මැදපෙරදිග කලාපයේ, විශේෂයෙන්ම ඉරානය කේන්ද්ර කරගනිමින් සිදුවන යුදමය තත්ත්වයන් සහ ඒ ආශ්රිත ප්රහාර හේතුවෙන් ගෝලීය ගුවන් සේවා කර්මාන්තය දැඩි අර්බුදයකට මුහුණ පා සිටී. 2026 වසරේ මුල් භාගයේ සිට ඇමෙරිකානු-ඊශ්රායල ප්රහාර, තෙල් නැව් වලට එල්ල වන ප්රහාර සහ ගුවන් කලාප වසා දැමීම් හේතුවෙන් ගුවන් යානා ඉන්ධන (Jet fuel) මිල දෙගුණයකින් හෝ තුන්ගුණයකින් පමණ ඉහළ ගොස් ඇත.
කොවිඩ්-19 වසංගතයෙන් පසු ගුවන් සේවා ක්ෂේත්රය මුහුණ දෙන දරුණුතම අර්බුදය මෙය වන අතර, මේ හේතුවෙන් ඕස්ට්රේලියාව සහ නවසීලන්තය අතර මෙන්ම එම රටවල අභ්යන්තර ගුවන් ගමන් වාර සංඛ්යාව සැලකිය යුතු ලෙස කප්පාදු කිරීමට ප්රධාන පෙළේ ගුවන් සේවා සමාගම් පියවර ගෙන තිබේ.මෙම තත්ත්වය හමුවේ 'ජෙට්ස්ටාර්' (Jetstar) ගුවන් සේවය විසින් 2026 මැයි මාසය සඳහා සැලසුම් කර තිබූ සිය ගුවන් ගමන් වලින් 12%ක් පමණ අවලංගු කර ඇත. ඕස්ට්රේලියාව සහ නවසීලන්තය අතර ක්රියාත්මක වන ඕක්ලන්ඩ්-සිඩ්නි සහ ඕක්ලන්ඩ්-බ්රිස්බේන් මෙන්ම, නවසීලන්ත අභ්යන්තර ගුවන් ගමන් වන ඕක්ලන්ඩ්-ක්රයිස්චර්ච් සහ ඕක්ලන්ඩ්-වෙලින්ටන් යන මාර්ග මෙම කප්පාදුවට ලක්ව තිබේ. මැදපෙරදිග ගැටුම් හේතුවෙන් ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම සහ අනෙකුත් පිරිවැය ඉහළ යාම මත මෙම තාවකාලික කාලසටහන් වෙනස්කම් සිදුකළ බව පවසන ජෙට්ස්ටාර් ප්රකාශකයෙකු, පාරිභෝගිකයින්ට සිදුවූ අපහසුතාවය පිළිබඳව සමාව අයදින බවත්, බලපෑමට ලක්වූ බොහෝ මගීන්ට එදිනම වෙනත් ගුවන් ගමන් සඳහා විකල්ප ලබා දී ඇති බවත් ප්රකාශ කර ඇත. ගුවන් ගාස්තු ඉහළ යාම හේතුවෙන් මගී ඉල්ලුම අඩුවීමද මෙලෙස ගමන් වාර අඩු කිරීමට එක් හේතුවක් වී තිබේ.
