අද දින ශ්රී ලංකාවේ ගාල්ල අසළදී ප්රහාරයකට ලක්ව විනාශවූ IRIS Dena සන්නද්ධ යුද නෞකාවට අමතරව තවත් ඉරාන නෞකා කිහිපයක්ම ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නායකත්වයෙන් දියත් කරන ලද 'Operation Epic Fury' (එපික් ෆියුරි මෙහෙයුම) හේතුවෙන් ඉරාන නාවික හමුදාවට අයත් නෞකා රැසකට පසුගිය දිනවල දැවැන්ත අලාභහානි සිදුවී ඇති බව නවතම වාර්තා පෙන්වා දෙයි. හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය සහ පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපය ආශ්රිතව ඉරානයේ නාවික බලය සහ තර්ජනයන් හීන කිරීමේ අරමුණින් මෙම මෙහෙයුම ක්රියාත්මක විය.
ඇමරිකානු ජනාධිපති ට්රම්ප් ප්රකාශ කර ඇත්තේ ඉරාන නෞකා 9ත් 10ත් අතර ප්රමාණයක් සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කර ඇති බවයි. එහෙත් ඇතැම් ආරක්ෂක අංශ වාර්තා සහ එක්සත් ජනපද මධ්යම අණදෙන මූලස්ථානයට (CENTCOM) අනුව, සබ්මැරීනයක් ද ඇතුළුව ඉරාන නෞකා 17ක් පමණ මෙම ප්රහාරවලින් මුහුදුබත් වී හෝ අක්රිය වී ඇත. විශේෂයෙන්ම බන්ඩර් අබ්බාස් (Bandar Abbas) සහ චබහාර් (Chabahar) යන ප්රධාන නාවික කඳවුරුවල නැංගුරම් ලා තිබූ නෞකා රැසක් ඉලක්ක කර ගනිමින් ටොමහෝක් වැනි මිසයිල සහ ගුවන් ප්රහාර එල්ල කර තිබේ.මෙම ප්රහාර මාලාවේදී බන්ඩර් අබ්බාස් වරායේ නැංගුරම් ලා තිබූ නවීන 'මූජ්' (Moudge) පන්තියේ යුද නෞකාවක් වන අයි.ආර්.අයි.එස් සහන්ද් (IRIS Sahand) නෞකාව මුහුදුබත් වී ඇති බව චන්ද්රිකා ඡායාරූප මගින් මේ වනවිටත් තහවුරු වී තිබේ. 2018 වසරේදී සේවයට එක්වූ මෙම නෞකාව මීට පෙර 2024 ජූලි මාසයේදී අනතුරකට ලක්වී ගිලී ගොස්, පසුව යළි අලුත්වැඩියා කර 2025 නොවැම්බර් මාසයේදී නැවත සේවයට එක් කර තිබුණි. ඊට අමතරව, 1988 වසරේදී ඇමරිකානු මෙහෙයුමකින් දිවි ගලවාගත් පැරණි නෞකාවක් වන අයි.ආර්.අයි.එස් සබාලාන් (IRIS Sabalan) නෞකාව ද සහන්ද් නෞකාව අසලම නැංගුරම් ලා තිබියදී විනාශ වී ඇති බව වාර්තා වේ. 2025 ජනවාරි මාසයේදී සේවයට එක්කළ, ඉරානයේ නවතම බුද්ධි තොරතුරු සහ ඉලෙක්ට්රොනික යුද කටයුතු සඳහා විශේෂිත වූ අයි.ආර්.අයි.එස් සාග්රොස් (IRIS Zagros) නෞකාව ද මෙම ප්රහාරවලින් මුහුදුබත් වී ඇති බවට විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙයි.
