2026 නොවැම්බර් 12 වැනි බ්‍රහස්පතින්දා ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ කාර්යාලීය වැඩකටයුතු සාමාන්‍ය පරිදි ඇරඹී ඉදිරියට ඇදෙමින් තිබියදී, ලොව පුරා මිලියන සංඛ්‍යාත පරිශීලකයන් මත යැපෙන මයික්‍රොසොෆ්ට් 365 (Microsoft 365) සේවා ජාලය හදිසියේම අඩපණ විය. ඊමේල් පණිවුඩ හුවමාරු කර ගැනීමට, දින දර්ශන (calendars) පරීක්ෂා කිරීමට හෝ සහයෝගීතා මෙවලම් භාවිත කිරීමට නොහැකි වීමෙන් කාර්යාල සේවකයෝ දැඩි අසීරුතාවකට පත් වූහ.
පැය කිහිපයක් පුරා පැවති මෙම බිඳවැටීම හේතුවෙන් අවුට්ලුක් (Outlook) සහ එක්ස්චේන්ජ් ඔන්ලයින් (Exchange Online) ඇතුළු සේවාවන් රැසකට බාධා එල්ල වූ අතර, පැයක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය, එක්සත් රාජධානිය, ජපානය, සිංගප්පූරුව සහ ඕස්ට්‍රේලියාව ඇතුළු රටවල් 74ක පමණ පරිශීලකයන්ට මෙහි බලපෑම දැනෙන්නට විය.මෙම අර්බුදයේ ආරම්භය සනිටුහන් වූයේ නැගෙනහිර සම්මත වේලාවෙන් (ET) පෙරවරු 11:17ට පමණ එක්ස්චේන්ජ් ඔන්ලයින් මේල්බොක්ස් ප්‍රවේශ ගැටලු පිළිබඳව EX1550543 යටතේ සිද්ධි ලුහුබැඳීම ආරම්භ වීමත් සමඟය. මුලදී ඇමෙරිකානු කලාපය කේන්ද්‍ර කර ගනිමින් මතු වූ මෙම තත්ත්වය පසුව MO1550821 යටතේ පුළුල් බලපෑමක් ලෙස හඳුනා ගැනිණි. මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම සිය නිල X ගිණුම (@MSFT365Status) හරහා මේ පිළිබඳව පළමු ප්‍රසිද්ධ දැනුම්දීම සිදු කළේ පස්වරු 12:54ට පමණය. ඒ වන විටත් සේවා බිඳවැටීම් පිළිබඳ පැමිණිලි සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යමින් පැවති අතර, පස්වරු 1:00ට පමණ වන විට ඩවුන්ඩිටෙක්ටර් (Downdetector) වෙබ් අඩවියට ලැබුණු අවුට්ලුක් පරිශීලක වාර්තා සංඛ්‍යාව 130,000ත් 138,058ත් අතර උපරිමයකට ළඟා විය. එය සාමාන්‍ය මට්ටම මෙන් 2,000 ගුණයකටත් වඩා වැඩි අගයකි.
ඩවුන්ඩිටෙක්ටර් දත්ත යනු තහවුරු කරන ලද තනි පරිශීලක ගිණුම් සංඛ්‍යාවක් නොව පරිශීලකයන් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද වාර්තා පමණක් වුවද, අර්බුදයේ තරම ඉන් මනාව පිළිබිඹු විය. මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම බලපෑමට ලක් වූ නිල පරිශීලක සංඛ්‍යාවක් ප්‍රකාශයට පත් නොකළ අතර, මයික්‍රොසොෆ්ට් 365 සම්බන්ධ පැමිණිලි දසදහස් ගණනක් (38,000ත් 47,000ත් අතර පමණ) සහ මයික්‍රොසොෆ්ට් ටීම්ස් (Teams) සම්බන්ධ පැමිණිලි දහස් ගණනක් වාර්තා වී තිබිණි.
මෙම බිඳවැටීමේ ප්‍රධානතම බලපෑම එල්ල වූයේ එක්ස්චේන්ජ් ඔන්ලයින් වෙතය. වෙබ්, ඩෙස්ක්ටොප් සහ ජංගම දුරකථන (ActiveSync) ඇතුළු ක්‍රම ඔස්සේ අවුට්ලුක් ඊමේල්, දින දර්ශන සහ මේල්බොක්ස් වෙත පිවිසීම අවහිර වූ අතර ඊමේල් පණිවුඩ බෙදා හැරීමේ ප්‍රමාදයන් ද ඇති විය. ඊට අමතරව මයික්‍රොසොෆ්ට් ටීම්ස්, ශෙයාපොයින්ට් ඔන්ලයින් (SharePoint Online), මයික්‍රොසොෆ්ට් 365 කෝපයිලට් (Copilot), මයික්‍රොසොෆ්ට් ඩිෆෙන්ඩර් XDR (Microsoft Defender XDR), ප්ලෑනර් (Planner) සහ ටු ඩූ (To Do) යන සේවාවන්ට ද බාධා එල්ල විය. වන්ඩ්‍රයිව් (OneDrive) සහ ඇඩ්මින් සෙන්ටර් (admin center) හි ඇතැම් අංග මෙන්ම සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයන් භාවිත කරන Outlook.com සහ Hotmail ගිණුම් කිහිපයකට ද මෙම තත්ත්වය බලපෑවේය. කෙසේ වෙතත්, එක්ස්චේන්ජ් ඔන්ලයින් මත රඳා නොපවතින විශේෂාංග සාමාන්‍ය පරිදි ක්‍රියාත්මක වූ අතර, ඇෂුවර් (Azure) තත්ත්ව පිටුවලට අනුව ඊට අදාළ ප්‍රධාන බිඳවැටීමක් වාර්තා නොවීය.
