a-crisis-due-to-an-attack-on-azerbaijan

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, ඊශ්‍රායලය සහ ඉරානය අතර මේ දිනවල ක්‍රියාත්මක වන යුදමය තත්ත්වය තවදුරටත් පුළුල් වෙමින්, අසර්බයිජානයේ නක්චිවන් (Nakhchivan) ස්වයං පාලන ප්‍රදේශයට එල්ල වූ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාරයක් සම්බන්ධයෙන් දැඩි අර්බුදයක් නිර්මාණය වී තිබේ. ඉරාන දේශසීමාවේ සිට පැමිණි බවට චෝදනා කෙරෙන මෙම ඩ්‍රෝන යානා දෙකෙන් එකක් නක්චිවන් ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළේ පර්යන්ත ගොඩනැගිල්ලට කඩා වැටී ඇති අතර, අනෙක ෂකරාබාද් ගම්මානයේ පාසලක් අසලට පතිත වී පුපුරා යාමෙන් සිවිල් වැසියන් කිහිප දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇත.




අසර්බයිජානු ජනාධිපති ඉල්හාම් අලියෙව් මෙම ප්‍රහාරය බියගුළු ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවක් ලෙස හෙළා දකිමින් ඉරානයෙන් පැහැදිලි කිරීමක් සහ සමාව අයදින ලෙස ඉල්ලා සිටි අතර, තම සන්නද්ධ හමුදාවන් ඉහළම සීරුවෙන් තබා ගැනීමට ද කටයුතු කර තිබේ. මීට ප්‍රතිචාර දක්වමින් අසර්බයිජානය විසින් ඉරානය සමඟ පවතින රාජ්‍ය දේශසීමාව හරහා සිදුවන සියලුම ට්‍රක් රථ ගමනාගමනය තාවකාලිකව අත්හිටුවීමට පියවර ගෙන ඇති අතර, ඉරාන තානාපති මොජ්තබා ඩෙමිර්චිලූ එරට විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය වෙත කැඳවා දැඩි විරෝධය පළ කර ඇත. මීට අමතරව, ඉරානය තුළ ජීවත් වන මිලියන 20 ත් 25 ත් අතර වන අසර්බයිජානු ජන වර්ගය වෙත සිය අවධානය යොමු කළ ජනාධිපතිවරයා, ස්වාධීන අසර්බයිජානය ඔවුන්ගේ බලාපොරොත්තුවේ ස්ථානයක් බව ප්‍රකාශ කිරීම ඉරානයේ දැඩි අප්‍රසාදයට හේතු වී තිබේ.

කෙසේ වෙතත්, මෙම ප්‍රහාරය පිටුපස තම රට නොමැති බව ඉරාන විදේශ කටයුතු අමාත්‍ය අබ්බාස් අරග්චි සහ නියෝජ්‍ය විදේශ කටයුතු අමාත්‍ය කසෙම් ගරීබාබාඩි තරයේ ප්‍රතික්ෂේප කරති. අසල්වැසි රටවල් ඉලක්ක කිරීම තම ප්‍රතිපත්තිය නොවන බව පවසන ඉරානය, මෙය අසල්වැසියන් අතර සබඳතා බිඳ දැමීම සඳහා ඊශ්‍රායලය විසින් සිදු කරන ලද කුමන්ත්‍රණයක් විය හැකි බවට සැක පළ කරයි. මෙම කලාපීය ආතතිය පිටුපස ඇමරිකානු මැදිහත්වීමෙන් යෝජනා වී ඇති "ජාත්‍යන්තර සාමය සහ සමෘද්ධිය සඳහා වූ ට්‍රම්ප් මාර්ගය" (Zangezur corridor) ද ප්‍රබල සාධකයක් වී ඇති අතර, ඉරානය දිගින් දිගටම පෙන්වා දෙන්නේ ඉන් ආර්මේනියාව සමඟ ඇති තම සෘජු සම්බන්ධතාවය අහිමි වීමේ අවදානමක් පවතින බවයි.




මේ අතර කලාපය පුරා තවදුරටත් යුද උණුසුම ව්‍යාප්ත වෙමින් කටාර් රාජ්‍යයට ඉහළ අහසේදී මිසයිල 13 ක් සහ ඩ්‍රෝන යානා 4 ක් සාර්ථකව විනාශ කළ බව එරට ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය නිවේදනය කළ අතර, තුර්කිය ද ප්‍රකාශ කළේ සිරියාව සහ ඉරාකය හරහා තම ගුවන් කලාපය දෙසට පැමිණි බැලස්ටික් මිසයිලයක් නැගෙනහිර මධ්‍යධරණී මුහුදට ඉහළින් දී නේටෝ ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති මගින් විනාශ කළ බවයි.

යුද්ධයේ තවත් සුවිශේෂී සිදුවීමක් ලෙස, බටහිර ටෙහෙරානයේ පිහිටි ආසන 12,000 කින් සමන්විත ප්‍රධාන ක්‍රීඩාංගණයක් වන අසාදි (Azadi) ක්‍රීඩා සංකීර්ණයට ඊශ්‍රායලය විසින් දැවැන්ත බෝම්බ ප්‍රහාරයක් එල්ල කර සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ විනාශ කර දමා තිබේ. ඊශ්‍රායල විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය පවසන්නේ ඉරාන ආරක්ෂක අංශ විසින් මෙම ස්ථානය විවේක ගැනීම සඳහා භාවිතා කර ඇති බවයි. මෙම සමස්ත තත්ත්වය හමුවේ ඉරාන ඉස්ලාමීය විප්ලවවාදී මුර භටයන් (IRGC) විසින් හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය ඇමරිකානු, ඊශ්‍රායල සහ යුරෝපීය නැව් සඳහා වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි වසා දමා ඇති අතර, එමගින් කලාපයේ සමුද්‍රීය ගමනාගමනය සියයට 70 කින් පමණ කඩා වැටී ඇත. එමෙන්ම, දිනකට බොරතෙල් බැරල් මිලියනයකට වඩා ප්‍රවාහනය කරන, අසර්බයිජානයේ බකු (Baku) සිට තුර්කිය දක්වා දිවෙන කිලෝමීටර් 1,768 ක් දිගු තෙල් නල මාර්ගයට ද මෙම ගැටුම් හේතුවෙන් දැඩි තර්ජනයක් එල්ල වී ඇති බව වාර්තා වේ.