උගාන්ඩාවේ දීර්ඝතම කාලයක් බලයේ රැඳී සිටින නායකයා වන ජනාධිපති යෝවේරි මුසෙවේනි, යන්තම් නිමාව දුටු ජනාධිපතිවරණයෙන් 72% ක දැවැන්ත ඡන්ද ප්රතිශතයක් ලබා ගනිමින් සිය දශක හතරක පාලනය තවදුරටත් දීර්ඝ කර ගැනීමට සමත්ව ඇත. මෙම ජයග්රහණය ඔහුගේ සහායකයින් හඳුන්වන්නේ 1996 වසරේ පැවති ප්රථම සෘජු ජනාධිපතිවරණයේදී ඔහු ලැබූ 74% ක ඉතිහාසගත ජයග්රහණයට සමාන තත්ත්වයක් ලෙසයි.
1986 දී මිල්ටන් ඔබෝටේගේ පාලනය බිඳ දමමින් බලයට පැමිණි 81 හැවිරිදි මුසෙවේනි, තවමත් උගාන්ඩා ජනතාව අතර නොසැලෙන ජනප්රියත්වයක් රඳවාගෙන සිටින බව මෙම ප්රතිඵලය හරහා ලෝකයට පෙන්වා දී තිබේ. කෙසේ වෙතත්, ඔහුගේ ප්රධාන ප්රතිවාදියා වූ බොබී වයින් මෙම ප්රතිඵලය දැඩි ලෙස ප්රතික්ෂේප කරමින් එය "ව්යාජ ජයග්රහණයක්" ලෙස හඳුන්වා දී ඇති අතර, ආරක්ෂක අංශ විසින් එල්ල කරන ලද පීඩනයන් සහ නිවාස වැටලීම් හමුවේ ඔහු මේ වන විට සැඟවී සිටින බව වාර්තා වේ.ගෝලීය ආර්ථික අර්බුද සහ දේශපාලන අස්ථාවරත්වයන් මධ්යයේ වුවද, මුසෙවේනි සිය මැතිවරණ ව්යාපාරය මෙහෙයවූයේ තමන් රටට ලබා දුන් ස්ථාවරත්වය සහ අනාගත ආර්ථික දැක්ම පෙරදැරි කරගෙනය. විශේෂයෙන්ම 2030 වසර වන විට උගාන්ඩාව මධ්යම ආදායම්ලාභී රටක් බවට පත් කිරීමේ සැලැස්ම ඔහුගේ මූලික පොරොන්දුවක් විය. මේ සඳහා ප්රධානතම සාධකය ලෙස ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ නැගී එන ඛනිජ තෙල් කර්මාන්තයයි. ටැන්සානියාවේ ටැංගා වරාය දක්වා දිවෙන කිලෝමීටර් 1,443 ක් දිග නල මාර්ගය හරහා ලබන ඔක්තෝබරයේදී පළමු බොරතෙල් අපනයනය ආරම්භ කිරීමට නියමිත අතර, එමගින් රටේ ආර්ථික වර්ධනය වේගවත් වනු ඇති බව මුසෙවේනි විශ්වාස කරයි. වයසින් මුහුකුරා ගියද, තමන් තවමත් ක්රියාශීලී නායකයෙකු බව පෙන්වීම සඳහා ඔහු මැතිවරණ කොට්ඨාස 140 කට වැඩි ප්රමාණයක සංචාරය කළ නමුත්, වරින් වර ඇති වූ රෝගී තත්ත්වයන් සහ වැඩසටහන් අවලංගු කිරීම් හේතුවෙන් ඔහුගේ සෞඛ්ය තත්ත්වය පිළිබඳව ද යම් කතාබහක් නිර්මාණය වී තිබිණි.
