ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර පවතින රාජ්ය තාන්ත්රික සාකච්ඡා සම්බන්ධයෙන් මේ වන විට බරපතළ ගැටලු සහ ප්රශ්නාර්ථ රැසක් මතුවෙමින් පවතින බව වාර්තා වේ. මීට පෙර මෙම න්යෂ්ටික එකඟතාව ඉතිහාසයේ නරකම ගනුදෙනුව ලෙස විවේචනය කළ ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් මහතා, මේ සඳහා මාස 20කට අධික කාලයක් සහ විශේෂඥයන් රැසකගේ සහාය ලබාගෙන තිබුණි.
වත්මන් ඇමෙරිකානු උත්සාහයේ බැරෑරුම්කම, ඒ සඳහා පිහිටුවන ක්රියාකාරී කණ්ඩායම් සංඛ්යාව, සම්බන්ධ වන විශේෂඥයන්ගේ ප්රමාණය සහ ඉදිරි කාලසටහන කුමනාකාරද යන්න පිළිබඳව විදේශ රාජ්ය තාන්ත්රිකයන් සහ විශේෂඥයන් දැඩි විමසිල්ලකින් පසුවෙති. යුරෝපීය කවුන්සිලයේ ඉරාන විශේෂඥවරියක වන එලී ජෙරන්මායෙහ් පවසන පරිදි, යුරෝපීය පාර්ශ්වයන් බලාපොරොත්තු වන්නේ මෙම ක්රියාකාරී කණ්ඩායම් සඳහා පළපුරුදු සහ වගකිවයුතු පුද්ගලයන් සම්බන්ධ වනු ඇති බවයි. මීට පෙර ස්ටීව් විට්කොෆ් සහ ජැරඩ් කුෂ්නර්ගේ නායකත්වයෙන් ජිනීවා නුවර පැවැති සාකච්ඡාවලදී සංකීර්ණ ගැටලු පිළිබඳව ප්රමාණවත් අවධානයක් යොමු නොවූ බව ද ඇය පෙන්වා දෙයි.2015 වසරේ ඇති කරගත් ගිවිසුමට වඩා අඩු බලපෑමක් සහිත එකඟතාවකට ට්රම්ප් මහතා එකඟ වනු ඇත්දැයි යුරෝපීය රටවල් අවධානයෙන් සිටී. මෙහිදී වඩාත්ම අවධානයට ලක්ව ඇති කරුණක් වන්නේ බෝම්බ නිපදවීමට ආසන්න මට්ටමක පවතින, ඉරානය සතු පවුම් 970ක් (කිලෝග්රෑම් 440ක්) වන අධි-සම්පූර්ණ කරන ලද යුරේනියම් තොගයට සිදුවන පියවරයි. පසුගිය බදාදා අත්සන් කරන ලද අවබෝධතා ගිවිසුමට අනුව මෙම යුරේනියම් තොගය 2015 ගිවිසුමේ පරිදිම සියයට 3.67ක අවම මට්ටමක් දක්වා තනුක කිරීමට නියමිතය. කෙසේ වෙතත්, 2015 ගිවිසුමේ මෙන් නොව, මෙම සියලු යුරේනියම් තොග ඉරානයෙන් ඉවත් නොකර එරට තුළම රඳවා තැබීමට නියමිත අතර, එමඟින් අනාගතයේදී රහසිගතව හෝ අත්හිටුවීමේ කාලසීමාවකින් පසු නැවත යුරේනියම් සම්පූර්ණ කිරීමේ අවස්ථාව ඉරානයට හිමි වේ.
