පසුගිය අප්රේල් මස මුල සිට ක්රියාත්මක වූ ඇමරිකානු-ඉරාන සටන් විරාමය මේ වන විට දැඩි අර්බුදයකට ලක්ව තිබේ. ගොඩබිම් හෝ මිසයිල ප්රහාර වාර්තා නොවුණද, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය සහ ඉරාන වරායන් කේන්ද්ර කරගනිමින් ඇමරිකාව විසින් පනවා ඇති නාවික සම්බාධක හේතුවෙන් දෙරට අතර දැඩි උණුසුම් තත්ත්වයක් නිර්මාණය වී ඇත.
විශේෂයෙන්ම, අප්රේල් 19 වන දින ඕමාන් බොක්ක ආශ්රිතව දී ඇමරිකානු හමුදා විසින් ඉරාන ධජය සහිත 'ටවුස්කා' (M/V Touska) නමැති භාණ්ඩ ප්රවාහන නෞකාවක් අත්පත් කර ගැනීමත් සමඟ මෙම තත්ත්වය තවදුරටත් උග්ර විය. ඇමරිකානු නාවික හමුදාවට අයත් 'USS Spruance' යුද නෞකාව විසින් අනතුරු ඇඟවීම් කිහිපයකින් පසු එම නෞකාවේ එන්ජින් කාමරයට වෙඩි තබා එය අඩපණ කර ඇති අතර, ඉන්පසු 'USS Tripoli' නෞකාවේ මැරීන් භටයින් පිරිසක් විසින් එහි පාලනය සියතට ගෙන තිබේ. ඇමරිකානු මධ්යම අණදෙන මූලස්ථානය (CENTCOM) ප්රකාශ කළේ අදාළ නෞකාව සම්බාධක උල්ලංඝනය කිරීමට උත්සාහ කළ බවයි. කෙසේ වෙතත්, ඉරානය පවසන්නේ එහි කාර්ය මණ්ඩලයේ පවුල්වල සාමාජිකයින් ද සිටි බවත්, ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් නෞකාව කිසිදු ප්රතිරෝධයක් නොදැක්වූ බවත්ය. නමුත්, මිසයිල නිෂ්පාදනය සඳහා යොදාගන්නා චීනයේ නිෂ්පාදිත රසායනික ද්රව්ය මෙම නෞකාවේ තිබූ බවට ඇමරිකානු පාර්ශ්වයෙන් චෝදනා එල්ල වේ.මෙම නෞකාව අත්පත් කර ගැනීමේ සිදුවීම ඉරාන හමුදාව සහ එරට විදේශ කටයුතු අමාත්යාංශය විසින් දැඩි ලෙස හෙළා දැක ඇති අතර, එය සන්නද්ධ මුහුදු කොල්ලකෑමක් මෙන්ම සටන් විරාමය උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙසද ඔවුන් හැඳින්වීය. කාර්ය මණ්ඩලය ඇතුළු නෞකාව වහාම නිදහස් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටි ඉරානය, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට සහ ජාත්යන්තර සමුද්රීය සංවිධානයට මේ සම්බන්ධයෙන් නිල පැමිණිල්ලක් ද ඉදිරිපත් කර ඇත. ඉරාන පාර්ලිමේන්තු කථානායක මොහොමඩ් බාගර් කාලිබාෆ් සමාජ මාධ්ය ඔස්සේ සටහනක් තබමින් ප්රකාශ කළේ තර්ජන හමුවේ සාකච්ඡා කිරීමට ඉරානය සූදානම් නොමැති බවත්, යුධ පිටිය තුළ නව ක්රියාමාර්ග ගැනීමට ඔවුන් සූදානම් වෙමින් සිටින බවත්ය. මෙම තත්ත්වය හේතුවෙන් පාකිස්ථානයේ ඉස්ලාමාබාද් නුවර අප්රේල් 22 වන දින පැවැත්වීමට නියමිතව තිබූ ඇමරිකානු-ඉරාන දෙවන වටයේ සාම සාකච්ඡා පිළිබඳව දැඩි අවිනිශ්චිතතාවයක් මතුව තිබේ. අදාළ සාකච්ඡා සඳහා සහභාගී වීමට මෙතෙක් සැලසුමක් නොමැති බව ඉරාන විදේශ කටයුතු අමාත්යාංශය ප්රකාශ කර ඇත. මේ අතර, ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් පවසා ඇත්තේ අප්රේල් 22 දිනෙන් අවසන් වීමට නියමිත සටන් විරාමය තවදුරටත් දීර්ඝ කිරීමට තමන්ට හදිසියක් නොමැති බවත්, එහි සම්භාවිතාව ඉතා අඩු මට්ටමක පවතින බවත්ය.
