දශක දෙකකට ආසන්න කාලයක් පුරා දේශපාලන බලයේ සෙවණැලි අස්සේ සැඟවී තිබූ යුක්තිය, වසර දහඅටකට පසු අවදි වී බලයෙන් මත් වූවන්ට එරෙහිව සිය අසිපත අමෝරා තිබේ. ආරච්චිකට්ටුව ප්රාදේශීය සභාවේ හිටපු සභාපති සහ ශ්රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණේ හලාවත සම සංවිධායක ජගත් සමන්ත මහතාට, හලාවත මහාධිකරණය විසින් බරපතළ වැඩ සහිත අවුරුදු පහ හමාරක සිරදඬුවමක් පසුගිය දා නියම කරනු ලැබීය.
අභාවප්රාප්ත හිටපු රාජ්ය අමාත්ය සනත් නිශාන්ත මහතාගේ සොහොයුරා වන ඔහුට, මෙම සිරදඬුවමට අමතරව රුපියල් දස ලක්ෂයක වන්දි මුදලක් ද, රුපියල් එක්ලක්ෂ තිස් හයදහසක දඩයක් ද නියම කෙරුණු අතර, වන්දිය නොගෙවන්නේ නම් තවත් මාස විසි හතරක සිරදඬුවමක් ද නියම කර තිබේ.මෙම දඬුවම නියම වූයේ 2008 වසරේදී එවකට ආරච්චිකට්ටුව ප්රාදේශීය ලේකම්වරයා ලෙස කටයුතු කළ ධනසේන සුරසිංහ මහතාට ප්රසිද්ධියේ පහර දී රාජකාරියට බාධා කිරීමේ සාහසික අපරාධය වෙනුවෙනි. එදා ගම්වාසීන් සහ පොලිස් නිලධාරීන් බලා සිටියදීම තම කම්මුලට එල්ල වූ පහරින් දැඩි සේ අවමානයට සහ මානසික පීඩනයට පත් වූ ඒ අසරණ රාජ්ය නිලධාරියා, එදිනම එම ප්රදේශයෙන් ස්ථාන මාරුවක් ලබාගෙන යන්නට තරම් කම්පනයට පත් විය. තමන්ට සිදු වූ ඒ බලවත් අසාධාරණයට සාධාරණයක් ඉටු කර ගැනීම සඳහා ඔහුට වසර දහඅටක් පුරාවට අධිකරණයේ පිහිට පතමින් අතිශය දුෂ්කර ගමනක් යාමට සිදු විය.
2008 නොවැම්බර් 24 වැනිදා ආරච්චිකට්ටුව කරුක්කුලිය ජයතිලකාරාම විහාරස්ථානයේදී මෙම අවාසනාවන්ත සහ නින්දිත සිදුවීම නිර්මාණය විය. ඊට මූලික වූයේ ප්රදේශයේ වැව් රක්ෂිතවලින් සහ මාර්ග දෙපසින් කිසිදු නීත්යානුකූල අවසරයකින් තොරව කපා දමා තිබූ වටිනා තේක්ක ඇතුළු දැව තොගයකි. පන්සලේ දහම් පාසල් ගොඩනැගිල්ලක් ඉදිකිරීමේ මුවාවෙන් මෙම දැවැන්ත පරිසර විනාශය සහ ජාවාරම සිදු කර තිබූ අතර, ඒ පිළිබඳව නැගුණු ජනතා විරෝධය සහ ප්රදේශවාසීන්ගේ පැමිණිලි මත සොයා බැලීමට ප්රාදේශීය ලේකම්වරයා පියවර ගත්තේය. වන සංරක්ෂණ නිලධාරීන් සහ හලාවත පොලිසියේ නිලධාරීන් ද පිරිවරාගෙන නීතියේ ආධිපත්යය ක්රියාත්මක කිරීමට ගිය රාජ්ය නිලධාරියාට මුහුණ දීමට සිදු වූයේ කිසිසේත් බලාපොරොත්තු නොවූ අන්දමේ මැර ප්රහාරයකටය.
