යුරෝපය පුරා අහස උසට නැගෙන ජීවන වියදම, ඉහළ යන ආහාර, ඉන්ධන සහ බලශක්ති මිල ගණන් මෙන්ම දැරිය නොහැකි නිවාස අර්බුදය හමුවේ පීඩාවට පත් ජනතාව වීදි බැසීමත් සමඟ පසුගිය දින කිහිපය තුළ බටහිර යුරෝපයේ ප්‍රධාන නගර ගණනාවක් නොසන්සුන් විය. විශේෂයෙන්ම 2026 ඔක්තෝබර් 17 වන දින සහ ඒ ආශ්‍රිතව බෙල්ජියම, ඉතාලිය, පෘතුගාලය සහ ප්‍රංශය කේන්ද්‍ර කරගනිමින් මෙම විරෝධතා රැල්ල පැතිර ගිය අතර, එය මෑත සතිවල ප්‍රංශයේ සහ බෙල්ජියමේ සිසුන් අතර පැවති නොසන්සුන්තාව, ස්පාඤ්ඤයේ නිවාස අයිතිය වෙනුවෙන් ඉදිවූ කූඩාරම් කඳවුර මෙන්ම මැදපෙරදිග ආතතීන් හේතුවෙන් ඉහළ ගිය බලශක්ති පිරිවැය වැනි පුළුල් යුරෝපීය පීඩනයන්ගේ පසුබිමක නිර්මාණය වූවකි.
පොදු ආර්ථික දුෂ්කරතා මුල් කරගත්තද, එකිනෙක සම්බන්ධීකරණය නොවූ මෙම ක්‍රියාමාර්ග අතරින් වඩාත්ම දැවැන්ත හා ප්‍රචණ්ඩකාරී තත්ත්වයක් වාර්තා වූයේ ප්‍රංශයෙනි.ප්‍රංශයේ ඇති වූ විරෝධතාවලදී රට පුරා පෙළපාලි 110 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් පැවැත්වුණු අතර, ඊට 550,000 ක පිරිසක් එක්ව සිටි බව අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍ය ලොරන්ට් නූනෙස් ප්‍රකාශ කළද, සී.ජී.ටී. (CGT) වෘත්තීය සමිතිය කියා සිටියේ එම සංඛ්‍යාව 800,000 ක් වූ බවයි. පැරිස් නුවර පමණක් 110,000 ක පමණ පිරිසක් වීදි බැස සිටියහ. මෙම අරගලය මුලින්ම ඇරඹුණේ පසුගිය මාසයේදී පැරිසියේ කම්කරු පන්තිය වෙසෙන උතුරුදිග උපනගරවල පාසල් සිසුන් අතරිනි. ගුරු හිඟය, පන්ති කාමරවල අධික තදබදය සහ දුර්වල පහසුකම් මුල් කරගනිමින් ඇරඹි එම සිසු විරෝධතා, පසුව ආර්ථික අසමානතාව, බිඳවැටෙන පොදු සේවාවන්, ඉන්ධන සහ බලශක්ති මිල මෙන්ම මිලදී ගැනීමේ හැකියාව හීනවීම දක්වා පුළුල් වෙද්දී ඊට කහ කබා (Yellow Vest) ක්‍රියාකාරීන්, වෘත්තීය සමිති සාමාජිකයන්, දෙමාපියන් සහ සේවක ප්‍රජාව එක්වූහ.
බොහෝ පෙළපාලි සාමකාමීව සිදු වුවද, හිස් ආවරණ පැළඳි හෝ කළු පැහැති ඇඳුමින් සැරසුණු අන්තවාදී කණ්ඩායම් හේතුවෙන් නගර කිහිපයකදීම තත්ත්වය කලහකාරී මුහුණුවරක් ගත්තේය. පැරිස්, මාසේල්, නීස්, නාන්ට්ස්, බෝඩෝ, ලිමෝජස්, ලිල්, ටූලූස් සහ ස්ට්‍රාස්බර්ග් ඇතුළු නගර රැසක ලුවී වුටන් සහ හර්මීස් වැනි සුඛෝපභෝගී වෙළඳසැල්, සුපිරි වෙළඳසැල්, දුරකථන අලෙවිසැල් සහ බැංකු කොල්ලකෑමට ලක්විය. කැරෆෝර් සමාගමට අයත් වෙළඳසැල් 50 කට පමණ හානි සිදුවූ අතර ඉන් 20 ක් කොල්ලකෑමෙන් යුරෝ මිලියන ගණනක අලාභයක් සිදුව ඇති බව එම සමාගම ප්‍රකාශ කළේය.
