යෝජිත "රාජ්ය නොවන සංවිධාන (ලියාපදිංචි කිරීමේ සහ අධීක්ෂණය කිරීමේ) පනත් කෙටුම්පත" මගින් රාජ්ය නොවන සහ ලාභ නොලබන සංවිධානවල ක්රියාකාරකම් රජයේ ප්රතිපත්තිවලට අනුකූල විය යුතු බවට පනවා තිබූ ආන්දෝලනාත්මක වගන්තියක් ඉවත් කිරීමට රජය කැමැත්ත පළ කර තිබේ.
රාජ්ය නොවන සංවිධාන මහලේකම් කාර්යාලයේ අධ්යක්ෂ ජනරාල් චන්ද්රරත්න ඩී. විතානගේ මහතා මේ සතියේ නිකුත් කළ නිවේදනයකට අනුව, රාජ්ය නොවන සංවිධාන රජයේ ප්රතිපත්තිවලට අනුකූල විය යුතු බවට වන වගන්තිය මගින් සංවිධානය වීමේ සහ අදහස් ප්රකාශ කිරීමේ නිදහසට බාධා එල්ල වන බවට සිවිල් සමාජ සංවිධාන සහ පුරවැසියන් පෙන්වා දී ඇත.
එම වගන්තිය වැරදි ලෙස අර්ථකථනය වීමට ඉඩ ඇති බවත්, එයින් සංවිධානය වීමේ හා අදහස් ප්රකාශ කිරීමේ නිදහසට අහිතකර බලපෑමක් ඇති විය හැකි බවත් පිළිගන්නා රජය, එම වගන්තිය ඉවත් කිරීමට එකඟ වී තිබේ. අතීතයේ දී ඇතැම් රාජ්ය නොවන සංවිධාන පිළිගත් සෞඛ්ය ප්රතිපත්ති උල්ලංඝනය කරමින් සනීපාරක්ෂක ප්රතිපත්තියක් අනුගමනය කිරීමේ කටුක අත්දැකීම මත මෙම වගන්තිය ඇතුළත් කර තිබුණ ද, එය මෙම පනතේ සන්දර්භයට සෘජු අදාළත්වයක් නොමැති බව රජය මේ වන විට පිළිගෙන ඇත.
මෙම තීරණය ගෙන ඇත්තේ පනත් කෙටුම්පතේ ඇතැම් වගන්ති සම්බන්ධයෙන් සිවිල් සමාජ නියෝජිතයන් සමඟ පැවති සාකච්ඡාවලින් අනතුරුවය. ග්රාමීය සංවර්ධන, සමාජ ආරක්ෂණ සහ ප්රජා සවිබල ගැන්වීමේ අමාත්යාංශයේ ලේකම්වරයා සහ රාජ්ය නොවන සංවිධාන අධ්යක්ෂ ජනරාල්වරයා පසුගිය ජූලි සහ අගෝස්තු මාසවලදී සිවිල් සමාජ සංවිධාන එකමුතුව හමුවූ අතර, එහිදී පනත් කෙටුම්පත සමාලෝචනය කර නිර්දේශ ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා කමිටුවක් පත් කිරීමට එකඟතාවකට පැමිණ තිබේ.
සාමාජිකයන් 13 දෙනෙකුගෙන් යුත් මෙම කමිටුව මේ වන විට දෙවරක් රැස්වී ඇති අතර, අමාත්යාංශයේ නියෝජිතයින්, මහ බැංකුවේ මූල්ය බුද්ධි ඒකකය, නීති කෙටුම්පත් සම්පාදක දෙපාර්තමේන්තුව, නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව, ආරක්ෂක සහ විදේශ කටයුතු අමාත්යාංශ මෙන්ම මින් පෙර සිය නිරීක්ෂණ හා නිර්දේශ ඉදිරිපත් කිරීමට අවස්ථාව නොලැබුණු රාජ්ය නොවන සංවිධාන නියෝජිතයින් ද ඇතුළත් වන පරිදි එය තවදුරටත් පුළුල් කිරීමට නියමිතය.
දේශපාලන කටයුතු සඳහා මැදිහත්වීම සීමා කිරීම සහ බලයලත් නිලධාරියාගේ බලතල ඇතුළු තවත් ආන්දෝලනාත්මක වගන්ති කිහිපයක් පිළිබඳව ද නැවත සලකා බලන බව එම නිවේදනයේ දැක්වේ. පූර්ව මැතිවරණ සමයකදී රාජ්ය නොවන සංවිධානවල අරමුදල් සහ සම්පත් භාවිතා කරමින් දේශපාලන මතවාදයන්ට සහාය දැක්වීම තහනම් කරන වගන්තියට ද රාජ්ය නොවන සංවිධාන විරෝධය පළ කර ඇත.
