ඉරාන යුද්ධය වෙනුවෙන් ඇති කරගත් බිඳෙනසුලු සටන් විරාමය සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටෙමින්, පසුගිය පැය 24 පුරා ඇමරිකානු සහ ඉරාන හමුදා අතර සෘජු ප්රහාර හුවමාරු වීම් මාලාවක් වාර්තා වී තිබේ. හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය අසලදී ඇමරිකානු යුද හමුදාවට අයත් ඇපාචි හෙලිකොප්ටරයක් කඩා වැටීමේ සිදුවීම මුල් කරගනිමින් මෙම නවතම ගැටුම්කාරී තත්ත්වය උද්ගත වී ඇත.
මේ හේතුවෙන් ඇමරිකානු මධ්යම අණදෙන මූලස්ථානය (CENTCOM) විසින් ජූනි 10 වනදා ඉරාන ඉලක්ක වෙත ප්රබල ගුවන් ප්රහාර එල්ල කරන ලද අතර, ඊට ප්රතිචාර දක්වමින් ඉරානය විසින් හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දැමීමට පියවර ගෙන තිබේ.ඇමරිකානු හමුදා ජූනි 11 වනදා අලුයම දක්වාම දකුණු සහ බටහිර ඉරානයේ පිහිටි ගුවන් ආරක්ෂණ පද්ධති, රේඩාර් මධ්යස්ථාන සහ සන්නිවේදන ජාල ඉලක්ක කරමින් දෙවන වටයේ ස්වයං ආරක්ෂක ප්රහාර දියත් කර ඇත. මෙම ප්රහාර බන්ඩර් අබ්බාස්, කේෂ්ම් දූපත, හෙන්ගාම් දූපත සහ ටෙහෙරාන් නුවර තදාසන්න ප්රදේශ වෙත එල්ල වූ අතර, ඉරාන රාජ්ය මාධ්ය ප්රහාර තහවුරු කළද ඉන් සිදු වූ හානිය අවම බව ප්රකාශ කර තිබේ. ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ උපදෙස් මත ක්රියාත්මක වූ මෙම ප්රහාර ඉරාන ආක්රමණශීලීත්වයට දුන් පිළිතුරක් බව ඇමරිකාව පවසන අතර, ඉරානය මෙය තම ස්වෛරීභාවය උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස හෙළා දකී.
මින් පෙර ඇති වූ සටන් විරාම එකඟතාවලට දැඩි බලපෑම් එල්ල කරමින්, ඉරාන ඒකාබද්ධ හමුදා අණදෙන මූලස්ථානය විසින් ලෝක වෙළඳපොළට තෙල් ප්රවාහනය කරන ප්රධානතම මාර්ගයක් වන හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය ජූනි 10 වනදා රාත්රියේ සිට සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දමා ඇත. මෙම තීරණයත් සමඟ සන්ධිය හරහා ගමන් කිරීමට උත්සාහ කළ වාණිජ නැව් දෙකකට ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකාය (IRGC) ප්රහාර එල්ල කර ඇති අතර, ඉරාන තෙල් ප්රවාහනය කරමින් තිබූ පලාවු රාජ්යයට අයත් නැවකට ඇමරිකානු හමුදා ඕමාන් බොක්කේදී ප්රහාර එල්ල කිරීම නිසා ඉන්දීය ජාතික නාවිකයන් තිදෙනෙකු අතුරුදහන් වී තිබේ. ලෝක මුහුදු මාර්ග බහුලව භාවිත කරන තෙල් සහ ද්රව ස්වාභාවික වායුවලින් සියයට විස්සක් පමණ ගමන් කරන්නේ මෙම කලාපය හරහා බැවින්, මෙම වසා දැමීම ගෝලීය ආර්ථිකයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරයි.
තම රටට එල්ල වූ ප්රහාරවලට ප්රතිප්රහාර ලෙස ඉරානය විසින් ඇමරිකානු හමුදා සහ නාවික මූලස්ථාන පිහිටා ඇති බහරේනය සහ කුවේටය වෙත මිසයිල සහ ඩ්රෝන ප්රහාර එල්ල කර ඇත. මේ හේතුවෙන් කුවේටය සිය ගුවන් සීමාව වසා දමා ගුවන් ගමන් වෙනත් මාර්ග වෙත හරවා යැවීමට කටයුතු කළේ, ඉරානයේ ක්රියාව සාහසික ආක්රමණයක් ලෙස හඳුන්වමිනි. මෙම තත්ත්වය සෘජු ඇමරිකා-ඉරාන ගැටුමෙන් ඔබ්බට ගොස් සමස්ත ගල්ෆ් කලාපීය මිත්ර රටවල් ද යුද්ධයට ඇද දමන භයානක ස්වරූපයක් ගෙන තිබේ.
