වර්ෂ 2024 ට සාපේක්ෂව 2025 වසරේදී මෙරට මාරක රිය අනතුරු සංඛ්යාව 180 කින් සහ මරණ සංඛ්යාව 211 කින් අඩු කර ගැනීමට හැකි වූ නමුත්, 2026 වසර ආරම්භයත් සමඟම රට තුළ රිය අනතුරු ඉහළ යෑමේ බරපතල ප්රවණතාවක් දක්නට ලැබෙන බව අද දින ප්රවෘත්ති සාකච්ඡාවක් පැවැත්වූ රථවාහන පොලිසිය හා මෝටර් රථ වාහන කොමසාරිස් දෙපාර්තමේන්තුව ප්රකාශ කර තිබේ. 2026 වසරේ ජනවාරි මස පළමු වනදා සිට 12 වනදා දක්වා වූ කෙටි කාලය තුළ පමණක් මාරක රිය අනතුරු 68 ක් වාර්තා වී ඇති අතර, ඉන් පුද්ගලයන් 73 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්ව තිබේ.
විශේෂයෙන් පසුගිය 12 වනදා දිනය තුළ පමණක් සිදුවූ රිය අනතුරු හේතුවෙන් පුද්ගලයන් 16 දෙනෙකු මියගොස් ඇති බව පොලිස් දත්ත වාර්තා කරයි.මෙම හදිසි අනතුරු ඉහළ යෑම කෙරෙහි රියදුරන්ගේ විඩාව සහ නින්ද යෑම ප්රධාන හේතුවක් වී ඇති බව මුන්දලම සහ කිලිනොච්චිය ප්රදේශවල සිදුවූ මාරක අනතුරු අධ්යයනය කිරීමේදී පෙනී යයි. මුන්දලම ප්රදේශයේදී අලුයම 4.00 ට පමණ ගමන් ආරම්භ කළ ඇල්ටෝ රථයක රියදුරුට නින්ද යෑම හේතුවෙන් සිදුවූ අනතුරකින් එකම පවුලේ මවක්, පුතෙක් සහ ඥාති කාන්තාවක් ජීවිතක්ෂයට පත්විය. රියදුරෙකුට තෙහෙට්ටුවක් හෝ අපහසුතාවක් දැනේ නම්, වාහනය මාර්ගයෙන් ඉවතට ගෙන පැය භාගයක් පමණ විවේක ගැනීමෙන් මෙවැනි ජීවිත හානි වළක්වා ගත හැකිව තිබූ බව පොලිසිය පෙන්වා දෙයි. දීර්ඝ ගමනක් යන්නේ නම් අවම වශයෙන් පැය 6-8 ක හොඳ නින්දක් තිබිය යුතු අතර, සෑම පැය හතර හමාරකට වරක් විවේකයක් ලබා ගැනීම අත්යවශ්ය වේ.
බීමත්ව සහ මත්ද්රව්ය භාවිතා කර රිය පැදවීම ද අනතුරු බහුල වීමට තවත් ප්රධාන සාධකයකි. මෑත කාලීනව බීමත් රියදුරන් සම්බන්ධ නඩු 7000 කට අධික සංඛ්යාවක් සහ විෂ මත්ද්රව්ය සම්බන්ධ නඩු 250 කට ආසන්න ප්රමාණයක් වාර්තා වී තිබේ. මත්ද්රව්ය පරීක්ෂා කිරීම සඳහා නව තාක්ෂණික කට්ටල සහ ජංගම යෙදුම් (Mobile App) භාවිතා කරමින් පොලිසිය සහ ජාතික වෛද්ය ආයතනය එක්ව විශේෂ මෙහෙයුම් ක්රියාත්මක කර ඇත. නාරාහේන්පිට ප්රදේශයේදී හෙරොයින් භාවිතා කර රිය පැදවූ අයෙකු අතින් පදිකයෙකු අනතුරට ලක්වීම සහ වැලිකඩ ප්රදේශයේදී මත්ද්රව්යයට තදින් ඇබ්බැහි වූ අයෙකු වාහනවලට හානි කිරීම වැනි සිදුවීම් මත්ද්රව්ය භාවිතයේ භයානකකම මැනවින් පෙන්නුම් කරයි.