මේ අතර, 'එයාර් නිව්සීලන්ඩ්' (Air New Zealand) ගුවන් සේවයද මාර්තු 12 වන දින නිවේදනය කළේ ඔවුන්ගේ ගුවන් ගමන් ධාරිතාවෙන් 5%ක්, එනම් ගුවන් ගමන් 1,100ක් පමණ මැයි මස මුල දක්වා කප්පාදු කරන බවයි. මෙයින් මගීන් මිලියන 1.9කින් 44,000කට පමණ බලපෑම් එල්ල වන අතර, නවසීලන්තයේ මාල්බරෝ සහ නිව් ප්ලිමත් වැනි ප්රාදේශීය මාර්ග මෙන්ම ට්රාන්ස්-ටැස්මන් (ඕස්ට්රේලියා-නවසීලන්ත) ගුවන් ගමන් සඳහාද මෙය බලපා ඇත. කෙසේ වෙතත්, ඇමරිකාව වැනි දුර ගමන් මාර්ග සඳහා මෙහි එතරම් බලපෑමක් නොමැත. ගුවන් යානා ඉන්ධන මිලෙහි පවතින පෙර නොවූ විරූ අස්ථාවරත්වය හේතුවෙන් තම දේශීය මාර්ග සහ ට්රාන්ස්-ටැස්මන් ගමන් වාර අඩු කිරීමට සිදුවූ බව එයාර් නිව්සීලන්ඩ් හි ප්රධාන විධායක නිලධාරී නිඛිල් රවිශංකර් මහතා පැහැදිලි කර තිබේ.
මෙම තත්ත්වය ගෝලීය වශයෙන්ද දැඩි බලපෑමක් එල්ල කර ඇති අතර, ඉන්ධන මිල සහ ලබාගැනීමේ දුෂ්කරතා හේතුවෙන් වියට්නාම් ගුවන් සේවය සතියකට සිය දේශීය ගුවන් ගමන් විසි හතරකට ආසන්න ප්රමාණයක් අවලංගු කර ඇති අතර, මියන්මාරය, තායිලන්තය (Thai Airways) සහ ස්කැන්ඩිනේවියානු (SAS) ගුවන් සේවාද ගමන් වාර කප්පාදු කිරීම් සහ ගාස්තු ඉහළ දැමීම් සිදු කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, ජෙට්ස්ටාර් හි මව් සමාගම වන 'ක්වාන්ටාස්' (Qantas) ගුවන් සේවය කිසිදු ගුවන් ගමනක් කප්පාදු කර නොමැති අතර, එහි ප්රධාන විධායක නිලධාරිනී වැනේසා හඩ්සන් පවසන්නේ මීළඟ මාසය දක්වා අවශ්ය ඉන්ධන තොග ඔවුන් සතුව සුරක්ෂිතව පවතින බවයි. එහෙත් ඔවුන් ජාත්යන්තර ගුවන් ගමන් ගාස්තු 5%කින් පමණ ඉහළ නංවා ඇති අතර, වර්ජින් ඕස්ට්රේලියා (Virgin Australia) වැනි අනෙකුත් ගුවන් සේවාද ගාස්තු 5% ත් 15% ත් අතර ප්රමාණයකින් ඉහළ දමා තිබේ.
මෙම අර්බුදයත් සමඟ ඕස්ට්රේලියාව සහ නවසීලන්තය අතර සංචාරක කර්මාන්තයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල විය හැකි බවට ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. ඕස්ට්රේලියාව ගුවන් යානා ඉන්ධන ආනයනය මත දැඩි ලෙස රඳා පවතින අතර, සිඩ්නි ගුවන් තොටුපළ සතුව ඇත්තේ දින 25-30කට පමණ සෑහෙන ඉන්ධන සංචිතයක් බව වාර්තා වේ. මේ අතර, ඕස්ට්රේලියානු තරඟකාරීත්ව සහ පාරිභෝගික කොමිසම (ACCC) විසින් ගුවන් ගාස්තු ඉහළ දැමීම් සම්බන්ධයෙන් දැඩි අවධානයෙන් පසුවෙයි. මෙම අවිනිශ්චිත තත්ත්වය හමුවේ, ගුවන් මගීන්ට සිය ගුවන් සේවා යෙදුම් (Apps) හෝ විද්යුත් තැපැල් පරීක්ෂා කරමින් ගමන් වාර වෙනස්වීම් පිළිබඳව යාවත්කාලීන වන ලෙසත්, අඩු වියදම් ගුවන් සේවා වල ගමන් වාර අඩුවී ඇත්නම් පූර්ණ සේවා සපයන ගුවන් සමාගම් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන ලෙසත් උපදෙස් දෙනු ලැබේ.
