2026 අප්රේල් මස 18 වන සෙනසුරාදා දින හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය ආසන්නයේදී ඉන්දීය ධජය යටතේ යාත්රා කළ වෙළඳ නෞකා දෙකකට ඉරාන විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකායේ (IRGC) වෙඩි බෝට්ටු මගින් ප්රහාර එල්ල කිරීමේ සිද්ධියක් මුල් කරගනිමින්, නවදිල්ලිය විසින් ඉරාන තානාපතිවරයා වහාම කැඳවා සිය දැඩි කනස්සල්ල පළ කර තිබේ. ඉරාන ත්රිවිධ හමුදාව විසින් හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය වාණිජ නෞකා සඳහා යළිත් වරක් වසා දැමීමත් සමඟ මෙම වෙඩි තැබීම වාර්තා වී ඇති අතර, ඉන්දීය විදේශ කටයුතු අමාත්යාංශය (MEA) විසින් ඉරාන තානාපති ආචාර්ය මොහොමඩ් ෆතාලි මහතා විදේශ ලේකම් වික්රම් මිස්රි මහතා හමුවට කැඳවා මෙම රාජ්යතාන්ත්රික විරෝධය පළ කර ඇත.
මෙම ප්රහාරයට ලක්ව ඇත්තේ ඉරාක බොරතෙල් බැරල් මිලියන දෙකක් පමණ ප්රවාහනය කරමින් තිබූ 'සන්මාර් හෙරල්ඩ්' (Sanmar Herald) නම් අතිවිශාල බොරතෙල් ප්රවාහන නෞකාව (VLCC) සහ 'ජග් අර්නව්' (Jag Arnav) යන ඉන්දීය නෞකා දෙකයි. ඕමානයට නාවික සැතපුම් 20ක් පමණ ඊසානදිගින් වූ මුහුදු ප්රදේශයේදී මෙම නෞකා වෙත වෙඩි ප්රහාර එල්ල කර ඇති බව බ්රිතාන්ය සමුද්රීය වෙළඳ මෙහෙයුම් ආයතනය (UKMTO) තහවුරු කර ඇත. නෞකා කපිතාන්වරයා විසින් පූර්ව අවසරයක් ලබාගෙන තිබියදීත් කිසිදු ප්රකෝප කිරීමකින් තොරව මෙම වෙඩි තැබීම සිදුකර ඇති බවට හඬපට මගින් සනාථ වී ඇති අතර, ප්රහාරයත් සමඟම නෞකා දෙකම සිය ගමන අතහැර ආපසු බටහිර දෙසට හරවා ආරක්ෂිත ස්ථානයක් වෙත ගමන් කර තිබේ.
වෙඩි තැබීම හේතුවෙන් නෞකාවල කාර්ය මණ්ඩලයට කිසිදු හානියක් සිදුවී නොමැති නමුත්, නෞකාවලට සුළු හානි සිදුවී ඇති බවට වාර්තා වේ. ඉන්දීය විදේශ ලේකම්වරයා තානාපතිවරයා සමඟ පැවති සාකච්ඡාවේදී වෙළඳ නෞකා සහ නාවිකයින්ගේ ආරක්ෂාව පිළිබඳව ඉන්දියාව දක්වන දැඩි අවධානය අවධාරණය කර ඇති අතර, ඉන්දියාව බලා යාත්රා කරන නෞකා සඳහා පෙර පරිදිම ආරක්ෂිත මාර්ගයක් කඩිනමින් විවෘත කර දෙන ලෙස ඉරාන බලධාරීන්ගෙන් ඉල්ලා සිටින ලෙස ද දන්වා තිබේ. ඉරාන තානාපතිවරයා ද ඉන්දියාවේ මෙම අදහස් සහ ඉල්ලීම් තම රජය වෙත දැනුම් දෙන බවට එහිදී එකඟතාව පළ කර ඇත.
ගෝලීය තෙල් සහ ද්රවකෘත ස්වභාවික වායු (LNG) සැපයුමෙන් සියයට විස්සක් පමණ ගමන් කරන මෙම තීරණාත්මක මුහුදු මාර්ගය, ඇමරිකානු සහ ඊශ්රායල හමුදා සමඟ ඉරානයට ඇති වී තිබෙන ගැටුම්කාරී තත්ත්වය හේතුවෙන් මේ වන විට දැඩි අර්බුදයකට ලක්ව තිබේ. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය විසින් ඉරාන වරායයන් වෙත පනවා ඇති නාවික සම්බාධකවලට ප්රතිචාර දැක්වීමක් ලෙස ඉරානය මෙලෙස හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය වසා දමා ඇති බව ඉරාන ජාතික ආරක්ෂක කොමිසමේ ප්රධානී ඊබ්රාහිම් අසීසි ඇතුළු නිලධාරීන් ප්රකාශ කර ඇත. කෙටි කාලීන අවබෝධයක් මත මීට පෙර ඉන්දීය නෞකා ඇතුළු වාණිජ නෞකා කිහිපයකට ගමන් කිරීමට ඉඩ ලබා දී තිබුණද, ඇමරිකාව එම එකඟතා කඩ කර ඇති බවට චෝදනා කරමින් ඉරාන ඒකාබද්ධ හමුදා අණදෙන මූලස්ථානය විසින් සමුද්ර සන්ධියේ පාලනය යළිත් දැඩි කර ඇත.
මෙම අනපේක්ෂිත අවහිරතාව හේතුවෙන් ඉන්දියාවේ බලශක්ති සුරක්ෂිතතාවයට, විශේෂයෙන්ම ඉවුම් පිහුම් ගෑස් (LPG) සහ බොරතෙල් ආනයනයට දැඩි තර්ජනයක් එල්ල වී ඇති අතර, කලාපය තුළ සිටින ඉන්දීය නාවිකයින් 485කට ආසන්න පිරිසකගේ ආරක්ෂාව ද අවදානමට ලක්ව ඇත. මේ වන විටත් ඉන්දීය නෞකා රැසක් සමුද්ර සන්ධියට බටහිර දෙසින් සිරවී ඇති බව වාර්තා වන අතර, ලෝකයේ ප්රධානතම බලශක්ති ප්රවාහන මුහුදු මාර්ගයක් මෙලෙස අවහිර වීම හේතුවෙන් ගෝලීය තෙල් මිල ගණන් ද ක්ෂණිකව ඉහළ ගොස් ඇති බව වෙළඳපොළ දත්ත පෙන්වා දෙයි.