මෙම සිදුවීම හුදෙක් මයික්‍රොසොෆ්ට් පද්ධතිවලට පමණක් සීමා නොවී, ක්ලවුඩ් ඵලදායිතා වේදිකා සහ කෘත්‍රිම බුද්ධි (AI) මෙවලම් අතර පවතින අන්තර් රඳා පැවැත්ම ද ඉස්මතු කළේය. ඕපන්ඒඅයි (OpenAI) සහ ඇන්ත්‍රොපික් (Anthropic) සමාගම් භාවිත කරන මයික්‍රොසොෆ්ට් 365 සම්බන්ධක (connectors) මේ හේතුවෙන් අඩපණ විය. නව සම්බන්ධතා අසාර්ථක වීම සහ මෙවලම් අපේක්ෂිත පරිදි ක්‍රියා නොකිරීම පිළිබඳව ඕපන්ඒඅයි සමාගම විමර්ශනය කළ අතර, ඉහළ පෙළේ සේවා සපයන්නෙකුගේ ගැටලුවක් නිසා සිය මයික්‍රොසොෆ්ට් 365 සම්බන්ධකයට බලපෑම් එල්ල වූ බවත්, බොහෝ මේල්, දින දර්ශන සහ සෙවුම් ඉල්ලීම් අසාර්ථක වීමෙන් Claude for Outlook වෙත බාධා සිදු වූ බවත් ඇන්ත්‍රොපික් සමාගම වාර්තා කළේය.
මෙතරම් පුළුල් බිඳවැටීමකට හේතු වූයේ කුමක්ද යන්න පිළිබඳව මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම සිදු කළ විමර්ශනවලදී අනාවරණය වූයේ, ස්වයංක්‍රීය සෞඛ්‍ය පරීක්ෂාවන්ගෙන් (automated health checks) අසමත් වීම නිසා සර්වර් විශාල සංඛ්‍යාවක් අනපේක්ෂිත ලෙස අක්‍රීය වී ඇති බවයි. එමඟින් ඉතිරි යටිතල පහසුකම් මත අධික බරක් පැටවී ඇති අතර, එය පරිශීලක තදබදයේ හදිසි වැඩිවීමක් නිසා ඇති වූවක් නොවන බව සමාගම පැහැදිලිව සඳහන් කළේය. බලපෑමට ලක් වූ සර්වර්වල මූලික ක්‍රියාවලියක් අධික බරකට ලක් වීමෙන් ධාරිතාව අහිමි වී ඒවා ප්‍රතිචාර නොදක්වන තත්ත්වයට පත් වී තිබිණි. මෑතකදී සිදු කළ වින්‍යාස යාවත්කාලීන කිරීම් (configuration updates) කිහිපයක් මීට දායක වී ඇත්දැයි සමාගම විමර්ශනය කළ අතර, නව යෙදවුම් (deployments) තාවකාලිකව අත්හිටුවීය. සිද්ධිය අතරතුර මූලික හේතුව ප්‍රසිද්ධියේ සම්පූර්ණයෙන් නම් නොකළ මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම, මෙය සයිබර් ප්‍රහාරයක් බවට කිසිදු සලකුණක් නොමැති බව අවධාරණය කළේය.
පද්ධති යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය ද අභියෝගාත්මක විය. යළි පණගැන්වූ ඇතැම් සර්වර් අධික තදබදය හමුවේ නැවතත් ප්‍රතිචාර නොදක්වන තත්ත්වයට පත් වූ බැවින්, සර්වර් නැවත පණගැන්වීම (restarts), විකල්ප මාර්ග ඔස්සේ දත්ත හුවමාරුව යොමු කිරීම, විකල්ප සෞඛ්‍ය පරීක්ෂණ ක්‍රමවේදයක් භාවිත කිරීම සහ පරිශීලක සම්බන්ධතා ක්‍රමයෙන් යළි ස්ථාපිත කිරීම වැනි පියවර ගැනීමට සමාගමට සිදු විය.
සවස් වරුව වන විට (පස්වරු 5:00 - 6:00 ET පමණ) අවුට්ලුක් පැමිණිලි සංඛ්‍යාව 34,000ක් පමණ දක්වා සැලකිය යුතු ලෙස පහත වැටුණු අතර, මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම සීමිත යථා තත්ත්වයට පත්වීමක් පිළිබඳව සඳහන් කළේය. @MSFT365Status, මයික්‍රොසොෆ්ට් 365 ඇඩ්මින් සෙන්ටර් සහ status.cloud.microsoft ඔස්සේ නිකුත් කළ යාවත්කාලීන කිරීම් නොවැම්බර් 13 වැනිදා දක්වාම අඛණ්ඩව පැවතිණි. නොවැම්බර් 13 වැනිදා අලුයම වන විට සර්වර් යළි පණගැන්වීමෙන් ධනාත්මක ප්‍රතිඵල වාර්තා වී තිබුණද, ඇතැම් ගිණුම් සම්පූර්ණයෙන්ම යථා තත්ත්වයට පත්වීම සෙමින් සිදු වන බවත් එය තවමත් අසම්පූර්ණ බවත් වාර්තා විය. අවසන් වන නිශ්චිත කාලරාමුවක් ප්‍රකාශයට පත් නොවූ පසුබිමක, සමහර තත්ත්ව නිරීක්ෂකයන් තවදුරටත් පද්ධති ක්‍රියාකාරීත්වයේ යම් පසුබෑමක් පෙන්නුම් කළ අතර, සිද්ධියෙන් පසු සිදු කෙරෙන සම්පූර්ණ සමාලෝචන තොරතුරු ද ඉදිරියට ලැබීමට නියමිතව තිබිණි.
