දැනට ක්රියාත්මක වීමට නියමිත අධ්යාපන ප්රතිසංස්කරණ සම්බන්ධයෙන් ප්රබලව අදහස් දක්වන පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකුගේ අධ්යාපන සුදුසුකම් පිළිබඳ විස්තරයක් පහත දැක්වේ. මෙහිදී හිටපු අමාත්ය විමල් වීරවංශ මහතා සහ මිහින්තලේ හිමි නමින් ප්රකට වලවහංගුණවැව ධම්මරතන හිමියන්ගේ සුදුසුකම් සලකා බැලේ.
අධ්යාපන ක්ෂේත්රයේ වෙනස්කම් පිළිබඳව ඔවුන් සතු ප්රාමාණික දැනුම සහ අත්දැකීම් විමර්ශනය කිරීම මෙම ලිපියේ මූලික අරමුණයි.හිටපු අමාත්ය විමල් වීරවංශ මහතා සිය මූලික අධ්යාපනය කලුතර තිස්ස මධ්ය මහා විද්යාලයෙන් ලබා ඇති අතර, පාසල් ක්රිකට් කණ්ඩායමද නියෝජනය කර තිබේ. ඔහුගේ ඉහළම විධිමත් අධ්යාපන සුදුසුකම වන්නේ අ.පො.ස. සාමාන්ය පෙළ විභාගයෙන් විෂයයන් අටක් සමත්වීමයි. උසස් පෙළ අධ්යාපනය හැදෑරීම ආරම්භ කළද, ප්රමාණවත් පැමිණීමක් නොතිබීම හේතුවෙන් පාසල් පාලනාධිකාරිය විසින් ඔහු පාසලෙන් ඉවත් කිරීමට කටයුතු කර ඇත. ඒ අනුව, ඔහුට අ.පො.ස. උසස් පෙළ හෝ කිසිදු විශ්වවිද්යාල උපාධියක් සම්පූර්ණ කිරීමට අවස්ථාවක් ලැබී නොමැත.
මේ අතර, 2023 වසරේදී ශ්රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව නිකුත් කළ නිල දත්ත වාර්තාවලට අනුව, විමල් වීරවංශ මහතා තම අධ්යාපන හා වෘත්තීය සුදුසුකම් පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක තොරතුරු පාර්ලිමේන්තු මහලේකම් කාර්යාලය වෙත ඉදිරිපත් කර නොමැති මන්ත්රීවරුන් අතරට අයත් වේ. පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන්ගේ ඉහළම අධ්යාපන සුදුසුකම් දැක්වෙන වර්ගීකරණය අනුව, ඔහු අ.පො.ස. සාමාන්ය පෙළ පමණක් සුදුසුකම් ලෙස සපුරා ඇති මන්ත්රීවරුන්ගේ කාණ්ඩයට ඇතුළත් කර තිබේ.
මිහින්තලේ හිමි ලෙස ප්රකට වලවහංගුණවැව ධම්මරතන හිමියන්ගේ අධ්යාපන පසුබිම පිළිබඳව විවිධ තොරතුරු වාර්තා වී ඇති අතර, ඒ ආශ්රිතව ප්රසිද්ධියේ තහවුරු වී ඇති කරුණු කිහිපයක් පවතී. 2013 වසරේ පළ වූ මාධ්ය වාර්තාවලට අනුව, උන්වහන්සේ මිහින්තලේ රජමහා විහාරාධිපති ධූරයට පත්වීමට පෙර මූලික අධ්යාපනය ලබා ඇත්තේ ධර්මපාල විද්යාලයෙනි. වලවාහැංගුණවැවේ රතනපාල රතනජෝති යන ගිහි නාමයෙන් එකල හැඳින්වූ උන්වහන්සේගේ මූලික අධ්යාපන කටයුතු පිළිබඳව එම පැරණි වාර්තා සාක්ෂි දරයි.
අනතුරුව බුද්ධ ශාසනයට ඇතුළත් වූ උන්වහන්සේ 1990 වසරේ මැයි මස 14 වන දින උපසම්පදාව ලබා ගත් බව සඳහන් වේ. පූජ්ය ධම්මරතන හිමියන්ගේ පැවිදි දිවිය හා සම්බන්ධ මෙම කඩඉම් සටහන්ව ඇතත්, උන්වහන්සේගේ ද්විතීයික හෝ විශ්වවිද්යාල මට්ටමේ අධ්යාපනය පිළිබඳව ප්රසිද්ධියේ තහවුරු කළ හැකි වාර්තා හමු නොවේ. විශේෂයෙන්ම උන්වහන්සේ ලබා ඇතැයි සැලකිය හැකි උපාධි හෝ උසස් විදේශීය අධ්යාපන සුදුසුකම් පිළිබඳව පැහැදිලි ලියකියවිලි හෝ තොරතුරු ප්රසිද්ධ මාධ්යවල වාර්තා වී නොමැත.
බොහෝ ශ්රී ලාංකික බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, විශ්වවිද්යාල අධ්යාපනය ලැබීම හෝ ශාස්ත්රීය තනතුරු දැරීම වැනි විශේෂ අවස්ථාවකදී හැර, සාමාන්යයෙන් ග්රාමීය හෝ මූලික අධ්යාපනයෙන් ඔබ්බට ගිය විධිමත් ලෞකික අධ්යාපන සුදුසුකම් ප්රසිද්ධියේ ඉස්මතු කෙරෙන්නේ නැත. ධම්මරතන හිමියන් සම්බන්ධයෙන් ද පවතින බොහෝ ප්රසිද්ධ මාධ්ය ආවරණ මගින් මූලිකව අවධානය යොමු කර ඇත්තේ උන්වහන්සේ විහාරාධිපතිවරයා ලෙස ඉටු කරන කාර්යභාරය සහ උන්වහන්සේ සිදු කරන ප්රසිද්ධ ප්රකාශ කෙරෙහි මිස, උන්වහන්සේගේ සවිස්තරාත්මක අධ්යාපනික ජීවන චරිතය පිළිබඳව නොවන බව නිරීක්ෂණය කළ හැකිය.