මෙම ප්‍රචණ්ඩත්වය හමුවේ ලිමෝජස් නගරයේ පිහිටි 1883 වසරේ විවෘත කරන ලද, වසර 143 ක් පැරණි නව-පුනරුද ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයට අයත් ඓතිහාසික නගර ශාලාවට බරපතළ විනාශයක් සිදුවිය. මුහුණු ආවරණය කරගත් පිරිසක් ඊට ඇතුළු වී ගිනි තැබීම හේතුවෙන් එහි වහලය සහ ඔරලෝසු කුලුන කඩා වැටුණු අතර, සිද්ධිය වන අවස්ථාවේ මිනිසුන් ගොඩනැගිල්ල තුළ සිටියද කිසිවෙකුටත් අනතුරක් සිදුවූයේ නැත. නිලධාරීන් මෙය හැඳින්වූයේ උරුමයට සිදු වූ මහා ව්‍යසනයක් ලෙසයි. මීට අමතරව ලියෝන් හි සංචාරක කාර්යාලය ගිනිබත් කෙරුණු අතර, මාසේල් සහ ලිල් නගර ශාලාවලට හානි සිදු විය. වීදි බාධක, මෝටර් රථ සහ පුවත්පත් අලෙවිසැලක් ද ගිනිගෙන දැවී ගියේය.
කඳුළු ගෑස්, ජල ප්‍රහාර සහ ස්ටන් ග්‍රෙනේඩ් භාවිත කරමින් පොලිසිය කලහකාරීන් මර්දනය කිරීමට පියවර ගත් අතර, පැරිසියේදී එක් විරෝධතාකරුවෙකු හෘදයාබාධයකින් මියගිය මුත් එය ප්‍රචණ්ඩත්වයට සෘජුව සම්බන්ධ වූවක් නොවන බව වාර්තා විය. සෙන්ට්-එටියන් නගරයේදී 17 හැවිරිදි තරුණයෙකු බිම තිබූ ස්ටන් ග්‍රෙනේඩයක් අහුලා ගැනීමට යාමේදී අතක් අහිමි විය. අධික බලය යෙදවීම සම්බන්ධයෙන් එල්ල වී ඇති චෝදනා දුසිම් ගණනක් පිළිබඳව පොලිස් නිරීක්ෂණ ආයතනය පරීක්ෂණ අරඹා තිබේ. මුලින් 1,200 ක් ලෙස සටහන් වූ අත්අඩංගුවට ගැනීම් සංඛ්‍යාව පසුව රට පුරා 1,800 දක්වා ඉහළ ගිය අතර, පැරිස් කලාපයේ පමණක් සුළුතර වයස්වල පසුවන්නන් විශාල පිරිසක් ඇතුළුව 855 දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගැණින. පොලිස් නිලධාරීන් 150 දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇති බව අගමැති සෙබස්තියන් ලෙකෝර්නු මුලින් සඳහන් කළද, පසුව වාර්තා වූයේ නිලධාරීන්, ගිනි නිවන භටයන් සහ පරිපූරක වෛද්‍යවරුන් 500 කට වැඩි පිරිසක් තුවාල ලබා ඇති බවයි. වගකිවයුත්තන්ට නඩු පවරා දඬුවම් දෙන බවට ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්‍රොන් ප්‍රතිඥා දුන් අතර, අගමැති ලෙකෝර්නු මෙහි වරද අන්ත වාමාංශිකයන් සහ අපරාධකරුවන් මත පටවමින් කියා සිටියේ මෙම ප්‍රචණ්ඩත්වය අතිශය උග්‍ර එකක් බවත්, එය 2027 මැතිවරණයට පෙරහුරුවක් විය හැකි බවත්ය. පැරිස් නගරාධිපති එමානුවෙල් ග්‍රෙගුවාර් වීදි විස්තර කළේ මුළුමනින්ම විනාශයට පත් වූ තත්ත්වයක් ලෙසයි.
