ජපානයේ අභ්යවකාශ ගවේෂණ ඒජන්සිය (JAXA) විසින් මෙහෙයවනු ලබන 'Martian Moons eXploration (MMX)' මෙහෙයුම, අඟහරු ග්රහයාගේ චන්ද්රයන්ගෙන් සාම්පල පෘථිවියට ගෙන ඒම සඳහා සැලසුම් කළ ලොව ප්රථම මෙහෙයුම ලෙස ඉතිහාසයට එක්වීමට නියමිතය. මෙම මෙහෙයුමේ ප්රධාන ඉලක්කය වී ඇත්තේ අඟහරුගේ විශාලතම චන්ද්රයා වන ෆෝබොස් (Phobos) වෙතින් අවම වශයෙන් මතුපිට පස් ග්රෑම් 10ක් වත් ලබාගෙන 2031 වසරේදී පෘථිවියට රැගෙන ඒමය.
2026 අගෝස්තු 13 වන දින, දකුණු ජපානයේ කගෝෂිමා ප්රාන්තයේ පිහිටි තනෙගෂිමා අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානයේදී JAXA ආයතනය විසින් මෙම අභ්යවකාශ යානයේ පියාසැරි ආකෘතිය මාධ්ය වෙත නිල වශයෙන් අනාවරණය කරන ලදී. 2026 වසරේ සරත් සෘතුවේදී H3 රොකට්ටුවක් මගින් මෙය අභ්යවකාශගත කිරීමට නියමිත අතර, වසර ගණනාවක සංවර්ධන කටයුතුවලින් පසු සිය කණ්ඩායම දැන් මෙහෙයුමේ ආරම්භක රේඛාවේ සිටින බව ව්යාපෘති කළමනාකරු යසුහිරෝ කවකට්සු මහතා එහිදී ප්රකාශ කළේය. ටොන් 4ත් 4.5ත් අතර බරකින් යුත් මෙම අභ්යවකාශ යානය ජපානය විසින් නිර්මාණය කළ විශාලතම ග්රහලෝක ගවේෂණ යානාවලින් එකක් වන අතර, එය මීටර් 5.3ක පමණ උසකින් සහ දිගහැරුණු පසු මීටර් 9ක පමණ සූර්ය පැනල පද්ධතියකින් සමන්විත වේ.විෂ්කම්භය කිලෝමීටර් 22ක් පමණ වන ෆෝබොස් සහ කිලෝමීටර් 13ක් පමණ වන ඩෙයිමොස් (Deimos) යන අඟහරුගේ චන්ද්රයන් ද්විත්වය අක්රමවත් හැඩයකින් සහ අඳුරු පෘෂ්ඨයකින් යුක්ත වන අතර, ඒවායේ සම්භවය සෞරග්රහ මණ්ඩලයේ විද්යාව පිළිබඳ තවමත් නොවිසඳුණු ප්රධාන ගැටලුවකි. මෙම චන්ද්රයන් අඟහරුගේ ගුරුත්වාකර්ෂණයට හසුවූ, ජලය සහ කාබනික ද්රව්ය අඩංගු ප්රාථමික ග්රහකයන් යන්න එක් මතයක් වන අතර, අඟහරු මත සිදුවූ දැවැන්ත ගැටුමකින් විසිවූ සුන්බුන් එකතු වීමෙන් මේවා නිර්මාණය වූයේය යන්න අනෙක් ප්රධාන මතයයි. මෙම විවාදාත්මක අදහස් දුරස්ථ සංවේදන දත්ත මගින් පමණක් විසඳිය නොහැකි බැවින්, පෘථිවියට ගෙන එන සාම්පලවල ඛනිජ විද්යාත්මක සහ සමස්ථානික රසායනාගාර විශ්ලේෂණයන් හරහා එහි සැබෑ සම්භවය තහවුරු කරගැනීමට විද්යාඥයෝ බලාපොරොත්තු වෙති. මීට අමතරව, අඟහරු මතුපිටින් විසිවී ආ සුන්බුන් ෆෝබොස් හි පෘෂ්ඨයට මිශ්ර වී ඇතැයි අපේක්ෂා කරන බැවින්, අඟහරු වෙත සෘජුවම ගොස් සාම්පල ගෙන ඒමේ අවදානමකින් තොරව අඟහරුගේ රසායනික ඉතිහාසය සහ එහි පැවති ජීවය පිළිබඳ තොරතුරු ද මෙමගින් අනාවරණය කරගත හැකිවනු ඇත. චන්ද්රයන් දෙදෙනාගේ සංයුතිය හා භූ විෂමතාව සිතියම්ගත කිරීම, අඟහරුගේ වායුගෝලය සහ දේශගුණය නිරීක්ෂණය කිරීම මෙන්ම ගැඹුරු අභ්යවකාශ සන්නිවේදනය හා අඩු ගුරුත්වාකර්ෂණ තත්ත්වයන් යටතේ ගොඩබෑමේ නව තාක්ෂණයන් දියුණු කිරීම ද මෙම මෙහෙයුමේ තවත් අරමුණු කිහිපයකි.
