බංග්ලාදේශයේ 22 වන ජනාධිපති ලෙස කටයුතු කළ 76 හැවිරිදි මොහොමඩ් ෂහාබුදීන් මහතා සිය පස් අවුරුදු ධුර කාලයෙන් අඩක් ගෙවී යද්දී, 2026 ජූලි 24 වන දින සිය තනතුරෙන් ඉල්ලා අස්වී තිබේ. හිටපු අගමැතිනී ෂීක් හසීනාගේ සමීපතම දේශපාලන හිතවතෙකු වන ඒ මහතා, තායිලන්තයේ වෛද්ය ප්රතිකාර ලබමින් සිට වේලාසනින්ම පෙරළා පැමිණි පාර්ලිමේන්තු කථානායක හෆීස් උද්දීන් අහමඩ් (මේජර් හෆීස් උද්දීන් අහමඩ්, බීර් බික්රොම්) වෙත තමන් අත්සන් කළ ඉල්ලා අස්වීමේ ලිපිය භාරදී ඇත.
බංග්ලාදේශ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට අනුව මෙම ලිපිය භාරදීමත් සමඟම ඉල්ලා අස්වීම ක්ෂණිකව බලාත්මක වන අතර, ඉදිරි දින 90 ඇතුළත නව ජනාධිපතිවරයෙකු තේරී පත්වන තෙක් පාර්ලිමේන්තු කථානායකවරයා වැඩබලන ජනාධිපතිවරයා ලෙස කටයුතු කරනු ඇත.තමන් මුහුණ දී සිටින බරපතල සෞඛ්ය ගැටලු රැසක් හේතුවෙන් මෙම තීරණය ගත් බව ෂහාබුදීන් මහතා නිල වශයෙන් ප්රකාශ කර තිබේ. හෘද රෝග, අධික රුධිර පීඩනය, දියවැඩියාව, වකුගඩු ආබාධ, අතීතයේ සිදු කළ බයිපාස් සැත්කමක් මෙන්ම මෑතකදී හඳුනාගත් ස්නායු ආබාධයක් නිසා සිහිය නැතිවීමේ තත්ත්වයන් හටගැනීම ඊට හේතු ලෙස දැක්වේ. කෙසේ වෙතත්, අගමැති තාරික් රහ්මාන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් වත්මන් රජයෙන් එල්ල වූ දැඩි දේශපාලන පීඩනය ද මෙම ඉල්ලා අස්වීමට ප්රධාන වශයෙන් බලපා ඇත. ඉන්දියාවේ වෙසෙන හිටපු අගමැතිනී ෂීක් හසීනා, තමන්ට එරෙහි අධිකරණ තීන්දුව හමුවේ යටත් වීම සඳහා 2026 දෙසැම්බර් මාසයේදී නැවත බංග්ලාදේශයට පැමිණෙන බව නිවේදනය කිරීමත් සමඟ, ඇය හා ෂහාබුදීන් අතර පැවැති දීර්ඝකාලීන සබඳතා මුල්කරගනිමින් මෙම දේශපාලන පීඩනය තවදුරටත් තීව්ර විය.
'චුප්පු' යන නමින්ද ප්රකට ෂහාබුදීන් මහතා 1949 දෙසැම්බර් 10 වන දින එවකට නැගෙනහිර පාකිස්තානයට අයත් පබ්නා දිස්ත්රික්කයේ උපත ලැබීය. 1971 බංග්ලාදේශ විමුක්ති සංග්රාමයේදී 'මුජිබ් බහිනි' සංවිධානය හරහා සක්රියව කටයුතු කළ විමුක්තිකාමියෙකු වන ඔහු, අවාමි ලීගයේ ශිෂ්ය පියාපත වන 'ඡාත්රා ලීගයේ' නායකයෙකු ලෙස මෙන්ම පක්ෂයේ යෞවන හා ගොවි-කම්කරු සංවිධානවලද විවිධ තනතුරු හෙබවීය. 1975 දී ෂීක් මුජිබුර් රහ්මාන් ඝාතනය කිරීමෙන් පසු වසර තුනක් බන්ධනාගාරගතව සිටි හෙතෙම, පසුව මාධ්යවේදියෙකු ලෙස සේවය කර 1982 දී සිවිල් විනිසුරුවරයෙකු ලෙස විනිසුරු සේවයට එක්විය. දිස්ත්රික් හා මහාධිකරණ විනිසුරුවරයෙකු දක්වා උසස්වීම් ලැබූ ඔහු, 2011 සිට 2016 දක්වා අල්ලස් හා දූෂණ විමර්ශන කොමිෂන් සභාවේ කොමසාරිස්වරයෙකු ලෙසද කටයුතු කළේය. 2001 මැතිවරණයෙන් පසු අවාමි ලීග් පාක්ෂිකයන්ට එරෙහිව සිදුවූ ප්රචණ්ඩත්වයන් පිළිබඳ පරීක්ෂණ කොමිසමේ සභාපතිත්වය දැරූ ඔහු මුජිබ්ගේ ඝාතකයන්ගේ නඩු විභාගයේ සම්බන්ධීකරණ කටයුතුවලටද දායක විය.