බෙල්ජියමේ ද තත්ත්වය මීට සමාන වූ අතර, විශ්වවිද්‍යාල ලියාපදිංචි ගාස්තු ඉහළ දැමීමට (ප්‍රංශ භාෂාව කතා කරන ප්‍රජාව තුළ යුරෝ 1,194 දක්වා වැඩිවීම් ඇතුළුව) එරෙහිව සහ ප්‍රතිසංස්කරණ මගින් අධ්‍යාපන ප්‍රවේශය සීමා වෙතැයි ඇති වූ බිය මෙන්ම පන්ති කාමරවල තදබදය මුල් කරගනිමින් ලීජ් ඇතුළු නගරවල සිසුන් මස මුලදී විරෝධතා ආරම්භ කර තිබුණි. එය පසුව ප්‍රංශයේ ක්‍රියාමාර්ග සමඟ මුසු විය. ඔක්තෝබර් 9 වන දින බ්‍රසල්ස් නුවරදී එෆ්.ජී.ටී.බී./ඒ.බී.වී.වී. (FGTB/ABVV) සහ සී.එස්.සී./ඒ.සී.වී. (CSC/ACV) වෘත්තීය සමිති එක්ව දැවැන්ත ජාතික විරෝධතාවක් සංවිධානය කළේ, අගමැති බාර්ට් ඩි වෙවර්ගේ මධ්‍යම-දක්ෂිණාංශික රජය විසින් 2029 වන විට යුරෝ බිලියන 10 ක පමණ මුදලක් ඉතිරි කරගැනීම වෙනුවෙන් ගෙන එන ලද කප්පාදු සැලසුම්වලට එරෙහිවයි. ඊට පොලිස් වාර්තාවලට අනුව 30,000 ක් සහ වෘත්තීය සමිතිවලට අනුව 50,000 ක් සහභාගි වූ අතර, දුම්රිය ස්ථාන අසලදී මුහුණු ආවරණය කරගත් තරුණයන් සහ පොලිසිය අතර ගැටුම් ඇති විය. ඔක්තෝබර් 17 වන දින ද බ්‍රසල්ස් සහ ලීජ් නගරවල ජීවන වියදම සහ අධ්‍යාපන ගැටලු මුල් කරගනිමින් සුළු පරිමාණයේ ගැටුම් වාර්තා වූ අතර, පොලිසිය ජල ප්‍රහාර සහ කඳුළු ගෑස් එල්ල කළේය. අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍ය බර්නාඩ් ක්වින්ටින් එම ප්‍රචණ්ඩත්වය දැඩි ලෙස හෙළා දුටුවේය.
ඉතාලියේ මිලාන් සහ බොලොඥ්ඥා නගරවල ද මෙවැනිම නොසන්සුන්කාරී වාතාවරණයක් නිර්මාණය විය. මිලාන් නුවරදී ජීවන වියදම ඉහළ යාම, අඩු වැටුප්, බලශක්ති බිල්පත් සහ යුද්ධවලට විරුද්ධව "පවුල් සඳහා වැඩි මුදලක්, යුද්ධ සඳහා අඩු මුදලක්" යන තේමාව පෙරදැරිව පැවැති පෙළපාලිය සාමකාමීව ඇරඹුණද, පසුව මුහුණු ආවරණය කරගත් පිරිස් විසින් එය ප්‍රචණ්ඩත්වයට හරවන ලදී. ඔවුහු පොලිසිය දෙසට ගල්, පදික වේදිකාවේ ගල් කුට්ටි සහ වෙනත් ද්‍රව්‍ය ප්‍රහාර එල්ල කරමින්, ආපනශාලා මේස යොදාගෙන බාධක ඉදිකර ගිනි තැබූ අතර, වෙළඳසැල් කොල්ලකමින් පියසා ඩෙල් ඩූමෝ ප්‍රදේශය හා සුඛෝපභෝගී සාප්පු සංකීර්ණ අවට පෙදෙස් හිස් කළහ. පොලිසිය ජල ප්‍රහාර සහ කඳුළු ගෑස් භාවිත කරමින් පිරිස විසුරුවා හැරි අතර, බාලවයස්කරුවන් රැසක් ඇතුළුව 50 දෙනෙකු පමණ රඳවා තබා ගැනිණි. නිලධාරීන් දෙදෙනෙකු තුවාල ලබා පොලිස් රථයකට බරපතළ හානි සිදුවිය. බොලොඥ්ඥා නගරයේ ද මෙවැනිම නොසන්සුන්තාවක් හමුවේ ජල ප්‍රහාර එල්ල කර පුද්ගලයන් හත්දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගැනිණි. සැප්තැම්බර් මාසයේදී ඉතාලියේ උද්ධමනය සියයට 4.2 කින් ඉහළ ගොස් තිබූ පසුබිමක, අගමැතිනි ජෝර්ජියා මෙලෝනි ප්‍රකාශ කළේ විරෝධතා දැක්වීම අයිතිවාසිකමක් වුවද නගර ගිනිබත් කිරීම අයිතිවාසිකමක් නොවන බවත්, මැර කල්ලි ඊට වගකිව යුතු බවත්ය. මිලාන්හි මධ්‍යම-වාමාංශික නගරාධිපති ජුසෙප්පේ සාලා සඳහන් කළේ විරෝධතාවට තුඩු දුන් මූලික හේතු සාධාරණ වුවද ප්‍රචණ්ඩත්වය කිසිසේත් යුක්ති සහගත කළ නොහැකි බවයි.
