ඇමරිකානු-ඊශ්රායල සහ ඉරාන යුද්ධය අතරතුර පළමු වරට ඉරාන භූමියට ඉහළින් අහසේදී ඇමරිකානු ප්රහාරක ගුවන් යානයක් විනාශ කිරීමට ඉරාන ගුවන් ආරක්ෂක අංශ සමත් විය. මෙම ප්රහාරයෙන් විනාශ වී ඇත්තේ ඇමරිකානු ගුවන් හමුදාවට අයත් F-15E Strike Eagle වර්ගයේ ප්රහාරක ගුවන් යානයක් වන අතර, එහි සිටි කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් දෙදෙනාගෙන් එක් අයෙකු මේ වන විටත් බේරාගෙන තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, අතුරුදන් වී ඇති අනෙක් සාමාජිකයා සෙවීමේ මෙහෙයුම් අඛණ්ඩව ක්රියාත්මක වේ.යානය කඩා වැටීමෙන් පසු ඉරාන රාජ්ය මාධ්ය වන Tasnim, Press TV මෙන්ම ඉස්ලාමීය විප්ලවීය මුරගාමී බලකායට (IRGC) සම්බන්ධ මාධ්ය ආයතන විසින් යානයේ සුන්බුන් වල ඡායාරූප සහ වීඩියෝ කඩිනමින් ප්රසිද්ධියට පත් කරන ලදී. මුලින් ඔවුන් මෙය F-35 වර්ගයේ යානයක් බවට ප්රකාශ කළද, සුන්බුන් අතර වූ "EUROPE" ලෙස සලකුණු කළ වලිග කොටස සහ එක්සත් රාජධානියේ RAF Lakenheath හි ස්ථානගත කර ඇති 494 වන ප්රහාරක බලඝණයට (Panthers) අයත් රතු පැහැති සලකුණු හරහා මෙය F-15E යානයක් බව පැහැදිලිවම තහවුරු විය.
ප්රහාරයත් සමඟම ඇමරිකාව වහාම සටන් සෙවීම් සහ මුදාගැනීමේ (CSAR) මෙහෙයුමක් දියත් කළ අතර, ඒ සඳහා HC-130J ඉන්ධන සපයන යානා සහ Black Hawk / HH-60 Pave Hawk හෙලිකොප්ටර් යානා ඉරාන ගුවන් සීමාවට ඇතුළු විය. මෙම ඇමරිකානු මුදාගැනීමේ යානා ඉරාන භූමියට ඉතා පහළින් පියාසර කරන ආකාරය දැක්වෙන දර්ශන පවා ඉරාන රූපවාහිනිය ඔස්සේ විකාශය කෙරිණි. මීට ප්රතිචාර දක්වමින් ඉරානය විසින් දිවි ගලවා ගත් ගුවන් නියමුවන් අල්ලා දෙන ඕනෑම අයෙකුට ත්යාග පිරිනමන බව නිවේදනය කළ අතර, මුලින් ඔවුන් දුටු තැන වෙඩි තබන ලෙස සිවිල් වැසියන්ට උපදෙස් දුන්නද පසුව එය පණපිටින් භාර දෙන ලෙසට වෙනස් කරනු ලැබීය.
මෙම සිදුවීම වාර්තා වන්නේ බටහිර හෝ නිරිතදිග ඉරානයේ, එනම් යසුජ් අසල කොහ්ගිලුයේ සහ බොයර්-අහමඩ් පළාතේ හෝ කරුන් ගඟ ආශ්රිත ඛුසෙස්තාන් ප්රදේශයේදීය. මැක් 2.5 කට වඩා වැඩි වේගයකින් පියාසර කළ හැකි, රාත්තල් 24,500 කට අධික බෝම්බ සහ මිසයිල රැගෙන යා හැකි, මෙන්ම අති නවීන AN/APG-82 රේඩාර් පද්ධතියකින් සමන්විත මෙම F-15E යානය බිම හෙළීම සඳහා ඉරානය විසින් දේශීයව නිෂ්පාදිත Raad, 3rd Khordad හෝ Majid වැනි මතුපිට සිට ගුවනට විදින මිසයිල පද්ධතියක් භාවිතා කරන්නට ඇති බවට සැක කෙරේ. 2019 වසරේදී ඇමරිකානු RQ-4 Global Hawk ඩ්රෝන යානයක් බිම හෙළීම සඳහාද ඉරානය විසින් සාර්ථකව යොදාගනු ලැබුවේ මෙවැනිම 3rd Khordad පද්ධතියකි.
ඇමරිකාව සහ ඊශ්රායලය විසින් ඉරානයේ න්යෂ්ටික පහසුකම්, බැලස්ටික් මිසයිල මධ්යස්ථාන සහ ජ්යෙෂ්ඨ නායකයින් ඉලක්ක කරමින් මෙම යුද්ධය ආරම්භ කළ දා සිට මේ දක්වා ඇමරිකානු ගුවන් යානා කිහිපයකටම හානි සිදුවී ඇත. මාර්තු 5 සිට අප්රේල් 2 දක්වා කාලය තුළ ඉරාන මිසයිල ප්රහාර හමුවේ ඇමරිකානු MQ-9 Reaper ඩ්රෝන යානා දුසිම් ගණනක් විනාශ වූ අතර, මාර්තු 19 වන දින F-35 යානයකටද හානි සිදුවිය. මීට අමතරව මාර්තු 2 වන දින කුවේට් ආරක්ෂක අංශ අතින් සිදුවූ වැරදීමක් හේතුවෙන් F-15E යානා තුනක් විනාශ විය. කෙසේ වෙතත්, මිනිසුන් සහිත ප්රහාරක යානයක් ඉරාන ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධතියක් මගින් මෙලෙස සාර්ථකව විනාශ කිරීම මෙම ගැටුමේ ඉතා බරපතල උත්සන්න වීමක් ලෙස සැලකේ.
මෙම ගුවන් යානය කඩා වැටීම සහ මුදාගැනීමේ මෙහෙයුම් සම්බන්ධයෙන් ධවල මන්දිරය විසින් ජනාධිපති ට්රම්ප් දැනුවත් කර ඇති අතර, ඔහු ටෘත් සෝෂල් (Truth Social) ජාලයේ සටහනක් තබමින් හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය විවෘත කර තෙල් ලබා ගන්නා ලෙස ඇමරිකාවට යෝජනා කර තිබේ. මේ අතර, චීනය විසින් ඇමරිකානු සහ ඊශ්රායල ක්රියාමාර්ග නීතිවිරෝධී බව පවසමින් හෙළා දැක ඇති අතර, ගල්ෆ් කලාපය ස්ථාවර කිරීම සඳහා ගැටුම් අවම කරන ලෙස ඉල්ලා ඇත. ලෝක තෙල් සැපයුමෙන් 20% ක් පමණ ගමන් කරන හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය ආශ්රිතව මතුව ඇති මෙම අර්බුදය හේතුවෙන් මේ වන විටත් ගෝලීය බලශක්ති වෙළඳපොළ දැඩි අස්ථාවරත්වයකට පත්ව තිබේ.
