ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා නැව් ගමනාගමනයට ඉඩ ලබා දෙන ලෙස ඉරානයට බල කරමින්, ඉදිරි පැය 48 ඇතුළත එකඟතාවයකට නොපැමිණියහොත් ඉරානයේ බලශක්ති සහ ප්රවාහන යටිතල පහසුකම් වලට දැඩි ප්රහාර එල්ල කරන බවට අනතුරු අඟවා තිබේ. ට්රම්ප් සිය 'Truth Social' ගිණුම හරහා අසභ්ය වචනද භාවිතා කරමින් ප්රකාශ කර ඇත්තේ අඟහරුවාදා දිනය ඉරානයට "බලාගාර සහ පාලම් දිනයක්" වනු ඇති බවත්, ඉරානයට නිරයේ ජීවත් වීමට සිදුවනු ඇති බවත්ය.
මෙම තර්ජනයට ප්රතිචාර දක්වමින් ඉරාන මධ්යම හමුදා අණදෙන නිලධාරී ජෙනරාල් අලි අබ්දුල්ලාහි අලියාබාදි එය අසරණ සහ මෝඩ ක්රියාවක් ලෙස හැඳින්වූ අතර, ඇමරිකාවට ද නිරයේ දොරටු විවර වනු ඇති බවට ප්රතිප්රහාරාත්මකව ප්රකාශ කළේය. මේ අතර, හිටපු ජාත්යන්තර පරමාණුක බලශක්ති නියෝජිතායතනයේ (IAEA) අධ්යක්ෂ ජෙනරාල් මොහොමඩ් එල්-බරාඩෙයි ගල්ෆ් කලාපීය රටවලින් ඉල්ලා සිටියේ ට්රම්ප්ගේ මෙම අත්තනෝමතික ක්රියාකලාපය නතර කර කලාපය ගිනි ජාලාවක් වීමෙන් මුදා ගැනීමට මැදිහත් වන ලෙසයි.පසුගිය සිකුරාදා ඉරානයට ඉහළින් වෙඩි තබා බිම හෙළන ලද ඇමරිකානු F-15E ප්රහාරක යානයේ අතුරුදන්ව සිටි දෙවන කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයා වන කර්නල්වරයා බේරා ගැනීමට ඇමරිකානු විශේෂ මෙහෙයුම් බලකාය සමත් වී ඇත. යානයේ පළමු නියමුවා සිකුරාදා දිනම බේරා ගත් අතර, මෙම දෙවන මෙහෙයුම සෙනසුරාදා රාත්රියේ ඉරානයේ කඳුකර ප්රදේශයක් තුළ සිදු කර තිබේ. ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා තහවුරු කළේ මෙම නිලධාරියා කිසිදු අනතුරකින් තොරව ආරක්ෂිතව මුදා ගත් බවත්, ඒ සඳහා කිසිදු ඇමරිකානු භටයෙකුට ජීවිත හානියක් හෝ තුවාලයක් සිදු නොවූ බවත්ය. නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පතට අනුව, සියගණනක් භටයන් සහ ගුවන් යානා රාශියක් සහභාගී වූ මෙම මුදාගැනීමේ මෙහෙයුමේදී ඇමරිකානු ප්රහාරක යානා විසින් ඉරාන හමුදා රථ පෙළකට බෝම්බ හෙළමින් දැඩි වෙඩි හුවමාරුවක නිරත වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, ටස්නිම් පුවත් සේවයට අනුව ඉරානයේ නිරිතදිග කෝහ්ගිලුයේ ප්රදේශයේ සිදු කළ මෙම මුදාගැනීමේ මෙහෙයුම් අතරතුරදී එල්ල වූ ඇමරිකානු-ඊශ්රායල ප්රහාර වලින් ඉරාන ජාතිකයින් පස් දෙනෙකු මිය ගොස් ඇත. CIA සංවිධානය විසින් ඉරාන හමුදා නොමඟ යැවීම සඳහා සාවද්ය තොරතුරු ව්යාපාරයක් දියත් කර ඇති අතර, නියමුවා ආරක්ෂා කිරීම සඳහා රීපර් ඩ්රෝන යානා ද යොදාගෙන තිබේ. මෙම මෙහෙයුම පිළිබඳව දැනුවත් කිරීම සඳහා ට්රම්ප් සඳුදා පස්වරු 1:00 ට ඕවල් කාර්යාලයේදී විශේෂ මාධ්ය හමුවක් කැඳවා