පසුගිය අප්රේල් 4 සහ 5 දෙදින තුළ ඇමෙරිකාව, ඉරානය සහ ඊශ්රයාලය අතර පවතින අර්බුදය තවදුරටත් උත්සන්න වී ඇති අතර, ගෝලීය අවධානය දිනාගත් ප්රධානතම සිදුවීමක් ලෙස හෝර්මුස් සමුද්රසන්ධියේදී සිදුවූ ඩ්රෝන ප්රහාරය හැඳින්විය හැකිය. ඊශ්රයාලයට සම්බන්ධ බවට සැකකෙරෙන වාණිජ නෞකාවක් ඉලක්ක කරගනිමින් ඉරානය විසින් මෙම ප්රහාරය දියත් කර ඇති අතර, ඉන් නෞකාව ගිනිගැනීමකට ලක්ව ඇති බව ඉරාන රාජ්ය මාධ්ය තහවුරු කළේය.
ලෝක තෙල් සැපයුමෙන් අතිවිශාල ප්රතිශතයක් ප්රවාහනය කෙරෙන මෙම කලාපයට එල්ල වූ ප්රහාරය හේතුවෙන් කලාපීය ආරක්ෂාවට මෙන්ම ජාත්යන්තර බලශක්ති වෙළෙඳපොළට සහ ගෝලීය ආර්ථිකයටද දැඩි බලපෑමක් එල්ල වී තිබේ.යුද ගැටුමේ තවත් අතිශය තීරණාත්මක සිදුවීමක් වන්නේ ඉරාන ගුවන් සීමාව තුළදී ඇමෙරිකානු F-15E වර්ගයේ ප්රහාරක ගුවන් යානයක් බිම හෙළීමයි. රොයිටර් සහ ඇසෝසියේටඩ් ප්රෙස් පුවත් සේවා වාර්තා කරන පරිදි, මෙම අනතුරින් යානයේ සිටි එක් කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයෙකු මුදාගෙන ඇති නමුත් අනෙක් පුද්ගලයා සොයා තවදුරටත් මෙහෙයුම් ක්රියාත්මක වේ. තමන් සතු නවතම ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධතියක් මගින් මෙම යානය බිම හෙළුූ බවට ඉරානය ප්රකාශ කර ඇතත්, එය ස්වාධීන මාර්ගවලින් මෙතෙක් සම්පූර්ණයෙන් තහවුරු වී නොමැත. කෙසේ වෙතත්, ඇමෙරිකානු ගුවන් මෙහෙයුම්වලට එරෙහිව ඉරානය දක්වන හමුදාමය ප්රතිරෝධයේ කැපී පෙනෙන වර්ධනයක් මින් පෙන්නුම් කරයි.
මෙම හමුදාමය ක්රියාකාරකම් හමුවේ දේශපාලනික තත්වයද වඩාත් උණුසුම් මුහුණුවරක් ගෙන ඇති අතර, ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් ඉරානය වෙත පැය 48ක දැඩි අවසන් නිවේදනයක් නිකුත් කර ඇත. හෝර්මුස් සමුද්රසන්ධිය කඩිනමින් විවෘත කර ජාත්යන්තර තෙල් ප්රවාහනයට ඇති බාධා ඉවත් නොකළහොත් දැවැන්ත ප්රතිප්රහාරයකට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇති බවට ඔහු එහිදී අනතුරු අඟවා තිබේ. එහෙත් එම නිවේදනය දුර්වල මෙන්ම ප්රකෝපකාරී එකක් බව පවසමින් ඉරානය එය මුළුමනින්ම ප්රතික්ෂේප කර ඇත. මෙම තත්ත්වය හමුවේ රාජ්යතාන්ත්රික විසඳුම් සඳහා පවතින ඉඩකඩ බෙහෙවින් සීමා වී ඇති අතර, ඉදිරි පැය කිහිපය තුළ කලාපය පුරා තවත් ප්රහාර මාලාවක් නිර්මාණය වීමේ ඉහළ අවදානමක් පවතී.
