2026 වසරේ පෙබරවාරි 28 වන දින ආරම්භ වී මේ වන විට සිය දෙවන මාසයට එළඹ ඇති ඇමරිකානු-ඊශ්රායල සහ ඉරාන යුද්ධය, 'ඔපරේෂන් එපික් ෆියුරි' (Operation Epic Fury) නමින් ක්රියාත්මක වන අතර, මේ දක්වා ඉරාන ජාතිකයින් 2,076 කට වැඩි පිරිසක් මියගොස් 26,500 කට අධික පිරිසක් තුවාල ලබා ඇත.
පසුගිය පැය 24 ක කාලය තුළ, ඇමරිකානු සහ ඊශ්රායල හමුදා විසින් මධ්යම ඉරානයේ ඉස්ෆහාන් (Isfahan) ප්රදේශයට දකුණින් පිහිටි බහාරෙස්තාන් (Baharestan) වෙත ප්රබල ගුවන් ප්රහාර මාලාවක් එල්ල කර ඇති අතර, ඉන් ප්රධාන කාර්මික සහ මිසයිල ආශ්රිත යටිතල පහසුකම් වලට දැඩි හානි සිදුවී තිබේ. මෙම ප්රහාර හේතුවෙන් වානේ කම්හල් සහ ඖෂධ පර්යේෂණාගාරයකට හානි සිදුවීම නිසා එරට ජාතික වෛද්ය සැපයුම් ජාලයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල වී ඇති අතර, සංවේදී ස්ථානවලට ආසන්න ප්රදේශවලට ප්රහාර එල්ල වීම හේතුවෙන් යුදමය තත්ත්වය තවදුරටත් උත්සන්න වීමේ අවදානමක් පවතින බව විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. සිවිල් වැසියන් ගැවසෙන ප්රදේශවලට එල්ල කළ මෙම ප්රහාර ඉරානය විසින් හඳුන්වා දී ඇත්තේ යුද අපරාධ ලෙසිනි.
මීට අමතරව, මිසයිල දියත් කිරීමේ සැපයුම් ජාලය ඉලක්ක කරමින්, මැදපෙරදිග උසම පාලම් වලින් එකක් වන ටෙහෙරානය ආසන්නයේ පිහිටි කරාජ් B1 (Karaj B1) පාලමට ද දෙවරක් ප්රහාර එල්ල කර එහි ප්රධාන කොටස් විනාශ කර ඇති අතර, ඉන් සිවිල් වැසියන් ඇතුළු 8 දෙනෙකු මියගොස් තවත් 95 දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇත. මෙම ප්රහාරය සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සිය ටෘත් සෝෂල් (Truth Social) ගිණුමේ වීඩියෝවක් පළ කරමින් ප්රකාශ කර ඇත්තේ, "ඉරානයේ විශාලතම පාලම කඩා වැටී ඇති බවත්, ඔවුන් ප්රමාද වීමට පෙර එකඟතාවයකට නොපැමිණියහොත් මීට වඩා දරුණු ප්රහාරයන්ට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇති" බවත්ය. එය වඩාත් ශක්තිමත්ව සහ වේගවත්ව නැවත ගොඩනඟන බවටත්, ප්රහාරවලට විනාශකාරී ප්රතිචාර දක්වන බවටත් ඉරානය ප්රතිඥා දී ඇත.
මෙම ප්රහාරයන්ට ප්රතිචාර දක්වමින් ඉරානය විසින් ඊශ්රායලයේ මධ්යම ප්රදේශ වෙත බැලස්ටික් මිසයිල 10 සිට 20 දක්වා ප්රමාණයක් එල්ල කර ඇති අතර, ඉන් පෙටා ටික්වා (Petah Tikva) ප්රදේශයේ කාර්මික ගොඩනැගිලි සහ වාහන රැසකට හානි සිදුවී විශාල ආවාටයක් නිර්මාණය වී ඇත. ටෙල් අවිව් සහ බෙනෙයි බ්රැක් ප්රදේශවලදී ඊශ්රායල ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති විසින් බොහෝ මිසයිල විනාශ කරන ලද නමුත්, එහි පොකුරු බෝම්බ කොටස් කඩා වැටීමෙන් 11 හැවිරිදි දැරියක් බරපතල ලෙස තුවාල ලබා ඇති අතර තවත් පුද්ගලයින් 5ත් 8ත් අතර පිරිසක් තුවාල ලබා ඇත. මීට සමගාමීව ලෙබනනයේ හිස්බුල්ලා සංවිධානය ද ඊශ්රායලය වෙත රොකට් සහ ඩ්රෝන ප්රහාර 60 ක් පමණ එල්ල කර ඇති අතර, මෙය සිය පළිගැනීමේ ආරම්භය පමණක් බව ඉරානය පවසා තිබේ.
