අනුරාධපුර රුවන්වැලි සෑ මළුව සහ පූජා භූමිය කේන්ද්‍ර කරගනිමින් මේ දිනවල ක්‍රියාත්මක වන සත්‍යග්‍රහය, හුදු ආගමික භක්තියකින් උපන් එකක් ද, නැතහොත් නීතිය සහ රාජ්‍ය පාලනයට අභියෝග කිරීමේ සංවිධානාත්මක දේශපාලන ව්‍යාපෘතියක් ද යන්න මේ වන විට සමාජය හමුවේ ඇති ප්‍රබලතම ගැටලුවයි. දේවානම්පියතිස්ස රජු බුදුන්ට පූජා කළ භූමියෙන් ඉවත් වීමට අනුරාධපුර මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකුට නියෝග කළ නොහැකි යැයි පවසමින්, කස්සප නම් චීවරධාරියෙකුගේ මූලිකත්වයෙන් ක්‍රියාත්මක වන මේ විරෝධතාවය පිටුපස ඇත්තේ නිරවුල් දේශපාලන න්‍යායපත්‍රයක් බව ජ්‍යෙෂ්ඨ නීතිඥ අශෝක සේරසිංහ මහතා ටෝක් විත් සුදත්ත යූටියුබ් වැඩසටහනෛ්දී පෙන්වා දෙයි.
රුවන්වැලි සෑය අබියසට පැමිණි මෙම කණ්ඩායම අනුරාධපුර පූජා භූමිය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා රජය ගෙන ආ ගැසට් නිවේදනයට එරෙහිව කඳවුරු බැඳගෙන සිටිති. ඔවුන් පවසන්නේ ඉන්දියානු ආධාර යටතේ අනුරාධපුරය ඉන්දියාවට පාවා දෙන බවත්, එහි කෝවිල් ඉදි කිරීමට යන බවත්ය. එහෙත්, මෙම විරෝධතාකරුවන් රුවන්වැලි සෑයේ නායක ස්වාමීන් වහන්සේගෙන් අවසර ගත් බවට කරන ප්‍රකාශය සම්පූර්ණ අසත්‍යයක් බව මේ වන විට අනාවරණය වී තිබේ. නායක ස්වාමීන් වහන්සේ පවසා ඇත්තේ පාන්දර පහට ලබා දුන් කිරිපිඬු දානයට පමණක් තමන් ආශිර්වාද කළ බවත්, ඉන් පසු රථගාලේ පත්‍රිකා බෙදමින් ඔවුන් ගෙන යන විරෝධතා වැඩපිළිවෙළට තමන්ගේ කිසිදු සම්බන්ධයක් නොමැති බවත්ය.
මහජන සාමය කඩවීම වළක්වාලමින් අනුරාධපුර මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය විසින් මෙම විරෝධතාකරුවන්ට එම ස්ථානයෙන් වහාම ඉවත් වන ලෙස නියෝගයක් නිකුත් කරනු ලැබීය. එහෙත් එම නීතිමය නියෝගයට හිස නමනවා වෙනුවට ඔවුන් සිදු කළේ රාජකාරියේ නියුතු පොලිස් නිලධාරීන් සමඟ ගැටුම් ඇති කරගැනීමයි. අධිකරණ නියෝගය ක්‍රියාත්මක කිරීමට ගිය ප්‍රධාන පොලිස් පරීක්ෂකවරයෙකු හපා කෑමට පවා කස්සප නම් පුද්ගලයා ක්‍රියා කළ බව වාර්තා වේ. පොලිසිය කඳුළු ගෑස් හෝ ජල ප්‍රහාර එල්ල නොකර, අවම බලය හෝ භාවිත නොකළ පසුබිමක, සිවුරෙන් මුහුණ වසාගෙන බිම පෙරළෙමින් සහ පසුව රජයේ රෝහල් ප්‍රතික්ෂේප කර පෞද්ගලික ස්ථානයකට වී තෙල් ගා ගනිමින් ඔවුන් සිදු කරන රංගනය, මීට පෙර ත්‍රිකුණාමලයේ ජූස් බාර් එකක් අසලදී සහ කොළඹ විහාරමහාදේවි උද්‍යානය අසලදී කළ අසාර්ථක විරෝධතාවලම දිගුවක් බව නීතිඥවරයාගේ අදහසයි.