සිද්ධිය වූ අවස්ථාවේ ජගත් සමන්ත ඇතුළු පිරිසක් පන්සලට කඩා වැදී එහි ගණ්ඨාරය නාද කරමින් අහිංසක ගම්වාසීන් රැස් කරගෙන ප්රාදේශීය ලේකම්වරයා ඇතුළු රාජ්ය නිලධාරීන් කණ්ඩායම වට කළහ. ඒ වන විටත් වයඹ පළාත තුළ ප්රබල දේශපාලන චරිතයක් ලෙස නැගී එමින් සිටි එවකට වයඹ පළාත් සභා මන්ත්රී සනත් නිශාන්ත මහතා ද එම ස්ථානයට කඩා වැදුණේය. ඔහු කිසිදු පැකිලීමකින් තොරව, නීතිය සුරැකීමට පැමිණ සිටි පොලිස් නිලධාරීන් ඉදිරිපිටදීම ප්රාදේශීය ලේකම්වරයාගේ මුහුණට අමානුෂික ලෙස පහර දුන්නේය. පොලිස් නිලධාරීන් ඒ අසලම සිටියද, දේශපාලන බලයේ තර්ජනය සහ මැරවරකම හමුවේ ඔවුහු කිසිවක් කරගත නොහැකිව නිහඬ නරඹන්නන් බවට පත් වූහ. බලය ඉදිරියේ නීතිය දණගැසූ ඒ අඳුරු දිනය, ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය සේවයේ ඛේදවාචකය මනාව නිරූපණය කළ ඓතිහාසික සලකුණක් බඳු විය.
අධිකරණය හමුවේ ඉදිරිපත් වූ සාක්ෂි මගින් සනාථ වූයේ මෙම දැව තොගය විහාරස්ථානයට නීත්යානුකූලව ලබා දුන් පරිත්යාගයක් බව ඔප්පු කිරීමට විත්ති පාර්ශවය සම්පූර්ණයෙන්ම අපොහොසත් වූ බවයි. රජයේ රක්ෂිතයකින් ගසක් කැපීමට නම් නිසි බලධාරීන්ගෙන් පූර්ව අවසරයක් ගත යුතු වුවද, එවැනි කිසිදු නීත්යානුකූල ලියවිල්ලක් ඔවුන් සතුව නොතිබුණි. පන්සලේ සංවර්ධනය යන පූජනීය වචනය පිටුපස සැඟවී, පරිසරය විනාශ කරමින් සිදු කළ ඒ දැවැන්ත ජාවාරම අධිකරණය ඉදිරියේ සම්පූර්ණයෙන්ම නිරුවත් විය. තමන්ගේ බලය පෙන්වීමට පන්සලේ ගණ්ඨාරය නාද කළ දේශපාලකයන්ට වසර ගණනාවකට පසු අද ඇසෙන්නේ සිරකුටියේ යකඩ දොරවල් වැසෙන ශබ්දයයි.
වසර දහනවයක් පුරාවට ඇදී ගිය මෙම නඩුව, ශ්රී ලංකාවේ අධිකරණ පද්ධතියේ පවතින මන්දගාමී ස්වභාවය සහ දේශපාලන බලපෑම්වල තරම කියාපාන කදිම කැඩපතකි. 2017 වසරේදී විභාගය ආරම්භ වූ මෙම නඩුවේ පළමු විත්තිකරු ලෙස සනත් නිශාන්ත මහතා ද, දෙවන විත්තිකරු ලෙස ජගත් සමන්ත මහතා ද නම් කර සිටියහ. නීති විරෝධී ලෙස ජනතාව රැස් කිරීම, රාජ්ය නිලධාරියෙකුගේ රාජකාරියට බාධා කිරීම සහ ඔහුට පහර දීම යන බරපතළ චෝදනා යටතේ නඩුව විභාග වෙමින් පැවතුණි. එහෙත්, 2024 වසරේ ජනවාරි මාසයේදී කටුනායක අධිවේගී මාර්ගයේදී සිදු වූ අවාසනාවන්ත රිය අනතුරකින් සනත් නිශාන්ත මහතා ජීවිතක්ෂයට පත් වීමත් සමඟ, නඩුවේ සම්පූර්ණ බර සහ වගකීම ඔහුගේ සහෝදරයා වූ ජගත් සමන්ත මහතා වෙත පැවරිණි. මරණය විසින් පළමු විත්තිකරුට ස්වභාවධර්මයේ දඬුවම ලබා දී තිබියදී, ඉතිරි වූ අය නීතියේ රැහැනට කොටු විය.
