2026 වසරේ මුල් භාගයේදී ඇති කරගත් සටන් විරාමය මේ වන විට හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය ආශ්රිතව හටගෙන ඇති නවතම ගැටුම් හේතුවෙන් දැඩි අර්බුදයකට ලක්ව තිබේ. ජුනි මස 9 වැනිදා ඕමාන් වෙරළ තීරයට ඔබ්බෙන් මුර සංචාරයේ නිරත වෙමින් සිටි ඇමරිකානු යුධ හමුදාවට අයත් AH-64 Apache ප්රහාරක හෙලිකොප්ටර් යානයක් කඩා වැටීමත් සමඟ මෙම තත්ත්වය තවදුරටත් උග්ර විය.
ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් මෙම ප්රහාරය සම්බන්ධයෙන් ඉරානයට ඍජුවම චෝදනා කළ අතර, ඊට දැඩි ප්රතිචාර දක්වන බවට ද අනතුරු ඇඟවීය. අනතුරට පත් හෙලිකොප්ටර් යානයේ සිටි කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් දෙදෙනා නියමුවන් රහිත ඇමරිකානු නාවික යාත්රාවක් මගින් නිරුපද්රිතව මුදවා ගනු ලැබූ අතර, එය මෙවැනි මෙහෙයුම් ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයක් ලෙස සැලකේ. කෙසේ වෙතත්, ඉරානය මෙම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් තමන්ට එල්ල වන චෝදනා ප්රතික්ෂේප කර ඇති අතර, එය හදිසි අනතුරක් හෝ වෙනත් කාර්මික දෝෂයක් නිසා සිදුවන්නට ඇති බවට අනුමාන කෙරේ. ඉරානය විසින් සමුද්ර සන්ධිය අවහිර කිරීම හේතුවෙන් ගෝලීය නාවික ගමනාගමනයට සහ බලශක්ති වෙළඳපොළට ද දැඩි බලපෑම් එල්ල වී ඇත.හෙලිකොප්ටර් යානය කඩා වැටීමේ සිදුවීමට ප්රතිචාර දක්වමින් ඇමරිකානු මධ්යම අණදෙන මූලස්ථානය (CENTCOM) විසින් දකුණු ඉරාන වෙරළ තීරයේ ඉලක්ක කිහිපයකට ප්රහාර එල්ල කරන ලදී. විශේෂයෙන්ම බන්දාර් අබ්බාස්, කේෂෙම් දූපත, සිරික් සහ ජාස්ක් යන ප්රදේශ ආශ්රිතව පිහිටි ඉරාන ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති, රේඩාර් මධ්යස්ථාන සහ වෙනත් යුධමය ස්ථාන ඉලක්ක කරගනිමින් මෙම ප්රහාර දියත් කර තිබුණි. ජනාධිපති ට්රම්ප්ගේ ඍජු නියෝගය මත ක්රියාත්මක වූ මෙම මෙහෙයුම, තවදුරටත් සිදුවිය හැකි ආක්රමණ වළක්වා ගැනීමේ අරමුණින් ගත් සීමිත පියවරක් බව ඇමරිකානු බලධාරීහු පෙන්වා දෙති. මෙම ප්රහාරවලින් සිවිල් වැසියන්ට ද බලපෑම් එල්ල වී ඇති බව ඉරාන මාධ්ය වාර්තා කර ඇති අතර, තෙල් යටිතල පහසුකම් වලට හානි සිදුවීමේ අවදානමක් ද මින් නිර්මාණය වී තිබේ.
ඇමරිකානු ප්රහාරයට පිළිතුරු වශයෙන් ඉරාන ඉස්ලාමීය විප්ලවීය මුරගාමි බලකාය (IRGC) විසින් බහරේනයේ පිහිටි ඇමරිකානු පස්වන නාවික බලඇණි මූලස්ථානය මෙන්ම කුවේටයේ සහ ජෝර්දානයේ පිහිටි ගුවන් කඳවුරු ඉලක්ක කරගනිමින් ඩ්රෝන සහ මිසයිල ප්රහාර මාලාවක් දියත් කර ඇත. මෙම ප්රහාර මගින් ඇමරිකාවට අයත් F-35 ප්රහාරක යානා රඳවා ඇති ස්ථාන, අණදෙන මධ්යස්ථාන ඇතුළු ඉලක්ක 21කට පමණ බලපෑම් එල්ල වී ඇති බවත්, MQ-9 වර්ගයේ ඇමරිකානු ඩ්රෝන යානයක් බිම හෙළා ඇති බවත් වාර්තා වේ. ප්රහාරයත් සමඟ බහරේනයේ සහ කුවේටයේ ගුවන් ප්රහාර අනතුරු ඇඟවීමේ නලා නාද වී ඇති අතර, පැමිණි මිසයිල සහ ඩ්රෝන යානා කිහිපයක් විනාශ කිරීමට කුවේට් සහ ජෝර්දාන ආරක්ෂක අංශ සමත් වී ඇත. මෙය ඇමරිකානු ආක්රමණයට එරෙහිව ලබාදුන් දරුණු පිළිතුරක් බව පවසන ඉරානය, ඇමරිකාව තවදුරටත් ප්රහාර එල්ල කරන්නේ නම් මීට වඩා ප්රබල ක්රියාමාර්ග ගන්නා බවට අනතුරු අඟවා තිබේ.
ගල්ෆ් කලාපයේ පවතින මෙම උණුසුම් තත්ත්වයට සමගාමීව, ඊශ්රායලය විසින් ලෙබනනයේ ටයර් ඇතුළු දකුණුදිග ප්රදේශවලට ප්රහාර එල්ල කිරීම හේතුවෙන් කලාපීය අර්බුදය තවදුරටත් ව්යාකූල වී තිබේ. ඊට ප්රතිචාර වශයෙන් හිස්බුල්ලා සංවිධානය ද ඊශ්රායල හමුදා ඉලක්ක කරගනිමින් ඩ්රෝන සහ රොකට් ප්රහාර එල්ල කර ඇත. ලෙබනනය තුළ ඊශ්රායලයේ හමුදා මෙහෙයුම් අවසන් කරන තෙක් සටන් විරාමයක් සඳහා එකඟ නොවන බවට ඉරානය කොන්දේසි පැනවීම හේතුවෙන්, ඇමරිකාව සහ ඉරානය අතර සාම සාකච්ඡා ද දැඩි අර්බුදයකට ලක්ව පවතී. පාකිස්තානය හරහා වක්රව මැදිහත් වෙමින් සිදුකෙරෙන රාජ්ය තාන්ත්රික ප්රයත්නයන් ද මෙම තත්ත්වය හමුවේ අඩාල වෙමින් පවතින අතර, බටහිර ඉවුරේ පදිංචිකරුවන්ගේ ප්රචණ්ඩ ක්රියා ද කලාපයේ අස්ථාවරත්වයට තවදුරටත් හේතු වී ඇත. හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ පවතින අර්බුදය හේතුවෙන් ලෝක බොරතෙල් මිල ගණන් සහ ගෝලීය වෙළඳපොළ තුළ ද දැඩි අස්ථාවරත්වයක් නිර්මාණය වී ඇති අතර, සිදුවෙමින් පවතින ජීවිත හානි ප්රමාණය ද අඛණ්ඩව ඉහළ මට්ටමක පවතී.