අනුරාධපුර සංවර්ධන සැලැස්ම යනු අද ඊයේ ආරම්භ වූවක් නොවේ. 1947 සහ 1961 වසරවලදී මෙන්ම, නාගරික සංවර්ධන අමාත්‍යවරයා ලෙස මහින්ද රාජපක්ෂ සහ පසුව ගෝඨාභය රාජපක්ෂ කටයුතු කළ සමයේදී ද අනුරාධපුර පූජා භූමිය විධිමත් කිරීමේ සැලසුම් යෝජනා විය. 1930 ගණන්වල එච්.සී.පී. බෙල් නම් බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික පුරාවිද්‍යාඥයා විසින් සොයාගන්නා තෙක් රුවන්වැලි සෑය ද අවුරුදු අටසීයක් පමණ පැවතියේ වල් බිහි වූ පස් කන්දක් ලෙසිනි. අද වන විටත් පූජනීය කලාප, නේවාසික කලාප, සහ කර්මාන්ත කලාප නිසි පරිදි වෙන් නොවීම හේතුවෙන් නේවාසික කලාපවල දර පෝරණු පවා පවතින අවිධිමත් තත්ත්වයක් අනුරාධපුරයේ දක්නට ලැබේ. නව ගැසට් පත්‍රයේ අරමුණ වී ඇත්තේ දේශීය මෙන්ම විදේශීය සංචාරක ආකර්ෂණය දිනාගත හැකි පරිදි මෙම පූජා භූමිය විධිමත් කිරීමයි. එසේම, දිනකට එකතු වන දහස් ගණන් මැටි භාජන හේතුවෙන් සිදුවන පරිසර හානිය වළක්වා පුවක් කොළ වැනි දිරාපත් වන පරිසර හිතකාමී භාජන හඳුන්වා දීමේ යෝජනාව පවා මෙම කණ්ඩායම විසින් විකෘති කරමින් සමාජගත කර තිබේ. ගැසට් පත්‍රයේ අඩුපාඩු වේ නම් විද්වතුන් සමඟ සාකච්ඡා කර ඒවා නිවැරදි කිරීමට තමන් සූදානම් බව ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා මේ වන විටත් ප්‍රකාශ කර ඇත.
එසේ තිබියදීත්, ජනාධිපතිවරයා 'එළාර' කෙනෙකු ලෙස හඳුන්වමින් ගෙන යන මේ ව්‍යාපාරය හුදෙක් බළල් අතක් පමණක් බව පැහැදිලිව පෙනෙන්නට තිබේ. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දේශපාලන ප්‍රවාහය තුළ වත්මන් රජයට එරෙහි වීමට නොහැකි වූ ඇතැම් කණ්ඩායම්, රාජ්‍ය බලය "පියාගෙන් පුතාට" යා යුතු බව පවසමින් මෙම පිරිස ආගමික මුහුණුවරකින් මෙහෙයවන බවට චෝදනා එල්ල වේ. දේශපාලනඥයන් සහ ව්‍යාපාරිකයන් අත පැවති පාලනය වෙනස් වී, විනයක් සහ දර්ශනයක් සහිත දේශපාලන පක්ෂයක් රට පාලනය කිරීම ආරම්භ කිරීමත් සමඟ, ඊට එරෙහිව ක්‍රියාත්මක වන කුමන්ත්‍රණයක් ලෙස මෙය හැඳින්විය හැකිය. අතීත පාලකයන් මෙන් මෙම විරෝධතාකරුවන්ට දැඩි ප්‍රහාර එල්ල කර ඔවුන් පීඩාවට පත් නොකර, නීතියට ක්‍රියාත්මක වීමට ඉඩ හැරීමෙන් ජනාධිපතිවරයා සැබෑ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදියෙකු ලෙස කටයුතු කර ඇති බව නීතිඥ අශෝක සේරසිංහ සඳහන් කරයි.
කෙසේ වෙතත්, යම් හෙයකින් අනුරාධපුර මහේස්ත්‍රාත්වරයාගේ නියෝගය තවදුරටත් කඩ කරමින් මොවුන් බලහත්කාරයෙන් එම ස්ථානයේ රැඳී සිටියහොත්, පොලිසියට ඔවුන් අත්අඩංගුවට ගෙන රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කිරීමට සම්පූර්ණ නීතිමය ප්‍රතිපාදන ඇත. එපමණක් නොව, අධිකරණ නියෝගයක් පැහැර හැරීම මත උසාවියට අපහාස කිරීමේ චෝදනාව යටතේ අභියාචනාධිකරණය හමුවට මෙම කරුණ වාර්තා වුවහොත්, කිසිදු සීමාවකින් තොරව වසර ගණනාවක බරපතළ සිරදඬුවමක් නියම කිරීමේ බලය අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවරුන් සතු වන බව ද ඔහු වැඩිදුරටත් අවධාරණය කරයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට සහ නීති පද්ධතියට ඉහළින් කිසිදු මනඃකල්පිත ඓතිහාසික නියෝගයක් හෝ ආගමික වේශයක් ක්‍රියාත්මක විය නොහැක. රාජ්‍ය දේපළ යනු ජනතාවගේ මිස දේශපාලනඥයන්ගේ හෝ වෙනත් කණ්ඩායම්වල පෞද්ගලික බූදලයක් නොවේ. අනුරාධපුරයේ දැන් සිදුවෙමින් පවතින්නේ ශාසනය බේරාගැනීමේ සටනක් නොව, මහජනතාව විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබූ අදෘශ්‍යමාන දේශපාලන බලවේගයන්ගේ රූකඩ හරහා රටේ නීතියට සහ සංවර්ධනයට අභියෝග කිරීමේ අසාර්ථක උත්සාහයකි.