ජපානයේ කියුෂු කලාපයට අයත් කුමමොටෝ ප්රාන්තය මධ්ය කරගනිමින් 2026 ජූලි 28 වන අඟහරුවාදා පස්වරු 4:27 ට පමණ රිච්ටර් මාපකයේ ඒකක 7.1 ක ප්රබලතාවයෙන් යුතු ප්රබල භූමිකම්පාවක් සිදු වී තිබේ. ජපාන වේලාවෙන් පස්වරු 16:27 ට පමණ පොළොව මතුපිට සිට කිලෝමීටර 10 ක් වැනි නොගැඹුරු තලයක හටගත් මෙම භූකම්පනය, ජපාන කාලගුණ විද්යා නියෝජිතායතනයේ (JMA) ශින්ඩෝ තීව්රතා මාපකයේ ඉහළම අගය වන 7 ලෙස සටහන් විය.
එක්සත් ජනපද භූ විද්යා සමීක්ෂණ ආයතනය (USGS) සහ ජපාන බලධාරීන් පසුව සටහන් කළ පරිදි එහි මොහොත ප්රබලතාව (Mw) 6.8 ක් ලෙස ද ගණනය කර ඇත.ඌකි නගරයට නැගෙනහිරින් පිහිටි කුමමොටෝ කලාපය මූලික කරගනිමින් හටගත් මෙම භූකම්පනයේ දැඩි බලපෑම ඌකි නගරයට සහ හිමකාවා නගරයට එල්ල වූ අතර, එහිදී ජනතාවට සිටගෙන සිටීමට පවා නොහැකි වන තරමේ දැඩි සෙලවීමක් වාර්තා විය. මීට අමතරව කුමමොටෝ හි මිනාමි, යට්සුෂිරෝ, ඌටෝ, මෂිකි සහ මිසාටෝ යන ප්රදේශවලට ප්රබල සෙලවීමක් දැනී ඇති අතර, නගසාකි, කගෝෂිමා, ෆුකුඕකා, සාගා සහ මියාසාකි ඇතුළු අසල්වැසි ප්රාන්ත රැසකටම යම් මට්ටමක කම්පන ස්වභාවයක් දැනී ඇත.
මෙම ප්රබල භූකම්පනයත් සමඟ ජපාන කාලගුණ විද්යා නියෝජිතායතනය විසින් අරියාකේ සහ යට්සුෂිරෝ වෙරළාශ්රිත මුහුදු තීරයන් සඳහා මීටරයක් පමණ උසැති සුනාමි රළ පැමිණීමේ අවදානමක් පවතින බවට අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කර තිබේ. වෙරළබඩ ප්රදේශවලින් වහා ඉවත් වන ලෙස මහජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටි අතර, ඇතැම් වෙරළබඩ ප්රදේශවලට කුඩා සුනාමි රළ පහරවල් දැනටමත් ළඟා වී ඇති බව ද වාර්තා වේ. කෙසේ වෙතත්, හවායි හෝ ඇමෙරිකානු බටහිර වෙරළ තීරය වැනි ඈත පිහිටි කලාප සඳහා කිසිදු සුනාමි තර්ජනයක් මතුව නොමැත.
සිද්ධියෙන් පසුව ගත වූ මුල් හෝරා කිහිපය තුළ සිදු කළ සොයාබැලීම්වලදී කිසිදු ජීවිත හානියක් හෝ විශාල ගොඩනැගිලි හානියක් වාර්තා වී නොමැති වුවද, යටිතල පහසුකම් රැසකට බාධා එල්ල වී ඇත. කුමමොටෝ ප්රාන්තයේ නිවාස 40,000 කට අධික සංඛ්යාවකට විදුලි බලය ඇණහිට ඇති අතර, පරීක්ෂණ කටයුතු වෙනුවෙන් ජපාන දුම්රිය සේවය විසින් අධිවේගී ෂින්කන්සෙන් දුම්රිය ඇතුළු ප්රවාහන සේවා තාවකාලිකව අත්හිටුවා තිබේ. අසල පිහිටි සෙන්ඩායි සහ ගෙන්කායි න්යෂ්ටික විදුලි බලාගාරවල කිසිදු අනතුරුදායක තත්ත්වයක් වාර්තා වී නොමැති අතර, ප්රදේශයේ පිහිටි සෝනි (Sony) සහ ටී.එස්.එම්.සී (TSMC) වැනි තාක්ෂණික කර්මාන්තශාලා තමන්ට සිදු වූ බලපෑම පිළිබඳ තක්සේරු කරමින් සිටී.
ජපාන රජය විසින් කුමමොටෝ ඇතුළු ප්රාන්ත කිහිපයකටම හදිසි භූකම්පන අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කළ අතර අමකුසා නගරයේ පවුල් 35,000 කට ආසන්න සංඛ්යාවකට හදිසි ආරක්ෂක අනතුරු ඇඟවීම් යොමු කෙරිණි. ප්රධාන කම්පනයෙන් පසු තවත් පසුකම්පන ගණනාවක් වාර්තා වීම නිසා ජනතාවට දැඩි අවධානයෙන් පසුවන ලෙස දැනුම් දී ඇත. 2016 වසරේදී මිනිසුන් 275 කට වැඩි පිරිසකට ජීවිත අහිමි කරමින් කුමමොටෝ හි සිදු වූ විනාශකාරී භූකම්පනයෙන් වසර දහයකට පසුව මෙම සිදුවීම වාර්තා වීම විශේෂත්වයකි.