මෙරට සමස්ත වාහන සංඛ්යාවෙන් මිලියන 5.1 ක් පමණ යතුරුපැදි වන අතර, ඒවා අනතුරට ලක්වීමේ සම්භාවිතාව ඉතා ඉහළ අගයක් ගනී. බොහෝ යතුරුපැදි අනතුරු සඳහා හේතු වී ඇත්තේ ප්රමිතියෙන් තොර ආරක්ෂක හිස්වැසුම් පැළඳීම සහ ඒවායේ පටි (Chin straps) නිසි ලෙස සවි නොකිරීමයි. කුරුණෑගල සහ ඇහැලියගොඩ ප්රදේශවල සිදුවූ අනතුරු වලදී හිස්වැසුම් ගැලවී යෑමෙන් මාරාන්තික තුවාල සිදුවී ඇති අතර, දෙමාපියන් ආරක්ෂක හිස්වැසුම් පැළඳ සිටියද කුඩා දරුවන් ආරක්ෂාවකින් තොරව රැගෙන යෑම නිසා දරුවන් මියගිය කණගාටුදායක අවස්ථා ද වාර්තා වේ. අධික වේගය සහ අපරීක්ෂාකාරී ලෙස ඉස්සර කිරීමට යෑම නිසා යතුරුපැදි කරුවන් ටිපර් රථ වල ගැටී මියයෑමේ සිදුවීම් ද පසුගිය දිනවල බහුලව දක්නට ලැබුණි.
පදිකයින්ගේ නොසැලකිලිමත්කම ද රිය අනතුරු සඳහා සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලබා දෙන අතර, පසුගිය වසරේ මාරක රිය අනතුරු වලින් මියගිය අයගෙන් 31% ක්ම පදිකයින් බව දත්ත පෙන්වා දෙයි. ජංගම දුරකථන භාවිතා කරමින් පාර මාරු වීම, පදික මාරුවීම් තිබියදීත් වෙනත් ස්ථාන වලින් පාර මාරු වීම සහ වාහන වලට මුවා වී හදිසියේ පාරට පැනීම වැනි වැරදි පුරුදු නිසා පදිකයින් අනතුරට ලක්වේ. මීටර් 50 ක් ඇතුළත පදික මාරුවක් තිබියදී එය භාවිතා නොකරන පුද්ගලයන්ට එරෙහිව නීතිමය ක්රියාමාර්ග ගැනීමේ හැකියාව පොලිසිය සතුය.
වාහන වල යාන්ත්රික දෝෂ සහ රියදුරන්ගේ වැරදි පුරුදු ද අනතුරු වලට බලපාන තවත් පැතිකඩකි. විශේෂයෙන් කඳුකර ප්රදේශ වල ධාවනය කිරීමේදී තිරිංග (Brakes) අධිකව භාවිතා කිරීම නිසා තිරිංග පද්ධතිය රත් වී අක්රිය වීමෙන් ඇල්ල - වැල්ලවාය වැනි ප්රදේශ වල බරපතල බස් රථ අනතුරු සිදුවිය. එසේම, රියදුරු අසුන යට වතුර බෝතල් හෝ සෙරෙප්පු තැබීම නිසා ඒවා බ්රේක් පැඩලය (Brake pedal) යට සිරවී තිරිංග ක්රියාත්මක කිරීමට නොහැකි වීමෙන් ද අනතුරු සිදුවිය හැක. මේ නිසා ගමනක් ආරම්භ කිරීමට පෙර වාහනයේ තිරිංග, ටයර්, ලයිට් සහ එන්ජින් ඔයිල් වැනි මූලික කරුණු පරීක්ෂා කිරීම රියදුරෙකුගේ අනිවාර්ය වගකීමකි.
මෙවැනි අනතුරු අවම කර ගැනීම සඳහා මාර්ග නීති සහ රියදුරු විනය ඉතා වැදගත් වේ. වාහනයක් පදවන විට ජංගම දුරකථන භාවිතයෙන් වැළකීම, ආහාර ගැනීමෙන් වැළකීම සහ දෑතම සුක්කානම මත තබාගෙන රිය පැදවීම වැනි යහපත් පුරුදු අනුගමනය කළ යුතුය. පොලිසිය විසින් බීමත්කම, මත්ද්රව්ය භාවිතය සහ මාර්ග නීති උල්ලංඝනය කිරීම් සම්බන්ධයෙන් නීතිය තදින් ක්රියාත්මක කරන අතර, රියදුරන් තුළ ස්වයං විනයක් සහ ආකල්පමය වෙනසක් ඇති කර ගැනීම මාර්ග අනතුරු වළක්වා ගැනීමේ ප්රධානම මාර්ගය බව බලධාරීන් අවධාරණය කරයි.