ප්රහාරයට ලක්වූ අනෙකුත් නෞකා අතර 2025 වසරේදී සේවයට එක්කළ ලොජිස්ටික් සහ හෙලිකොප්ටර් මෙහෙයුම් සඳහා භාවිතා කරන අයි.ආර්.අයි.එස් කුර්දිස්තාන් (IRIS Kurdistan) නෞකාවට බන්ඩර් අබ්බාස් කඳවුරේදී දැඩි අලාභහානි සිදුවී ඇති අතර, එහි ස්ථාන කිහිපයකටම බෝම්බ ප්රහාර එල්ල වී ඇති බව නිරීක්ෂණය වේ. කෙසේ වෙතත්, ඉදිකිරීම් අවසන් වෙමින් පවතින අයි.ආර්.අයි.එස් ටෆ්තාන් (IRIS Taftan) නෞකාවට මෙතෙක් කිසිදු හානියක් සිදුවී ඇති බවට නිශ්චිත වාර්තා නොමැත. මීට අමතරව, කිලෝ (Kilo) පන්තියේ සබ්මැරීනයක් වන අයි.ආර්.අයි.එස් නූර් හෝ නූහ් (IRIS Noor / Nooh) සම්බන්ධයෙන් නිශ්චිත තොරතුරු තවමත් පැහැදිලි නොමැති වුවද, සමස්ත මෙහෙයුම තුළ නාවික යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කිරීමේදී අවම වශයෙන් එක් සබ්මැරීනයක් හෝ විනාශ කර ඇති බව ඇමරිකානු පාර්ශ්වය තහවුරු කරයි. මෙම ප්රධාන නෞකාවලට අමතරව චබහාර් හිදී ජමරාන් (Jamaran) නෞකාව ද, ඩ්රෝන ප්රවාහන නෞකාවක් වන ෂාහිඩ් බගෙරී (Shahid Bagheri) සහ ඉදිරි මෙහෙයුම් සඳහා භාවිතා කරන මක්රාන් (Makran) යන නෞකා ද ගිනිගෙන හෝ මුහුදුබත් වී ඇති අතර, බන්ඩර් අබ්බාස් නාවික මූලස්ථානයට ද දැඩි යටිතල පහසුකම් හානි සිදුවී ඇත.
| නෞකාව | වර්ගය / ශ්රේණිය | වාර්තා තත්ත්වය | විස්තර |
|---|---|---|---|
| IRIS Sahand | Moudge-class ෆ්රිගේට් | බොහෝ දුරට ගිලී ඇත | Bandar Abbas හිදී පහර දුන් නවීන විනාශකාරකය; 2024 අනතුරකදී කලින් ද කප්සයිස් විය. |
| IRIS Sabalan | Alvand-class ෆ්රිගේට් | බොහෝ දුරට ගිලී ඇත | ප්රහාරවලදී හානි සිදු වූ පැරණි නෞකාව; 1988 ඇමෙරිකානු ප්රහාරයෙන් ඓතිහාසිකව ගැළවුණු නෞකාවකි. |
| IRIS Zagros | Moudge-class SIGINT නෞකාව | බොහෝ දුරට ගිලී ඇත | EW හැකියාවන් සහිත 2025 නව බුද්ධිතල නෞකාව; හෙලිකොප්ටර් හැංගරයක් සහිත ප්රථම නෞකාව. |
| IRIS Kurdistan | පාවෙන පාදක නෞකාව | හානි විය හැකිය | 2025 දී සේවයට ඇතුළත් කළ, සැපයුම් හා හෙලිකොප්ටර් මෙහෙයුම් සඳහා පරිවර්තිත වේදිකාවකි. |
| IRIS Taftan | Moudge-class ෆ්රිගේට් | තත්ත්වය අවිනිශ්චිතය | 2024 වන විට ඉදිකිරීම් අවධියේ පැවතුණු නෞකාව; C-802 මිසයිල සන්නද්ධව ඇත; සෘජු ප්රහාර තහවුරු නොවේ. |
| IRIS Noor | Kilo-class සබ්මැරීනය | තත්ත්වය අවිනිශ්චිතය | ඩීසල්-විද්යුත් සබ්මැරීනය (Nooh විය හැකිය); විශේෂිත ප්රහාර වාර්තා නොමැති නමුත් සබ්මැරීන ලලාෆ ඉලක්ක විය. |