මේ අතරතුර, ඉරානය අභ්යන්තරයේ වූ ගැඹුරු ඉලක්ක වෙත වඩාත් නිරවද්ය ප්රහාර එල්ල කිරීම සඳහා එක්සත් ජනපදය සූදානම් වෙමින් පවතින බවටද තොරතුරු වාර්තා වේ. බ්ලූම්බර්ග් මාධ්යය සඳහන් කරන්නේ සැතපුම් 600කට අධික දුරක් ගමන් කළ හැකි JASSM-ER මාදිලියේ දිගු දුර කෘස් මිසයිල මේ වන විටත් මැදපෙරදිග මෙහෙයුම් වෙනුවෙන් ස්ථානගත කර ඇති බවයි. මෙය නිල රාජ්ය මට්ටමෙන් තහවුරු කර නොමැති වුවද, රොයිටර් වාර්තාවන්ට අනුව ඇමෙරිකානු මිසයිල සංචිත සහ සැපයුම් ජාල වෙත දැඩි පීඩනයක් එල්ල වී තිබීම හරහා වොෂින්ටනය දිගුකාලීන සහ ඉහළ තීව්රතාවයකින් යුත් යුද මෙහෙයුමක් සඳහා සැලසුම් කරමින් සිටින බව පැහැදිලි වේ.
හමුදාමය ගැටුම්වලට සමගාමීව කලාපය පුරා නිර්මාණය වී ඇති මානුෂීය අර්බුදය ඉතා ඛේදජනක තත්ත්වයකට පත්ව තිබේ. රතු කුරුස සහ රතු අඩසඳ සංවිධාන පෙන්වා දෙන්නේ පසුගිය පෙබරවාරි මාසයෙන් පසුව මේ දක්වා ඉරානය තුළ පුද්ගලයින් 1,900කට අධික පිරිසක් ජීවිතක්ෂයට පත්ව, 21,000කට වැඩි පිරිසක් තුවාල ලබා ඇති බවත්, රට තුළ වෛද්ය සැපයුම් දැඩි අවදානමකට ලක්ව ඇති බවත්ය. මීට අමතරව යුනිසෙෆ් වාර්තා පෙන්වා දෙන්නේ ලෙබනනයේ දරුවන් ලක්ෂ 3.7කට වැඩි ප්රමාණයක් අවතැන් වී ඇති අතර ඉන් විශාල පිරිසක් මියගොස් හෝ තුවාල ලබා ඇති බවයි. පාසල් විනාශ වීමත් සමඟ දරුවන්ගේ අධ්යාපනය මුළුමනින්ම කඩාකප්පල් වී ඇති අතර, මෙම යුද්ධයේ මානසික කම්පනය අනාගත පරම්පරාවටම දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරනු ඇති බවට ජාත්යන්තර සහන සේවා ආයතන අනතුරු අඟවයි.
සිවිල් ජීවිතවලට අමතරව ඉරානයේ ප්රධාන ආර්ථික සහ යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කරගනිමින්ද අඛණ්ඩ ගුවන් ප්රහාර දියත් වෙමින් පවතී. මැෂ්හර් පෙට්රෝරසායනික කර්මාන්ත කලාපයට එල්ල වූ දැඩි ප්රහාරයකින් පුද්ගලයින් පස් දෙනෙකු මියගොස් තවත් 170කට ආසන්න පිරිසක් තුවාල ලබා ඇත. ඊට අමතරව ඉරානයේ විශ්වවිද්යාල සහ කර්මාන්තපුර රැසකටද හානි සිදුව ඇති බව විදෙස් වාර්තා තහවුරු කරයි. විශේෂයෙන්ම බුෂෙහර් න්යෂ්ටික බලාගාරය ආසන්නයට එල්ල වූ ප්රහාරයකින් විසිවී ගිය සුන්බුන් වැදීමෙන් එක් ආරක්ෂකයෙකු මියගොස් ඇති අතර, එම කලාපයේ පවතින අනාරක්ෂිත තත්ත්වය හේතුවෙන් රුසියාව විසින් බලාගාරයේ සිටි සිය සේවකයින් තවදුරටත් ඉවත් කරගැනීමට කටයුතු කර තිබේ.