ඇත. මේ අතර ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකාය පවසන්නේ ඇමරිකානු ගුවන් යානයක් ඉස්ෆහාන් ප්රදේශයේදී විනාශ කළ බවයි, නමුත් 'Associated Press' වාර්තා කළේ තාක්ෂණික දෝෂයක් හේතුවෙන් ඇමරිකානු හමුදා විසින්ම තම ප්රවාහන යානා දෙකක් පුපුරුවා හැර ඇති බවයි. තවද, සිකුරාදා පස්වරුවේ ටෙහෙරානයේ පිහිටි ෂාහිඩ් බෙහෙෂ්ටි විශ්වවිද්යාලය ඇතුළු උපායමාර්ගික ස්ථාන කිහිපයකට ඇමරිකානු සහ ඊශ්රායල ප්රහාරක යානා මගින් බෝම්බ හෙළා ඇති අතර, ඊශ්රායල අග්රාමාත්ය බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු ද ඉරානයේ මාෂාර් පෙට්රෝ රසායනික කලාපයට ප්රහාර එල්ල කළ බව තහවුරු කර ඇත.
ඉරානය විසින් ගල්ෆ් කලාපයේ රටවලට එල්ල කරන ප්රහාර ද දැඩි කර තිබේ. ඉරිදා උදෑසන කුවේටයේ ඛනිජ තෙල් සංස්ථාවට, ජාතික ඛනිජ තෙල් සමාගමට සහ පෙට්රෝ රසායනික කර්මාන්ත ශාලාවලට එල්ල වූ ඉරාන ඩ්රෝන ප්රහාර හේතුවෙන් ගිනිගැනීම් සහ සැලකිය යුතු ද්රව්යමය අලාභහානි සිදුවී ඇති අතර විදුලි සහ ජල පිරිපහදු මධ්යස්ථාන දෙකකට ද දැඩි හානි සිදුවී ඇත. මීට අමතරව කුවේටයේ ෂුවේක් තෙල් අංශයේ සංකීර්ණයක ද ගින්නක් හටගෙන තිබේ. පෙබරවාරි 28 වනදා සිට මේ දක්වා ඉරාන ඩ්රෝන යානා 466 ක් සහ මිසයිල 188 ක් බහරේන් ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති මගින් විනාශ කර ඇති අතර, එරට ගල්ෆ් පෙට්රෝ රසායනික සමාගමේ ඒකකයක ඇති වූ ගින්නක් මේ වන විට පාලනය කර ඇත. එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ ආරක්ෂක අමාත්යාංශය පවසන්නේ සිය ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති ඩ්රෝන සහ මිසයිල තර්ජන වලට සාර්ථකව ප්රතිචාර දක්වන බවයි. අබුඩාබි හි පිහිටි බෝරූජ් කර්මාන්තශාලාවේ මෙහෙයුම් ද මිසයිල සුන්බුන් කඩා වැටීමෙන් ඇති වූ ගිනිගැනීම් හේතුවෙන් තාවකාලිකව නතර කර ඇත. මේ අතර, දකුණු කොරියානු මුදල් අමාත්යවරයා ගල්ෆ් තානාපතිවරුන් හමුවී හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා බලශක්ති සැපයුම සහ නැව් වල ආරක්ෂාව තහවුරු කරන ලෙස ඉල්ලා තිබේ. ඊජිප්තු විදේශ අමාත්ය බදර් අබ්ඩෙලට්ටි, ඇමරිකාව, ඉරානය, තුර්කිය සහ පාකිස්තානය යන රටවල නියෝජිතයින් සමඟ මැදපෙරදිග යුද තත්වය සමනය කිරීම සඳහා සාකච්ඡා පවත්වා ඇත. කෙසේ වෙතත්, ලෝක ආහාර වැඩසටහන සහ අනෙකුත් ජාත්යන්තර ආධාරක සංවිධාන අනතුරු අඟවන්නේ මෙම ගැටුම් හේතුවෙන් ගෝලීය ආහාර සහ ඖෂධ සැපයුම් ජාලය දැඩි ලෙස කඩාකප්පල් වී ඇති බවත්, සූඩානය සහ සෝමාලියාව වැනි රටවලට අත්යවශ්ය ආධාර යැවීම ඩුබායි සහ ඉන්දියාව වැනි ස්ථානවල අතරමග නැවතී ඇති බවත්ය.
