මෑත දිනවල මෙරට භික්ෂු විරෝධතා තුළ ප්‍රබල මෙන්ම ආන්දෝලනාත්මක චරිතයක් බවට පත්ව සිටින පිටිදූවේ සිරිධම්ම හෙවත් සිරි සමන්ත භද්‍ර හිමියන්ව අද (22) මහනුවරට කැඳවූ මල්වතු මහ විහාර පාර්ශ්වයේ මහ නායක අතිපූජ්‍ය තිබ්බටුවාවේ ශ්‍රී සිද්ධාර්ථ සුමංගල නාහිමියෝ, උන්වහන්සේට දැඩිව අවවාද කර පිටත් කර හැරියහ. සිය මාධ්‍ය සංදර්ශන නතර කරන ලෙසත්, එවැනි හැසිරීම් චීවරයට කිසිසේත්ම නොගැළපෙන බවටත් මහ නාහිමියෝ එහිදී සමන්ත භද්‍ර හිමියන්ට අවධාරණය කළහ.
අද දින මෙම කැඳවීම සිදු වූයේ, භික්ෂූන් වහන්සේලාට අපහාස කරන පුද්ගලයන්ට එරෙහිව පාත්‍රය හරවා 'පත්තිනිකුජ්ජන කර්මය' සිදු කරන බවට උන්වහන්සේ කළ ප්‍රකාශයත්, විහාරමහාදේවී උද්‍යානයේ 'මහසෝනා' නාටකයක් රඟදක්වමින් මන්තර ජප කිරීම වැනි ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වීමත් හේතුවෙන් එල්ල වී තිබූ දැඩි විවේචන පසුබිම් කරගෙනය.මල්වතු විහාර පාර්ශ්වය නියෝජනය කරන සමන්ත භද්‍ර හිමියන්, අද දින අතිපූජ්‍ය සුමංගල නාහිමියන් ඉදිරියට පැමිණ තිබුණේ ද තමන් යම් පැමිණිල්ලක් කරන ආකාරයකින් මාධ්‍ය ඉදිරියේ කතාබස් කරමිනි. කෙසේ වෙතත්, එම හැසිරීම තරයේ ප්‍රතික්ෂේප කළ මහ නාහිමියෝ මාධ්‍ය ඉදිරියේ මෙවැනි ප්‍රකාශ කිරීමෙන් වළකින ලෙසට තරයේ අවවාද කළහ. මේ අතර, මෙම අර්බුදකාරී තත්ත්වය සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා කිරීම සඳහා අදාළ සියලු භික්ෂු පාර්ශ්වයන් හෙට (23) දිනයේදී ද කැඳවා තිබෙන බව වාර්තා වේ.
සිරි සමන්ත භද්‍ර හිමියන් මෙලෙස මල්වතු මහ නාහිමියන් ඉදිරියට කැඳවා අවවාද කරනු ලැබූ පළමු අවස්ථාව මෙය නොවේ. මීට පෙර අවස්ථා දෙකකදීම මල්වතු මහ නාහිමියන් සහ කාරක සංඝ සභාව ඉදිරියේ වැඳ වැටී, සමාව අයැද, ලිඛිත ගිවිසුම්වලට එළඹීමට පවා උන්වහන්සේට සිදුව තිබුණි. ඒ සෑම අවස්ථාවකදීම උන්වහන්සේට එල්ල වී තිබුණේ බෞද්ධ දර්ශනය, ත්‍රිපිටකය සහ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන සම්බන්ධයෙන් සිදු කළ බරපතළ ආන්දෝලනාත්මක ප්‍රකාශ හේතුවෙන් මල්වතු පාර්ශ්වයෙන් නෙරපා හැරීමේ තර්ජනයයි.