මෙම එකඟතාවලදී විමර්ශනය සහ නිරීක්ෂණය කිරීමේ ක්රියාවලිය अत्यंत තීරණාත්මක වන අතර, ජාත්යන්තර පරමාණුක බලශක්ති ඒජන්සියට (IAEA) යුරේනියම් තනුක කිරීමේ ක්රියාවලිය අධීක්ෂණය කිරීම පැවරී ඇත. ඉරානය විසින් පරීක්ෂකවරුන්ට පූර්ව දැනුම්දීමකින් තොරව හදිසි පරීක්ෂණ සිදු කිරීමට ඉක්මන් ප්රවේශයක් ලබා දෙන්නේද සහ පරීක්ෂණ ආයතන මඟහැරීමට කටයුතු කරන්නේද යන්න පිළිබඳව ගැටලු පවතී. මීට පෙර අවස්ථාවලදී ඉරානය ජාත්යන්තර පරමාණුක බලශක්ති ඒජන්සිය අපක්ෂපාතී නොවන බව පවසමින් විමර්ශකයන් මුළා කිරීමට කටයුතු කර ඇති බවටද චෝදනා එල්ල වී ඇත. අර්බුද අධ්යයන කණ්ඩායමේ අලි වායෙස් පෙන්වා දෙන්නේ පවතින යුදමය වාතාවරණය හේතුවෙන් ඉරානය තුළ වඩාත් දැඩි මතධාරී ආණ්ඩුවක් බිහිව ඇති අතර, ප්රහාරයන්ගෙන් ආරක්ෂා වීම සඳහා න්යෂ්ටික අවි නිපදවීමේ පෙලඹවීම ඔවුන්ට වැඩි වී ඇති බවයි.
හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ ආරක්ෂාව සහ ගමනාගමනය පිළිබඳ ගැටලුවද මෙහිදී ප්රධාන සාකච්ඡාවට බඳුන් වේ. සාකච්ඡා කාලසීමාව තුළ නිදහස් ගමනාගමනයට ඉරානය එකඟ වී ඇතත්, එහි අනාගතය පිළිබඳව අවසන් තීරණයක් ගෙන නොමැත. ජාත්යන්තර නීතිවලට පටහැනිව ඉරානය විසින් එහි ගමන් ගන්නා නෞකාවලින් "නඩත්තු" හෝ "පාරිසරික" ගාස්තු අය කිරීමට උත්සාහ කරන අතර, ඇමෙරිකාව ඇතුළු ආසියානු සහ යුරෝපීය රටවල් ඊට විරෝධය පළ කරයි. ඕමාන් සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයට හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියෙන් බැහැරව තෙල් අපනයනය කිරීමේ විකල්ප පැවතියද, කුවේටය, කටාර් සහ බහරේනය වැනි රටවල් ඉරාන ඉල්ලීම්වලට යටත් වුවහොත් බරපතළ ආර්ථික බිඳවැටීමකට ලක්විය හැකිය. මේ අතර සෞදි අරාබිය කලාපීය ආරක්ෂාව සහ ආක්රමණශීලී නොවන ගිවිසුමක් පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීමට බලාපොරොත්තු වේ.
ඉරානයේ මිසයිල බලය සීමා කිරීම ඇමෙරිකාවේ තවත් එක් අරමුණක් වුවද, බදාදා ඇති කරගත් එකඟතාවලට මිසයිල පිළිබඳ කරුණු ඇතුළත් වී නොමැත. ඉරාන මිසයිලවලට ඊශ්රායලය, ගල්ෆ් කලාපීය රටවල් මෙන්ම යුරෝපය වෙත පවා ළඟා වීමේ හැකියාව පවතින බැවින් යුරෝපීය රටවල් මේ පිළිබඳව දැඩි අවධානයෙන් පසුවේ. මිසයිල සහ තෙල් සම්බාධක ඉවත් කිරීමට මෙන්ම ඉරානයේ භූමියට ගරු කිරීමට ඇමෙරිකාව එකඟ වීම හේතුවෙන් ඉරාන රජයට නව අරමුදල් සහ ශක්තියක් ලැබී තිබේ. විශ්වාසනීය යුදමය තර්ජනයක් නොමැති වීම නිසා ඇමෙරිකාවේ බලපෑම් සහගත හැකියාව අවම වී ඇති අතර, නොවැම්බර් මාසයේ පැවැත්වීමට නියමිත මධ්යකාලීන මැතිවරණය සහ රට තුළ පවතින යුද විරෝධී ආකල්ප හේතුවෙන් ට්රම්ප් පරිපාලනය මෙම පියවර ගෙන ඇත. එලියට් ඒබ්රම්ස් වැනි විශේෂඥයන් පවසන්නේ මෙමඟින් ඉරාන රජයේ ආයු කාලය දීර්ඝ වන අතර, එරට රජයට විරුද්ධව උද්ඝෝෂණය කරන ජනතාවට වොෂින්ටනයෙන් කිසිදු සහායක් නොලැබෙන බවට පණිවිඩයක් ලැබෙන බවයි.
