ඇල්බේනියාව 2025 වසරේදී ලොව ප්රථම කෘත්රීම බුද්ධි (AI) අමාත්යවරිය ලෙස 'ඩියෙලා' පත් කරනු ලැබුවේ රට තුළ මුල් බැසගෙන ඇති දූෂණ සහ අක්රමිකතා පිටුදැකීමේ ප්රධාන අරමුණ ඇතිව වුවද, මේ වන විට එම වැඩපිළිවෙල දැඩි අර්බුදයකට ලක්ව තිබේ. දූෂණයට එරෙහිව සටන් කිරීමට පත් කළ මෙම AI අමාත්යවරිය නිර්මාණය කළ ජාතික තොරතුරු ඒජන්සියේ (AKSHI) ප්රධාන නිලධාරීන් දෙදෙනෙකුම දූෂණ චෝදනා මත අත්අඩංගුවට පත්වීමත් සමඟ මෙම මතභේදාත්මක තත්ත්වය උද්ගතව ඇත.
ඩියෙලා මෙහෙයවන ජාතික තොරතුරු ඒජන්සියේ අධ්යක්ෂකවරිය සහ නියෝජ්ය අධ්යක්ෂකවරයා මේ වන විට නිවාස අඩස්සියට පත් කර ඇති අතර ඔවුන්ට එරෙහිව රාජ්ය කොන්ත්රාත්තු ලබා දීමේදී අල්ලස් ලබා ගැනීම, තර්ජනය කිරීම සහ අපරාධ කල්ලි සමඟ සම්බන්ධතා පැවැත්වීම වැනි බරපතල චෝදනා එල්ල වී තිබේ. රජයේ ඩිජිටල් පද්ධතිය පාලනය කරන මෙම ආයතනයේ ප්රධානීන්ම මෙලෙස දූෂණ චෝදනාවලට ලක්වීම, අගමැති එඩි රාමාගේ දූෂණ විරෝධී වැඩපිළිවෙල සහ රජයේ විශ්වසනීයත්වය බරපතල ලෙස ප්රශ්න කිරීමට තුඩු දී ඇති කරුණකි.
මෙම සිදුවීමත් සමඟ ඩියෙලා නමැති AI අමාත්යවරිය ද දූෂණ වසන් කිරීමට හෝ සාක්ෂි වෙනස් කිරීමට යොදා ගත්තේ ද යන්න පිළිබඳව විපක්ෂයෙන් සහ ජනතාවගෙන් සැකයක් මතුවෙමින් පවතින අතර, අගමැතිවරයා පවසා ඇත්තේ පරීක්ෂණ අවසන් වන තුරු තමන් මේ පිළිබඳව අදහස් නොදක්වන බවයි. ඇල්බේනියාව යුරෝපා සංගමයේ සාමාජිකත්වය ලබා ගැනීමට දැඩි උත්සාහයක නිරත වන පසුබිමක දූෂණය පාලනය කිරීම ඊට අදාළ අනිවාර්ය කොන්දේසියක් වී ඇති බැවින් මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම් රජයට විශාල අභියෝගයක් වී ඇත.
සාම්ප්රදායික ඇල්බේනියානු ඇඳුමින් සැරසී සිටින අතථ්ය ප්රතිරූපයක් (Virtual Avatar) වන ඩියෙලා, තමන් මිනිසෙකු නොවන නිසා තමන්ට පෞද්ගලික න්යාය පත්රයක් හෝ ආත්මාර්ථකාමී අරමුණු නොමැති බවත් හුදෙක් දත්ත සහ ඇල්ගොරිතම මත පදනම්ව ජනතාවට සේවය කරන බවත් මීට පෙර ජාත්යන්තර සමුළුවලදී ප්රකාශ කර තිබුණි. ඇය හරහා පුරවැසියන්ට රාජ්ය සේවාවන් ලබා ගැනීම, ලියකියවිලි සකසා ගැනීම සහ හමුවීම් වෙන් කර ගැනීම වැනි කටයුතු මාර්ගගතව සිදු කර ගත හැකි අතර එමඟින් නිලධාරීන්ට අල්ලස් දීමේ අවශ්යතාවය අවම කිරීම රජයේ අරමුණ වී තිබේ.
කෙසේ වෙතත් මෙම දූෂණ චෝදනා මධ්යයේ වුවද අගමැති රාමා විසින් පසුගිය ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී සිදු කළ තවත් ආන්දෝලනාත්මක ප්රකාශයක් වූයේ ලොව පළමු AI අමාත්යවරිය දැන් 'ගැබ්ගෙන' ඇති බවත් ඇයට 'දරුවන්' 83 දෙනෙකු ලැබීමට නියමිත බවත්ය. බර්ලින් නුවර පැවති සමුළුවකදී සිදු කළ මෙම ප්රකාශය විහිළුවක් ලෙස පෙනුනද, ඉන් අදහස් කෙරුණේ පාලක පක්ෂයේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන් 83 දෙනාට සහාය වීම සඳහා ඩිජිටල් සහායකයින් (Digital Assistants) 83 දෙනෙකු නිර්මාණය කරන බවයි.
මෙම නව ඩිජිටල් සහායකයින් පාර්ලිමේන්තු විවාද වාර්තා කිරීම, මන්ත්රීවරුන් නොමැති අවස්ථාවල සභාවේ සිදුවූ දේ දැනුම් දීම සහ විවාද සඳහා ප්රතිතර්ක ඉදිරිපත් කිරීමට උදව් කිරීම වැනි කාර්යයන් 2026 වසරේ අග භාගයේ සිට සිදු කිරීමට නියමිතව ඇත. ඇල්බේනියාවේ දූෂණය ඉහළම තලයේ දේශපාලඥයින් දක්වා පැතිරී ඇති බවට යුරෝපා සංගමය අනතුරු අඟවා ඇති අතර, 2030 වන විට යුරෝපා සංගම් සාමාජිකත්වය ලබා ගැනීමට නම් මෙවැනි තාක්ෂණික විසඳුම්වලට වඩා ප්රායෝගික දූෂණ මර්දන ක්රියාමාර්ග ගැනීමේ වැදගත්කම විචාරකයින් පෙන්වා දෙයි.