මෙම සමස්ත ගැටුම් දාමයේ ආසන්නතම උත්ප්රේරකය වූයේ ජූනි 9 වනදා හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය අසලදී ඇමරිකානු හමුදාවේ ඇපාචි හෙලිකොප්ටරයක් අනතුරට පත්වීමයි. මෙහි සිටි කාර්ය මණ්ඩලය නිරුපද්රිතව බේරාගැනීමට හැකි වුවද, ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා මෙයට සෘජුවම ඉරාන ඩ්රෝන මැදිහත්වීම් වගකිව යුතු බව පවසමින් පළිගන්නා බවට ප්රතිඥා දුන්නේය. මෙම සිදුවීම නිසා න්යෂ්ටික එකඟතාවන් සහ සම්බාධක ඉවත් කරගැනීම වෙනුවෙන් පැවැත්වීමට තිබූ රාජ්ය තාන්ත්රික සාකච්ඡා මාර්ග මුළුමනින්ම අඩාල වී ඇත.
යුද වාතාවරණය මධ්යයේ වුවද, කටාර් රාජ්යයේ දූත පිරිසක් මැදිහත්කරුවන් ලෙස ජූනි 10 වනදා ටෙහෙරාන් නුවරට පැමිණ සීමිත මට්ටමකින් සාකච්ඡා පවත්වා තිබේ. ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා න්යෂ්ටික ගිවිසුමක් සඳහා ප්රගතියක් ඇති බව ප්රකාශ කරන අතරම, ඉරානය සාකච්ඡා ප්රමාද කරන්නේ නම් සති කිහිපයකින් පූර්ණ ජයග්රහණයක් ප්රකාශයට පත් කරන බවට අනතුරු අඟවා ඇත. කෙසේ වෙතත්, ඉරාන එක්සත් ජාතීන්ගේ තානාපතිවරයා අවධාරණය කර ඇත්තේ තම රට කිසිවිටෙකත් බලහත්කාරී තර්ජන හමුවේ යටත් නොවන බවයි.
කලාපීය වශයෙන් බලන කල, ඉරානය සහ ඊශ්රායලය අතර සෘජු ගැටුම් තාවකාලිකව නැවතී තිබුණද, ඊශ්රායලය දකුණු ලෙබනනයේ හිස්බුල්ලා සංවිධානයට එරෙහිව දැඩි ප්රහාර දියත් කරමින් සිටී. මෙම ප්රහාරවලින් සහන සේවා නිලධාරීන් ඇතුළු පුද්ගලයන් දොළොස් දෙනෙකුට වැඩි පිරිසක් මියගොස් ඇති අතර, බෙයිරූට් අගනුවර වැසියන් දැඩි විරෝධතාවල නිරත වන බව වාර්තා වේ. ගල්ෆ් කලාපයේ සිදුවන ඕනෑම වෙනස්කමක් ලෙබනන් පෙරමුණට ද සෘජුවම බලපාන බැවින් කලාපීය නායකයන් දැඩි අවදානමකට මුහුණ පා සිටී.
ගෝලීය ආර්ථිකය දෙස බැලීමේදී, හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය වසා දැමීමත් සමඟ ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් බැරලයක මිල ඇමරිකානු ඩොලර් 93 සීමාවෙන් ඔබ්බට ඉහළ ගොස් ඇත. මෙමගින් ආසියානු කලාපයට ඉන්ධන සැපයුම අඩාල වන අතර, ගුවන් ගමන්, පොහොර නිෂ්පාදනය සහ ආහාර නිෂ්පාදන වියදම් ඉහළ යාමට හේතු වේ. ශ්රී ලංකාව වැනි ආනයන මත යැපෙන රටවලට ද ඉහළ යන බලශක්ති සහ ප්රවාහන පිරිවැය හේතුවෙන් මේ හරහා වක්ර ආර්ථික පීඩනයක් එල්ල වෙමින් පවතී.