ප්රතිවාදී අපේක්ෂක බොබී වයින්ට මෙම මැතිවරණය දැඩි පසුබෑමක් ගෙන දී ඇත්තේ, 2021 දී ඔහු ලබාගත් 35% ක ඡන්ද ප්රතිශතය මෙවර 25% දක්වා පහත වැටීම හේතුවෙනි. තරුණ ප්රජාව බහුතරයක් සිටින රටක් තුළ ඔහුගේ ජනප්රියත්වය අඩුවීම ගැටලුකාරී වුවද, වයින් පවසන්නේ මැතිවරණ ව්යාපාරය පුරාම රජය විසින් කඳුළු ගෑස් සහ ජීව උණ්ඩ භාවිතා කරමින් තම ආධාරකරුවන් බිය ගැන්වූ බවයි. මැතිවරණ ක්රියාවලිය තුළ ඡන්ද පෙට්ටි පිරවීම ඇතුළු අක්රමිකතා රැසක් සිදු වූ බවට ඔහු චෝදනා කළද, ඊට අදාළ ප්රමාණවත් සාක්ෂි ඉදිරිපත් කිරීමට හෝ බලධාරීන්ගෙන් ඊට ප්රතිචාර ලබා ගැනීමට ඔහු අසමත් වී ඇත. අප්රිකානු දේශපාලනය තුළ බොහෝ විපක්ෂ නායකයින්ට අත්වන ඉරණමට මුහුණ දෙමින්, දිගින් දිගටම සිදුවන පරාජයන් සහ රාජ්ය මර්දනය හමුවේ වයින්ගේ දේශපාලන ගමන ද අවිනිශ්චිත තත්ත්වයකට පත්ව ඇති බව පෙනේ.
මුසෙවේනිගේ මෙම ජයග්රහණය හුදෙක් ඔහුගේ පෞද්ගලික ජයග්රහණයක් පමණක් නොව, පාලක ජාතික ප්රතිරෝධක ව්යාපාරය (NRM) තුළ සහ රාජ්ය ව්යුහය තුළ සිදුවෙමින් පවතින දීර්ඝකාලීන බල හුවමාරු ක්රියාවලියක කොටසක් ලෙස දේශපාලන විචාරකයෝ පෙන්වා දෙති. විශේෂයෙන්ම ජනාධිපතිවරයාගේ පවුලේ සාමාජිකයින් වටා බලය කේන්ද්රගත වීම කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයකි. ඔහුගේ පුත් ජෙනරාල් මුහූසි කයිනරුගබා ආරක්ෂක මාණ්ඩලික ප්රධානී ලෙස සියලු ආරක්ෂක කටයුතු හසුරුවන අතර, වැඩිමහල් දියණිය නටාෂා කරුගිරේ ජනාධිපතිවරයාගේ එදිනෙදා කටයුතු අධීක්ෂණය කරයි. මීට අමතරව, ආර්ථික ප්රතිපත්ති සම්පාදනයට බෑණා වන ඔඩ්රෙක් රවාබ්වෝගෝගේ දායකත්වය ලැබෙන අතර, විදේශ සබඳතා සහ හමුදා කටයුතු සඳහා අර්ධ සොහොයුරා වන සලීම් සාලේ මැදිහත් වේ. මෙම පවුල් කවය වටා බලය ගොඩනැගීම මගින් පශ්චාත්-මුසෙවේනි යුගයේදී පවා රටේ පාලනය පවුලේ ග්රහණයෙන් ගිලිහී නොයන බවට සහතික කරගෙන ඇති බව පෙනී යයි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම මැතිවරණ ජයග්රහණය දූෂණ චෝදනා රැසකින් වැසී ගොස් තිබේ. මැතිවරණ ව්යාපාරය පුරාම ඡන්ද මිලදී ගැනීම්, රාජ්ය දේපළ අවභාවිතය සහ "කාකි කවර" සංස්කෘතිය ලෙස හැඳින්වෙන මුදල් බෙදා දීමේ ක්රියාවලිය බහුලව දක්නට ලැබුණු බවට වාර්තා වේ. පාලක පක්ෂයේ අභ්යන්තර ප්රාථමික තරඟවලදී පවා නියෝජිතයින්ට මුදල් ලබා දී නාමයෝජනා තහවුරු කර ගැනීමේ සිද්ධීන් වාර්තා වූ අතර, සිවිල් සමාජ ක්රියාකාරීන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙවැනි පාලනයකින් තොර මැතිවරණ මූල්යකරණය රටේ ප්රජාතන්ත්රවාදය බරපතල ලෙස විකෘති කර ඇති බවයි. ජනාධිපතිවරයා දූෂණයට එරෙහිව කතා කළද, ප්රායෝගිකව මැතිවරණ යාන්ත්රණය ක්රියාත්මක වන්නේ අල්ලස් සහ බලපෑම් මත පදනම්ව බව විචාරකයින්ගේ අදහසයි. අවසානයේදී, දූෂණ චෝදනා සහ පවුල් පාලනය පිළිබඳ විවේචන මධ්යයේ වුවද, අත්දැකීම් බහුල නායකයා කෙරෙහි විශ්වාසය තැබීමට උගාන්ඩා ඡන්දදායකයින් තීරණය කර ඇති බව පෙනේ.