තම භූමියට එල්ල කරන ප්රහාර නවත්වන තුරු ප්රතිප්රහාර එල්ල කරන බවට අනතුරු අඟවමින් ඉරානය සිය ප්රහාරක සීමාව ගල්ෆ් කලාපය දක්වා ද ව්යාප්ත කර ඇත. ඒ අනුව, කුවේට් ජාත්යන්තර ගුවන් තොටුපළේ ඉන්ධන ටැංකි සංකීර්ණයකට, බහරේනයේ සිවිල් පහසුකම් වලට සහ කටාර් රාජ්යයට ඔබ්බෙන් වූ නෞකාවකට ද ඉරානය විසින් ප්රහාර එල්ල කර ඇති අතර, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය සහ සෞදි අරාබිය විසින් ඔවුන් වෙත එල්ල වූ ප්රහාර ව්යර්ථ කර තිබේ. මේ හේතුවෙන් කුවේට් සහ බහරේන් බලධාරීන් සිය ජනතාවට ආරක්ෂිත ස්ථානවල රැඳී සිටින ලෙසට අනතුරු අඟවා ඇති අතර, දකුණු අප්රිකානු නෞකා වැනි තෝරාගත් නෞකාවලට පමණක් ගමන් කිරීමට අවසර දෙමින් හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ නාවික ගමනාගමනය අඩාල කිරීම හේතුවෙන් ගෝලීය බොරතෙල් මිල ගණන් ද ඉහළ ගොස් තිබේ.
මෙම තත්ත්වය හමුවේ ජාතිය අමතමින් ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා ප්රකාශ කර ඇත්තේ ඇමරිකානු-ඊශ්රායල හමුදා මෙහෙයුම් වල අරමුණු මේ වන විට සම්පූර්ණ වෙමින් පවතින බවත්, ඉරානය තවදුරටත් තර්ජනයක් නොවන බැවින් න්යෂ්ටික ගිවිසුමකින් තොරව වුවද ඉදිරි සති 2-3 ඇතුළත යුද්ධය නිමා කළ හැකි බවත්ය. හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය නිදහස්ව සහ විවෘතව පැවතිය යුතු බව ඔහු අවධාරණය කළේය. කෙසේ වෙතත්, ඉරානය සටන් විරාමයක් ඉල්ලා සිටි බවට ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා කළ ප්රකාශය අසත්ය සහ පදනම් විරහිත බව පවසන ඉරාන විදේශ කටයුතු අමාත්යාංශය, ඉදිරියේදී මීට වඩා විනාශකාරී ප්රහාර එල්ල කරන බවට අනතුරු අඟවා ඇත.
මෙම ගැටුම් ආරම්භයේ සිට මේ දක්වා ඊශ්රායල ජාතිකයින් 24 දෙනෙකු පමණ මියගොස් ඇති බව වාර්තා වේ. මීට අමතරව ඉරානයේ ලාරෙස්තාන් (Larestan) හි තෘණ භූමියකට එල්ල වූ ප්රහාරයකින් ද සිව් දෙනෙකු ඇතුළුව එරටින් වාර්තා වන සමස්ත මරණ සංඛ්යාව 2,000 ඉක්මවා ඇත. එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් ඇන්ටෝනියෝ ගුටරෙස් මෙම යුද්ධය පුළුල් වීමේ අවදානමක් පවතින බවට අනතුරු අඟවා ඇති අතර, ඔස්ට්රේලියාව ඇතුළු රටවල් 40 ක් ඉරානය විසින් ගල්ෆ් කලාපයට එල්ල කළ ප්රහාර දැඩි ලෙස හෙළා දැක තිබේ. ඇමරිකානු බුද්ධි අංශ වාර්තා වලට අනුව ඉරානයේ මිසයිල සහ ඩ්රෝන විදින යන්ත්ර වලින් සියයට 50 ක් පමණ තවමත් භූගත උමං මාර්ග හරහා ආරක්ෂා වී පවතී.
යුද්ධය හේතුවෙන් ඉරානය තුළ විදුලිය සහ ඉන්ධන හිඟයක් මෙන්ම ජනතා විරෝධතා ද පැනනැගී ඇති අතර, නිරන්තර ප්රහාර හමුවේ ආරක්ෂිත කුටිවල කාලය ගත කිරීමට සිදුවීම නිසා ඊශ්රායලය තුළ ද ආර්ථික අර්බුදකාරී තත්ත්වයක් නිර්මාණය වෙමින් පවතින බව සමීක්ෂණ වාර්තා පෙන්වා දෙයි. චීනය වෙත නීතිවිරෝධී තෙල් ප්රවාහනය අඛණ්ඩව සිදුවන පසුබිමක ගෝලීය වෙළඳපොළ දැඩි අස්ථාවරභාවයකට පත්ව ඇත.