මෙම අභ්යවකාශ යානය ප්රචාලන මොඩියුලය, ගවේෂණ මොඩියුලය සහ සාම්පල ආපසු රැගෙන එන මොඩියුලය ලෙස ප්රධාන කොටස් තුනකින් සමන්විත වේ. 2026 වසරේ අගභාගයේදී තනෙගෂිමා සිට දියත් කෙරෙන මෙම යානය 2027 වසරේදී අඟහරු කක්ෂයට ළඟාවනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. ෆෝබොස්හි ගුරුත්වාකර්ෂණය පෘථිවිය මෙන් 1,700ත් 1,800ත් අතර ප්රමාණයකින් අඩු අතිශය දුර්වල එකක් බැවින්, යානය සාමාන්ය කක්ෂයක ගමන් නොකර අර්ධ-චන්ද්රිකා කක්ෂයක් භාවිතා කරමින් 2027 සිට 2029 දක්වා කාලය තුළ ගවේෂණ කටයුතු සහ ගොඩබෑමේ ස්ථාන තෝරාගැනීම සිදුකරනු ලබයි. ඉන්පසුව 2029 වසරේදී ආලෝකය පවතින වේලාවන්හිදී පැය කිහිපයකට පමණක් සීමා වූ එක් වරක් හෝ දෙවරක් චන්ද්රයා මතුපිටට ගොඩබසින යානය සාම්පල එකතු කිරීම සිදුකරනු ඇත. 2030 වසරේදී අඟහරු පද්ධතියෙන් පිටත් වන යානයෙන් වෙන්වන සාම්පල අඩංගු කැප්සියුලය 2031 වසරේදී ඕස්ට්රේලියාවේ වූමෙරා කාන්තාර කලාපයට ගොඩබෑමට නියමිතය.
සාම්පල ලබාගැනීම සඳහා මෙම යානය C-SMP සහ P-SMP යනුවෙන් හැඳින්වෙන එකිනෙකට වෙනස් නමුත් එකිනෙකට අනුපූරක වන උපකරණ දෙකකින් සමන්විත වේ. රොබෝ අතක සවි කර ඇති C-SMP පද්ධතිය මගින් මතුපිට පස් තුළට අවම වශයෙන් සෙන්ටිමීටර 2ක් හෝ ඊට වැඩි ගැඹුරකට විද සාම්පල ලබාගන්නා අතර, P-SMP පද්ධතිය සම්පීඩිත වායුව භාවිතා කරමින් මතුපිට පස් සුන්බුන් එකතු කිරීමේ බහාලුමකට ඇද ගනු ලබයි. හයබූසා 2 (Hayabusa2) මෙහෙයුමෙන් ලබාගත් ග්රෑම් 5ක ප්රමාණය මෙන් දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි ග්රෑම් 10ක සාම්පලයක් ලබාගැනීම මෙහි අරමුණ වන අතර, අවදානම අවම කිරීම සඳහා යානය චන්ද්රයා මතුපිට රැඳී සිටින කාලය පැය 2.5කට පමණ සීමා කර ඇත. ප්රධාන යානය ගොඩබෑමට පෙර චන්ද්රයාගේ මතුපිට යාන්ත්රික ගුණාංග නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා කිලෝග්රෑම් 23ත් 25ත් අතර බරකින් යුත් ප්රංශ-ජර්මානු ඒකාබද්ධ නිෂ්පාදනයක් වන Idefix රෝවරය මීටර් දස ගණනක උසක සිට මුදා හැරීමට නියමිත අතර, දින 100ක කාලයක් ක්රියාත්මක වන එමගින් ත්රිමාණ සංචාලන කැමරා සහ රාමන් වර්ණාවලීක්ෂ වැනි උපකරණ භාවිතයෙන් සාම්පල ලබාගැනීම සඳහා අවශ්ය පූර්ව තොරතුරු සපයනු ඇත.
ජපානයේ අතිසාර්ථක Hayabusa සහ Hayabusa2 ග්රහක සාම්පල ගෙන ඒමේ මෙහෙයුම්වල අත්දැකීම් මත පදනම්ව ගොඩනැගුණු මෙම MMX ව්යාපෘතිය, NASA, ප්රංශයේ CNES, ජර්මනියේ DLR සහ යුරෝපීය අභ්යවකාශ ඒජන්සිය (ESA) යන ජාත්යන්තර ආයතනවල සක්රීය දායකත්වය සහිතව ක්රියාත්මක වේ. 2026 අගෝස්තු මැද භාගය වන විටත් මෙහි පියාසැරි ආකෘතිය තනෙගෂිමා වෙත භාර දී ඇති අතර, එහි පිරිසිදු කාමරය තුළ පද්ධති මට්ටමේ පරීක්ෂණ පවත්වා මාධ්ය වෙතද ප්රදර්ශනය කර තිබේ. දියත් කිරීමේ ස්ථානයේ මෙහෙයුම් සහ අවසන් විද්යුත් පරීක්ෂණ මේ වන විටත් අඛණ්ඩව සිදුවෙමින් පවතින අතර, මෙම දැවැන්ත ව්යාපෘතියේ සංවර්ධන කටයුතු සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 350ත් 400ත් (ජපන් යෙන් බිලියන 55ක් පමණ) අතර මුදලක් වැය වී ඇති බවට වාර්තා වේ.