නඩුවේ තීන්දුව ලබා දෙමින් හලාවත මහාධිකරණ විනිසුරු නයෝමි වික්රමසේකර මෙනවිය දැඩිව අවධාරණය කළේ, රාජ්ය සේවකයන්ට කිසිදු බියකින් හෝ සැකයකින් තොරව ස්වාධීනව තම රාජකාරිය ඉටු කිරීමට හැකි සුරක්ෂිත පරිසරයක් රට තුළ අනිවාර්යයෙන්ම පැවතිය යුතු බවයි. රජයේ දේපළ ආරක්ෂා කිරීමට සහ නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමට යන රාජ්ය නිලධාරීන්ට දේශපාලනඥයන්ගේ මැර බලයට යටත් වීමට සිදු වන්නේ නම්, ඒ රටේ නීතියේ ආධිපත්යයක් කිසිදා පැවතිය නොහැකිය. පන්සලට කරන පරිත්යාගයක් යැයි පවසමින් නීති විරෝධී ලෙස කපා දැමූ ගස් මැනීමට ගිය නිලධාරීන්ට එල්ල වූ මේ ප්රහාරය, හුදෙක් එක් පුද්ගලයෙකුට කළ පහරදීමක් නොව, සමස්ත රාජ්ය යාන්ත්රණයටම එල්ල කළ මරු පහරක් බව අධිකරණයේ ස්ථාවරය විය.
දේශපාලකයන්ගේ මැරවරකම් ඉදිරියේ අසරණ වන රාජ්ය නිලධාරීන්ගේ කතාව අදටත් අපේ රටට අලුත් දෙයක් නොවේ. එහෙත්, මේ නඩු තීන්දුව මගින් සමාජයට ලබා දෙන පණිවිඩය අතිශයින්ම ප්රබලය. කොතරම් ප්රමාද වුවද, දේශපාලන බලපුළුවන්කාරකම් කොතරම් තිබුණද, නීතියට ඉහළින් කිසිවෙකුට හෝ සිටිය නොහැකි බව මෙමගින් යළිත් වරක් තහවුරු කර ඇත. ජගත් සමන්ත තවමත් එම ප්රදේශයේ ක්රියාකාරී දේශපාලනඥයෙකු වුවද, නීතිය විසින් ඔහුට හිමි තැන ලබා දී අවසන්ය. පීඩිත රාජ්ය සේවකයා වෙනුවෙන් හඬක් නැගීමට අධිකරණය සමත් වී ඇත.
යුක්තිය පසිඳලීමේ යන්ත්රය සෙමින් ක්රියාත්මක විය හැකි වුවද, එය නිසැකවම ක්රියාත්මක වන බව මේ අතීත පාඩමෙන් අපට උගන්වයි; එහෙත් අප සැබවින්ම විමසිය යුතු ප්රශ්නය වන්නේ, තමන්ගේ රාජකාරිය කළ නිලධාරියෙකුට සාධාරණය ඉටු කර ගැනීම සඳහා දශක දෙකක් පුරා ජීවිතයේ වටිනාම කාලය අධිකරණයේ පඩිපෙළ මත ගෙවා දැමීමට සිදු වන ක්රමවේදයක් තුළ, අප තවමත් සැබෑ යුක්තියක් දකින්නේද යන්නයි.