කෙසේ වුවද, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය විවෘතව තැබීමේ වැදගත්කම චීනය විසින් අවධාරණය කර ඇති අතර, ජර්මානු චාන්සලර් ෆ්රෙඩ්රික් මර්ස් ද පාර්ශ්වයන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේ වත්මන් යුධමය උණුසුම සමනය කිරීමට පියවර ගන්නා ලෙසයි.
වර්තමානයේ හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා සිදුවන වාණිජ නෞකා ගමනාගමනය මුළුමනින්ම පාහේ ඇනහිට ඇති අතර, ඇමරිකානු හමුදා විසින් ඉරාන වරායන් වෙත ඇතුළුවීමට සහ පිටවීමට උත්සාහ කළ නෞකා 27ක් පමණ හරවා යවා තිබේ. ලෝක තෙල් සැපයුමෙන් 20%ක් පමණ සිදුවන මෙම කලාපයේ පවතින අර්බුදය හේතුවෙන් බොරතෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 95 සීමාවද ඉක්මවා ගොස් ඇත. අප්රේල් 20 වන දින බ්රෙන්ට් බොරතෙල් මිල 5% කින් පමණ ඉහළ ගිය අතර ගෝලීය කොටස් වෙළඳපොළ තුළද විවිධ උච්චාවචනයන් දක්නට ලැබිණි. මේ හරහා ගල්ෆ් කලාපීය ආර්ථිකයන් මෙන්ම ආසියානු ආර්ථික වර්ධන වේගයද දැඩි අවදානමකට ලක්ව ඇති බව ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල මීට පෙරද පෙන්වා දී තිබිණි. ඉරානයේ ආදායමෙන් 90%ක්ම රඳා පවතින සමුද්රීය වෙළඳාම ඉලක්ක කර ගනිමින් මෙම ඇමරිකානු සම්බාධක පනවා ඇති බව විචාරකයින්ගේ අදහසයි. පසුගිය පෙබරවාරි 28 වන දින ආරම්භ වූ මෙම යුද්ධයෙන් මේ දක්වා ඉරානය තුළ පුද්ගලයින් 3,375 කට වැඩි පිරිසක් මියගොස් ඇති බව එරට බලධාරීන් තහවුරු කර ඇත. ගතවූ පැය 24 තුළ නව සටන් හෝ මරණ පිළිබඳව වාර්තා නොවුණද, වොෂින්ටන් නුවර පැවති ඇමරිකානු යුද ප්රවීණයන්ගේ විරෝධතා සහ ලෙබනනයේ ක්රියාත්මක හිස්බුල්ලා-ඊශ්රායල සටන් විරාමය වැනි සිදුවීම්ද මේ අතර දක්නට ලැබේ. ගොඩබිම් ප්රහාරවල සිට සමුද්රීය ගැටුමක් දක්වා පරිවර්තනය වී ඇති මෙම යුද්ධයේ සටන් විරාමය අවසන් වීමත් සමඟම නැවත වරක් දරුණු යුධමය වාතාවරණයක් නිර්මාණය වීමේ දැඩි අවදානමක් පවතී.