මෑතකදී එනම් 2023 වසරේ ඔක්තෝබර් 31 වැනිදා උන්වහන්සේව මල්වතු කාරක සභාව ඉදිරියට කැඳවනු ලැබුවේ ත්‍රිපිටක ධර්මය සහ බුද්ධ චරිතය විකෘති කරමින් දේශනා පැවැත්වීමේ චෝදනාව මතය. විශේෂයෙන්ම යම් ග්‍රන්ථයක් උපුටා දක්වමින්, සුජාතා දේවිය සහ සිද්ධාර්ථ බෝධිසත්ත්වයන් අතර අයුතු සම්බන්ධයක් පැවති බවට හැඟවෙන අයුරින් කළ ප්‍රකාශයන් බෞද්ධ ජනතාවගේ දැඩි කම්පනයට හේතු වී තිබුණි. එහිදී මහ නාහිමියන්ගේ පාද නමස්කාර කොට සමාව ඉල්ලා සිටි උන්වහන්සේ, තමන් අතින් එය චේතනාන්විතව සිදු නොවූ බව පවසමින් බෞද්ධ ජනතාවගෙන් සමාව අයැද සිටියේය. මින් ඉදිරියට මහාවිහාර සම්ප්‍රදායන්ට පරිබාහිර ධර්ම විග්‍රහයන් නොකරන බවට ලිඛිත සහතිකයක් ද එදින ලබා දුන් බව මල්වතු ලේඛකාධිකාරී පහමුණේ ශ්‍රී සුමංගල හිමියෝ මාධ්‍යයට තහවුරු කළහ.
ඊට පෙර 2017 වසරේ ඔක්තෝබර් 15 වැනිදා ද මෙවැනිම සිදුවීමක් වාර්තා විය. ඒ, උන්වහන්සේගේ ආශ්‍රමයේ පැවති දේශනාවකදී බෞද්ධයන් ලලාට ධාතුව ලෙස සිප්පිකටුවකටත්, දන්ත ධාතුව ලෙස ඌරු දතකටත් වන්දනාමාන කරන බවට කළ ප්‍රකාශයක් මුල් කරගෙනය. ධාතු කරඬුව ගඟට විසි කළ යුතු බවට කළ යෝජනාව සහ තමන් රහත් වී ඇතැයි කළ ප්‍රකාශයන් හේතුවෙන් මල්වතු කාරක මහා සංඝ සභාව උන්වහන්සේව නෙරපා හැරීමට පවා තීරණය කර තිබුණි. එහෙත් මහ නාහිමියන් ඉදිරියේ වැඳ වැටී සමාව ගත් සමන්ත භද්‍ර හිමියන් එදින ප්‍රකාශ කළේ තමන් කිසිදු තැනක නමක් සඳහන් කර දළදා වහන්සේට අපහාස කර නොමැති බවත්, සමාව ගැනීමට තමන්ට කිසිදු ලැජ්ජාවක් නොමැති බවත්ය. එදින ලිඛිත ගිවිසුමකට අත්සන් තැබීමෙන් පසු මහ නාහිමියන් අවධාරණය කළේ මෙය සමාව ලබා දෙන "දෙවන අවස්ථාව" බවත්, තුන්වන වරටත් මෙවැනි දෑ සිදු නොකළ යුතු බවත්ය.
2013 වසරේ පමණ සිට තමන් රහත් බව ප්‍රකාශ කරමින් සිරි සමන්ත භද්‍ර ලෙස නම වෙනස් කරගත් පිටිදූවේ සිරිධම්ම හිමියන්ගේ උමන්දාව ව්‍යාපෘතිය, ව්‍යාපාරික කටයුතු සහ ආන්දෝලනාත්මක දේශනා සම්බන්ධයෙන් දිගින් දිගටම විවේචන එල්ල වී තිබේ. කොතරම් සමාව ගත්තද නැවත නැවතත් ආන්දෝලනාත්මක ප්‍රකාශයන් සිදු කිරීම සම්බන්ධයෙන් උන්වහන්සේට එරෙහිව සමාජයේ දැඩි විවේචනයක් පවතී. මෙම පසුබිම මත, 2024 වසරේ මාර්තු මාසයේදී පහතරට භික්ෂු සංවිධානය විසින් සමන්ත භද්‍ර හිමියන්ව මල්වතු පාර්ශ්වයෙන් නෙරපා හරින ලෙසට මහ නාහිමියන්ගෙන් ඉල්ලීමක් ද කර තිබුණි. එවැනි දීර්ඝ අතීතයක් සහිතව, අද දිනයේ ද උන්වහන්සේට මල්වතු මහ නාහිමියන්ගෙන් දැඩි අවවාද ලබා ආපසු හැරී යාමට සිදුව ඇත.