ස්වේච්ඡා සමාජ සේවා සඳහා දායකයන්, සාමාජිකයන් සහ මහජනතාවගෙන් ලැබෙන අරමුදල් යම් දේශපාලන පක්ෂයක් හෝ මතවාදයක් ප්රවර්ධනය කිරීම සඳහා යොදා ගැනීම එම සංවිධාන කෙරෙහි තබා ඇති මහජන විශ්වාසය කඩ කිරීමක් බව අධ්යක්ෂ ජනරාල්වරයාගේ නිවේදනයේ සඳහන් වේ. එසේ වුවද, සංවිධානය වීමේ සහ අදහස් ප්රකාශ කිරීමේ නිදහසට අහිතකර බලපෑමක් ඇති නොවන පරිදි මෙම වගන්තිය සාකච්ඡා කර සංශෝධනය කිරීමට ද රජය සූදානමින් සිටී.
ලියාපදිංචිය ප්රතික්ෂේප වන අයදුම්කරුවන්ට අභියාචනා කිරීමට අවස්ථාවක් නොමැති බවට එල්ල වන චෝදනා ද නිවේදනය මගින් ප්රතික්ෂේප කර තිබේ. ප්රතික්ෂේප වූ අයදුම්කරුවෙකුට මාසයක් ඇතුළත අමාත්යාංශයේ ලේකම්වරයා වෙත අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කළ හැකිය. තවද, වඩාත් විනිවිදභාවයෙන් යුත් පුළුල් අභියාචනා ක්රියාවලියක අවශ්යතාවක් ඇත්නම් ඒ සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා කිරීමට සහ යෝජනා භාරගැනීමට ද රජය විවෘතව සිටී.
බලයලත් නිලධාරියාට වරෙන්තුවකින් තොරව සෝදිසි කිරීම් සිදුකිරීමට හෝ සංවේදී තොරතුරුවලට ප්රවේශ වීමට බලය පවරා ඇති බවට වන කරුණ ද රජය ප්රතික්ෂේප කර ඇත. පනත් කෙටුම්පතට අනුව, පූර්ව දැනුම්දීමකින් යුතුව සාධාරණ වේලාවන්හිදී රාජ්ය නොවන සංවිධාන පරිශ්රයන් වෙත ඇතුළුවීමට සහ අනුකූලතා අරමුණු සඳහා පොත්පත් සහ ලේඛන පරීක්ෂා කර පිටපත් කිරීම ඇතුළු අදාළ තොරතුරු වෙත ප්රවේශ වීමට ප්රතිපාදන සලසා තිබේ.
මේ වසරේ සැප්තැම්බර් 30 වන දින වන විට රාජ්ය නොවන සංවිධාන මහලේකම් කාර්යාලය යටතේ සංවිධාන 49,765ක් ලියාපදිංචි කර ඇත. ඊට ජාතික මට්ටමේ රාජ්ය නොවන සංවිධාන 1,948ක්, දිස්ත්රික් මට්ටමේ සංවිධාන 1,067ක් සහ ප්රාදේශීය මට්ටමේ සංවිධාන 47,152ක් අයත් වේ.
මෙම යෝජිත පනත සමාලෝචනය කිරීම සිදු කෙරෙන්නේ 2026 ඔක්තෝබර් 26 සිට නොවැම්බර් 6 දක්වා මුදල් විශුද්ධිකරණය පිළිබඳ ආසියා/පැසිෆික් සමූහය (APG) විසින් ශ්රී ලංකාව සම්බන්ධයෙන් සිදුකිරීමට නියමිත අන්යෝන්ය ඇගයීමට පෙරය.
මහ බැංකුවේ මූල්ය බුද්ධි ඒකකය සහ ත්රස්තවාදයට මුදල් සැපයීම හා අවි ව්යාප්තියට මුදල් සැපයීම මැඩපැවැත්වීම පිළිබඳ ජාතික කමිටු විසින් මාස 18ක් පුරා සිදු කරන ලද සූදානම් වීම්වලින් අනතුරුව මෙම ඇගයීම සිදු කෙරේ. මෙම ඇගයීමේදී අහිතකර ප්රතිඵලයක් අත්වුවහොත්, ශ්රී ලංකාව මූල්ය කාර්ය සාධක බලකායේ (FATF) අළු ලැයිස්තුවට හෝ නරකම තත්ත්වය යටතේ අසාදු ලැයිස්තුවට ඇතුළත් වීමේ අවදානමක් පවතින බව නිවේදනයේ වැඩිදුරටත් සඳහන් වේ. මේ සඳහා ධනාත්මක ප්රතිඵලයක් අත්කර ගැනීම වෙනුවෙන් රාජ්ය සහ පෞද්ගලික අංශයේ ආයතන 80කට වැඩි ප්රමාණයක් මේ වන විටත් කටයුතු කරමින් සිටී.