එබැවින්, මෙවැනි බාහිර කම්පනයකට මුහුණ දීමේ හැකියාව සහ ශක්තිය දැන් ඉහළ මට්ටමක පවතිනවා. මෙහි ඇති අවිනිශ්චිතභාවය වන්නේ මෙය කොපමණ කාලයක් පවතීවිද යන්න බොහෝ දෙනෙකුට තීරණය කිරීමට අපහසු වීමයි. එය අපට පාලනය කළ නොහැකි බාහිර සාධකයක්. එබැවින් අපට කළ හැක්කේ ඊට අනුව හැඩගැසීමයි. මෙය දීර්ඝකාලීනව පැවතුණහොත් ඉදිරියේදී මීට වඩා වෙනස්කම් කිරීමට අපට සිදුවේවි. නමුත් දැනට පවතින තත්ත්වය අනුව, ඉදිරි මාස දෙක තුනක කාලය අප දකින්නේ මේ ආකාරයටයි.
මාධ්යවේදියා: ඔව්. මහ බැංකු අධිපතිතුමා, දැන් ඔබතුමා සංචාරක කර්මාන්තය ගැන කතා කළ නිසා මා මේ ප්රශ්නය අසන්නේ. ජනවාරි මාසයේදී සංචාරකයින් 2,77,000ක් ආවා. පෙබරවාරි මාසයේදී 2,79,000ක් ආවා. නමුත් මාර්තු 22 වන විට එය 1,36,000 දක්වා අඩුවෙලා තිබෙනවා. ඔබතුමා කීවාක් මෙන් එය 17%ක පමණ අඩුවීමක්. මේ තත්ත්වයත් සමඟ වසර අවසානයේ අප අපේක්ෂා කරන ආර්ථික වර්ධනයට යාමට නොහැකි වෙයිද? නැතිනම් ඉදිරි කාලයේදී මෙය නැවත යථා තත්ත්වයට පත් කරගැනීමට අපට පුළුවන් වෙයිද? ඒ සම්බන්ධයෙන් මහ බැංකුව පැත්තෙන් කර ඇති පුරෝකථන මොනවාද? මේ වසර අවසන් වන විට අපට එම අපේක්ෂිත ආර්ථික වර්ධනය ළඟා කරගැනීමට බැරි වෙයිද?
මහ බැංකු අධිපති: මේ අවස්ථාවේ ඒ ගැන ස්ථිර ප්රකාශයක් කිරීම තරමක් කල් වැඩියි කියා මා සිතනවා. මන්ද එය රඳා පවතින්නේ මෙම තත්ත්වය පවතින කාල සීමාව මතයි. මෙය මාසයක් හෝ මාස එකහමාරක් පමණක් පැවතුණහොත් එය කෙටිකාලීන බලපෑමක් පමණක් විය හැකියි. එම තත්ත්වය අවසන් වූ පසු එය නැවතත් යථා තත්ත්වයට පත්විය හැකියි.
මාධ්යවේදියා: සහ මහ බැංකු අධිපතිතුමා, ඔබතුමා කලින් සඳහන් කළා වගේ දෙවන කාර්තුව වන විට අපට 5%ක උද්ධමන ඉලක්කය ළඟා කරගන්න පුළුවන් වෙයි. නමුත් උද්ධමනය 1.5% දක්වා අඩුවීමෙන් ආර්ථිකයට යම්කිසි අහිතකර ප්රතිඵල හෝ බලපෑම් ඇති වෙන්න පුළුවන්ද?
මහ බැංකු අධිපති: නැහැ, එවැන්නක් නැහැ. දිගුකාලීනව අවධමනයක් (deflation) පැවතුණහොත් එය ප්රශ්නයක්. අපට මාස 11ක් පුරා අවධමනයක් තිබුණා. එය දිගටම පැවතී රටේ ආර්ථික ක්රියාකාරීත්වය අඩු වුණා නම් තමයි එය ගැටලුවක් වන්නේ. නමුත් අවධමනය 11%ක මට්ටමක තිබියදීත් ආර්ථිකය 5%කින් වර්ධනය වූ බව අප දැක්කා. ඒ නිසා එම අවධමනය අපේ ආර්ථිකයට අහිතකර බලපෑමක් ඇති කර නැති බවයි අපට පෙනී යන්නේ. සමහර රටවල ආර්ථිකයන්හි දීර්ඝකාලීනව අවධමනයක් පවතින විට ආර්ථික ක්රියාකාරීත්වය අඩුවීමක් දකින්නට ලැබෙනවා. නමුත් අප එවැන්නක් මෙහි දැක්කේ නැහැ. දැන් තත්ත්වය නැවත යථා තත්ත්වයට පත්වෙමින් තිබෙන නිසා, උද්ධමනය පැත්තෙන් බැලුවත් අඩු උද්ධමනයක් පවත්වාගෙන යාම මේ වන විට අපට යම්කිසි වාසිදායක තත්ත්වයක් නිර්මාණය කර ඇති බවයි පෙනෙන්නට තිබෙන්නේ.
මාධ්යවේදියා: අධිපතිතුමා, මේ සතියේ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) නියෝජිතයින් මෙරටට පැමිණෙනවා. පිරිවැය ආවරණය වන පරිදි බලශක්ති මිල ගණන් නියම කිරීම සහ ගෙවුම් ශේෂ (BOP) අභියෝග වැනි වෙනස්කම් සැලකිල්ලට ගත් විට, ශ්රී ලංකාවට ණය වාරික දෙකක් එකවර අනුමත කර ගැනීමේ හැකියාවක් තිබෙනවා කියා ඔබ සිතනවාද? එමෙන්ම, මේ තත්ත්වය හේතුවෙන් ජාත්යන්තර ශුද්ධ සංචිත (net reserve) ඉලක්ක වෙත ළඟා වීමට යම් අභියෝගයක් ඇතිවෙයි කියා ඔබ දකිනවාද? ස්තුතියි.
මහ බැංකු අධිපති: ඔව්, පළමු ප්රශ්නය IMF දූත මණ්ඩලය සම්බන්ධයෙන් නේද. ඔවුන් මෙම නව තත්ත්වය පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීමට මෙහි පැමිණෙනවා. කාර්ය මණ්ඩල මට්ටමේ එකඟතාවට (staff-level agreement) එළඹීම සහ සමාලෝචන දෙකම එකවර සම්පූර්ණ කිරීම ඊළඟ අරමුණ බව ඔවුන් මෙන්ම මෙහි පැමිණි කළමනාකාර අධ්යක්ෂවරියද දැනටමත් ප්රකාශ කර තිබෙනවා. දූත මණ්ඩලය මෙහි පැමිණෙන්නේ ඒ ගැන සාකච්ඡා කිරීමටයි. මා මීට පෙර කිහිප වතාවක්ම සඳහන් කර ඇති පරිදි, දැනට අවසන් කර ඇති සමාලෝචන හතර දෙස බැලුවත්, එක් එක් සමාලෝචනයෙන් පසු කොන්දේසි සහ තත්ත්වයන් වෙනස් වී තිබෙනවා. එය ඉදිරියටත් සිදුවේවි. මෙවර ඇතිවූ කම්පනය ප්රබල එකක් බැවින්, පසුගිය සමාලෝචන කිහිපයට වඩා මෙවර සිදුවන වෙනස්කම් සැලකිය යුතු මට්ටමක පැවතිය හැකියි. ඒ නිසා ඉදිරි සති කිහිපය තුළ එම සාකච්ඡා පැවැත්වීමට අප බලාපොරොත්තුවෙන් සිටිනවා.