අවාමි ලීගයේ නාමයෝජනාවෙන් 2023 පෙබරවාරි මාසයේදී නිතරඟයෙන් තේරී පත් වූ ෂහාබුදීන් මහතා, 2023 අප්රේල් 24 වන දින බංග්ලාදේශයේ 22 වැනි ජනාධිපතිවරයා ලෙස දිවුරුම් දුන් අතර ඔහුගේ ධුර කාලය 2028 අප්රේල් දක්වා නියමිතව තිබිණි. සිය ජනාධිපති ධුර කාලය තුළ අනුප්රාප්තික ආණ්ඩු තුනකට, එනම් ෂීක් හසීනාගේ රජයට, මුහම්මද් යුනුස්ගේ අතුරු පාලනයට (2024 අගෝස්තු - 2026 පෙබරවාරි) සහ 2026 පෙබරවාරි මැතිවරණයෙන් පසු තාරික් රහ්මාන්ගේ රජයට ධුරයේ දිවුරුම් දීමට ඔහුට සිදු වූ අතර එය බංග්ලාදේශ දේශපාලන ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී සිදුවීමකි.
රැකියා කෝටා ක්රමයට එරෙහිව ශිෂ්යයන් ඇරඹූ විරෝධතා රට පුරා පැතිර ගිය ජන නැගිටීමක් බවට පත්වීමෙන් පසු 2024 අගෝස්තු 5 වන දින ෂීක් හසීනාට බලයෙන් පහවීමට සිදු විය. එක්සත් ජාතීන්ගේ වාර්තාවලට අනුව එහිදී පුද්ගලයින් 1,400 කට ආසන්න සංඛ්යාවක් මියගිය අතර හසීනා ඉන්දියාවට පලා ගියාය. අනතුරුව ඇගේ අවාමි ලීග් පක්ෂය තහනම් කෙරුණු අතර නායකයින් රැසක් සිරගත කරනු ලැබූහ. නොබෙල් ත්යාගලාභී මුහම්මද් යුනුස්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් අතුරු රජය 2026 පෙබරවාරි 12 දින පැවැති පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය තෙක් පාලනය හෙබවීය. හිටපු අගමැතිනී ඛාලෙඩා සියාගේ පුත් තාරික් රහ්මාන් ප්රමුඛ බංග්ලාදේශ ජාතිකවාදී පක්ෂය (BNP) එහිදී විශිෂ්ට ජයක් ලැබූ අතර 2026 පෙබරවාරි 17 දින රහ්මාන් අගමැති ලෙස දිවුරුම් දුන්නේය.
2024 මර්දනයේදී විරෝධතාකරුවන්ට එරෙහිව මාරාන්තික බලය භාවිතා කිරීමට නියෝග කිරීම සම්බන්ධයෙන් 2025 නොවැම්බර් මාසයේදී බංග්ලාදේශ අධිකරණයක් විසින් හසීනාට ඇගේ අභාප්රසාදයෙන් මරණ දඬුවම නියම කළේය. එම චෝදනා ප්රතික්ෂේප කළ ඇය, මෙම තීන්දුව නීති විරෝධී සහ දේශපාලන පෙළඹවීමක් සහිත එකක් බව පැවසුවාය. 2026 ජූනි සහ ජූලි මාසවල පැවැති සම්මුඛ සාකච්ඡාවලදී ඇය ප්රකාශ කළේ තමන් මරණයට බිය නොමැති බවත්, දෙසැම්බර් මාසයේදී ජ්යෙෂ්ඨ පක්ෂ සගයන් සමඟ පෙරළා පැමිණ අධිකරණයට යටත් වන බවත්ය. මෙයට පෙර, 2025 දෙසැම්බර් මාසයේදීම යුනුස්ගේ අතුරු රජය විසින් තමන්ව අවමානයට ලක්කළ බව හැඟුණු බවත් 2026 පෙබරවාරි මැතිවරණයෙන් පසු ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්වීමට සැලසුම් කළ බවත් ෂහාබුදීන් සඳහන් කර තිබූ නමුත්, හසීනාගේ ආගමනය පිළිබඳ ප්රකාශයත් සමඟ එල්ල වූ පීඩනය තෙක් ඔහු ධුරයේ රැඳී සිටියේය.
ෂහාබුදීන්ගේ නික්මයාම සමඟින් හිටපු අවාමි ලීග් රජයට සමීපව කටයුතු කළ අවසාන ජ්යෙෂ්ඨ ව්යවස්ථාපිත නිලධාරියාද පදවියෙන් ඉවත් වී තිබේ. රාජ්ය නායකයා මෙන්ම සන්නද්ධ හමුදාවල ප්රධානියා ලෙස කටයුතු කළ ජනාධිපති ධුරයේ කාර්යභාරය 2024 බලශූන්යතාවයෙන් පසු ප්රායෝගිකව වැදගත් විය. මේ වන විට BNP පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරයෙකු, විමුක්ති සංග්රාමයේ වීරයෙකු (බීර් බික්රොම්), හිටපු පාපන්දු ක්රීඩකයෙකු සහ හමුදා නිලධාරියෙකු වන පාර්ලිමේන්තු කථානායක හෆීස් උද්දීන් අහමඩ් වැඩබලන ජනාධිපති ලෙස කටයුතු කරයි. දින 90 ක් ඇතුළත නව ජනාධිපතිවරයෙකු තේරී පත් කරගත යුතුව ඇති අතර, මිලියන 173 ක ජනගහනයක් වෙසෙන, ප්රධාන ඇඟලුම් අපනයනකරුවෙකු වන බංග්ලාදේශයේ හසීනාගේ පැමිණීමට පෙර රහ්මාන් රජයට සිය බලය තහවුරු කර ගැනීමට මෙම ඉල්ලා අස්වීම මග පාදනු ඇත.