ලෙබනනය සහ ගාසා තීරය ඉලක්ක කර ගනිමින් ඊශ්රායලය දියත් කරන ප්රහාර ද අඛණ්ඩව සිදුවෙමින් පවතී. දකුණු බීරූට් හි ජ්නා ප්රදේශයට එල්ල කළ ඊශ්රායල ගුවන් ප්රහාරයකින් පුද්ගලයන් සිව් දෙනෙකු මිය ගොස් 39 දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇති අතර, දකුණු ලෙබනනයේ ක්ෆාර් හට්ටා ප්රදේශයට එල්ල කළ ප්රහාරයකින් සිව් හැවිරිදි දැරියක ඇතුළු පුද්ගලයන් හත් දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්ව ඇත. ඊශ්රායල හමුදාව බීරූට් හි ගොබෙයිරි ප්රදේශයේ ජනතාවට වහාම ඉවත් වන ලෙස අනතුරු අඟවමින් ප්රහාර එල්ල කළේය. ක්ෆාර් හට්ටා වැසියන්ට ද වහාම එම ප්රදේශයෙන් ඉවත් වන ලෙස ඊශ්රායලය සමාජ මාධ්ය හරහා අනතුරු අඟවා තිබිණි. ලෙබනන් සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ දත්ත වලට අනුව මාර්තු 2 වනදා සිට මේ දක්වා ලෙබනනයේ 1,422 දෙනෙකු මියගොස්, 4,130 කට වැඩි පිරිසක් තුවාල ලබා ඇති අතර මිලියනයකට අධික පිරිසක් අවතැන් වී සිටිති. ගතවූ පැය 24 තුළ පමණක් ඊශ්රායල ප්රහාර වලින් ලෙබනනයේ 54 දෙනෙකු මියගොස් ඇත. හිස්බුල්ලා සංවිධානය උතුරු ඊශ්රායලය වෙත ද මිසයිල ප්රහාර එල්ල කර ඇති අතර ඒවා ඊශ්රායල ආරක්ෂක පද්ධති මගින් විනාශ කර ඇති බව වාර්තා වේ. තවද, ලෙබනන් වෙරළට නාවික සැතපුම් 68 ක් දුරින් වූ ඊශ්රායල යුද නැවකට නාවික කෲස් මිසයිලයකින් පහර දුන් බවට හිස්බුල්ලා සංවිධානය පවසයි. සිරියාව සහ ලෙබනනය අතර පිහිටි මස්නා දේශසීමා හරස් මාර්ගය ද ඊශ්රායල ප්රහාරක තර්ජන හේතුවෙන් ඉවත් කිරීමට පියවර ගෙන ඇත. මේ අතර, ගාසා තීරයේ සෞඛ්ය අමාත්යාංශය පවසන්නේ 2023 ඔක්තෝබර් 7 වනදා සිට මේ දක්වා පලස්තීනුවන් 72,292 ක් මියගොස් 172,073 ක් තුවාල ලබා ඇති බවයි. 2025 ඔක්තෝබර් මාසයේ ක්රියාත්මක වූ සටන් විරාමයෙන් පසුව ද පලස්තීනුවන් 716 දෙනෙකු ඊශ්රායල ප්රහාර වලින් මියගොස් ඇති අතර, ඉරිදා ගාසා නගරයේ ජාෆා වීදියේදී එල්ල වූ ප්රහාරයකින් තවත් සිව් දෙනෙකු මියගොස් තිබේ.
