ලෝක වෙළෙඳපොළේ ඉහළ යන ඛනිජ තෙල් මිල සහ මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින අර්බුදකාරී තත්ත්වය හේතුවෙන් මතු වී ඇති බාහිර ආර්ථික කම්පනවලට සාර්ථකව මුහුණ දීමේ අරමුණින්, ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව සිය ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාතිකය සියයට 1 කින් හෙවත් පදනම් අංක 100 කින් ඉහළ නැංවීමට පියවර ගෙන තිබේ. ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ මුදල් ප්රතිපත්ති මණ්ඩලය විසින් පසුගිය 25 වැනිදා ගනු ලැබූ මෙම තීරණය, මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය පී.
නන්දලාල් වීරසිංහ මහතා විසින් කොළඹ කොටුව පිහිටි මහ බැංකු මූලස්ථානයේදී නිල වශයෙන් නිවේදනය කරනු ලැබීය. මෙම නව සංශෝධනයත් සමඟ මහ බැංකුවේ නිත්ය තැන්පතු පහසුකම් අනුපාතිකය (SDFR) සියයට 8.25 දක්වා ද, නිත්ය ණය පහසුකම් අනුපාතිකය (SLFR) සියයට 9.25 දක්වා ද ඉහළ ගොස් ඇත.වර්ෂ 2022 දී දැඩි පසුබෑමකට ලක්වූ මෙරට ආර්ථිකය මේ වන විට යළි යථා තත්ත්වයට පත්වෙමින් වර්ධනයක් පෙන්නුම් කළ ද, ගෝලීය වශයෙන් මතුවන නව අභියෝග හමුවේ ආර්ථිකය ඉතා කල්පනාකාරීව මෙහෙයවිය යුතු බව අධිපතිවරයා මෙහිදී අවධාරණය කළේය. විශේෂයෙන්ම 2026 අප්රේල් මාසය වන විට මෙරට උද්ධමනය සියයට 5.4 ක් ලෙස වාර්තා වී ඇති අතර, එය මහ බැංකුව විසින් ඉලක්ක කර තිබූ සියයට 5 ක සීමාව ඉක්මවා යාමකි. මෑතකදී බලශක්ති මිල ගණන්වල සිදුවූ ඉහළ යාම මෙන්ම, පෞද්ගලික අංශය විසින් ලබාගන්නා ණය ප්රමාණය අඛණ්ඩව වර්ධනය වීමත් සමඟ ආනයන සඳහා ඇති ඉල්ලුම ඉහළ යාමත් මෙම උද්ධමනකාරී පීඩනයට ප්රධාන වශයෙන් හේතු වී තිබේ.
මීට අමතරව ශ්රී ලංකා රුපියලට මෑත කාලීනව එල්ල වූ අවප්රමාණ වීමේ පීඩනය පාලනය කරමින් විදේශීය අංශය ස්ථාවර කිරීම ද මෙම පොලී අනුපාතික ඉහළ දැමීමේ තවත් ප්රධාන අපේක්ෂාවකි. මහ බැංකු දත්තවලට අනුව, ඉන්ධන ආනයන වියදම් ඉහළ යාම සහ සංචාරක ඉපැයීම් යම් මට්ටමකින් පහත වැටීම හේතුවෙන් 2026 වසරේ පළමු කාර්තුව තුළ විදේශීය ජංගම ගිණුමේ අතිරික්තය අඩු අගයක් ගෙන ඇත. එසේ වුවද, විදේශ ප්රේෂණ ලැබීම් තවදුරටත් ශක්තිමත්ව පවතින අතර, 2026 අප්රේල් මාසය අවසන් වන විට මෙරට නිල විදේශ සංචිත ප්රමාණය ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 6.8 ක මට්ටමක පවතින බව ද තහවුරු කර තිබේ.
ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාතිකය යනු වාණිජ බැංකු හා මහ බැංකුව අතර ගනුදෙනු සඳහා බලපාන මූලික අනුපාතිකය වන අතර, මෙම ඉහළ නැංවීමත් සමඟ සමස්ත වෙළෙඳපොළ තුළ පුද්ගලික, නිවාස, වාහන සහ ව්යාපාරික ණය පොලී අනුපාතික මෙන්ම තැන්පතු පොලී අනුපාතික ද ඉහළ යාම සිදුවේ. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ජනතාව සහ ව්යාපාරිකයන් ණය ලබාගැනීම අධෛර්යමත් වී වෙළෙඳපොළේ මුදල් සංසරණය සීමා වන අතර, භාණ්ඩ සඳහා පවතින ඉල්ලුම අඩුවීම හරහා වේගවත් මිල ඉහළ යාම හෙවත් උද්ධමනය පාලනය කිරීමට එය සෘජුවම දායක වෙයි. ඉහළ යන පොලී අනුපාතික හේතුවෙන් ආයෝජන සහ ව්යාපාරික කටයුතු සීමා වී ආර්ථික වර්ධන වේගය යම් පමණකට මන්දගාමී විය හැකි වුවද, දිගුකාලීන ආර්ථික ස්ථාවරත්වය වෙනුවෙන් රජය සහ මුදල් අමාත්යාංශය සමඟ එක්ව අවශ්ය ඕනෑම ක්රියාමාර්ගයක් ගැනීමට මහ බැංකුව සූදානම් බව ප්රකාශ කර ඇත. මහ බැංකුවේ මීළඟ මුදල් ප්රතිපත්ති නිවේදනය එළඹෙන ජූලි මස 22 වැනි දින නිකුත් කිරීමට නියමිතය.