පෘතුගාලයේ ප්‍රධාන අවධානය යොමුව තිබුණේ බරපතළ නිවාස අර්බුදය දෙසටයි. ලිස්බන් අගනුවරදී දස දහස් සංඛ්‍යාත ජනතාවක් වීදි බැස සිටි අතර, පෝර්ටෝ සහ කොයිම්බ්‍රා නගරවල ද පෙළපාලි පැවැත්විණි. පොලිසිය නිශ්චිත සංඛ්‍යාලේඛනයක් ලබා නොදුන්නද, සී.ජී.ටී.පී. (CGTP) සම්මේලනය පැවසුවේ විශාල දස දහස් සංඛ්‍යාත පිරිසක් ඊට එක්වූ බවයි. "ඉහළ වැටුප්, වඩා හොඳ විශ්‍රාම වැටුප් සහ පොදු සේවාවන් - ඉහළ යන ජීවන වියදමට එරෙහිව - පෘතුගාලයට නව දිශානතියක්!" යන මැයෙන් පැවති මෙම විරෝධතාවලදී සියයට 15 ක සාමාන්‍ය වැටුප් වැඩිවීමක්, යුරෝ 1,100 ක අවම වැටුපක් මෙන්ම නිවාස, කුලී, ආහාර සහ ඉන්ධන මිල පාලනය සඳහා ක්‍රියාමාර්ග ඉල්ලා සිටියේය. සැප්තැම්බර් මාසයේදී පෘතුගාලයේ උද්ධමනය සියයට 3.6 ක් වූ අතර, ඉන්ධන මිල පමණක් වාර්ෂිකව සියයට 15 කින් ඉහළ ගොස් තිබුණි. වඩාත්ම දරුණු බලපෑම වූයේ නිවාස අංශයයි. 2015 සිට 2024 දක්වා කාලය තුළ එරට නිවාස මිල සියයට 124 කින් ඉහළ ගොස් තිබූ අතර එය යුරෝපා සංගමයේ සාමාන්‍යය මෙන් දෙගුණයකට ආසන්නය. 2017 සිට නිවාස මිල දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි වී ඇති අතර අලුතින් කුලියට දෙන නිවාසවල කුලිය දෙගුණයකින් පමණ ඉහළ ගියේය. විශේෂයෙන්ම තරුණ පරපුරට සහ පෘතුගාලයේ මිලියන 11 කට අධික ජනගහනයෙන් හතරෙන් එකක් පමණ වෙසෙන ලිස්බන් නාගරික කලාපයට මෙය අතිශය පීඩාකාරී තත්ත්වයක් විය.
මැඩ්රිඩ් නුවර සහ මීට පෙර පෝර්ටෝ නුවර ඇති වූ තත්ත්වයන් සිහිගන්වමින් ලිස්බන්හි රොසියෝ චතුරශ්‍රයේ (Praça de Dom Pedro IV) කූඩාරම් කඳවුරක් ඉදි වූ අතර, විරෝධතාකරුවෝ ගීත ගයමින් රැය පහන් කළහ. එහිදී අදහස් දැක්වූ 46 හැවිරිදි සමාජ සහකාරවරියක් සඳහන් කළේ බදු ගෙවන මධ්‍යම පන්තිය හුස්ම හිරවන තත්ත්වයකට පත්ව ඇති බවයි. කුලී නිවැසියන්ට වඩා හිමිකරුවන් ආරක්ෂා වන පරිදි සිදු කර ඇති කුලී ලිහිල් කිරීමේ ප්‍රතිපත්ති 52 හැවිරිදි ඉංජිනේරුවරයෙකුගේ විවේචනයට ලක්විය. යුරෝ 1,300 ක පමණ ආදායමක් ලබන තරුණ පර්යේෂකයෙකු පැවසුවේ තම නිවාස කුලිය යුරෝ 716 සිට යුරෝ 1,200 කට වඩා වැඩි විය හැකි තත්ත්වයකට මුහුණ දී සිටින බවයි. කෙසේ වෙතත්, පාර්ලිමේන්තු කටයුතු අමාත්‍ය කාලෝස් ආබ්‍රියු අමෝරිම් අවධාරණය කළේ වීදිවලින් නැගෙන කෑගැසීම් හමුවේ රජය පසුබට නොවන බවයි. අගමැති ලුයිස් මොන්ටෙනෙග්‍රෝ කියා සිටියේ ජනතාවගේ කෝපය ප්‍රකාශ කිරීමේ අවශ්‍යතාව තමන් පිළිගන්නා නමුත් විදේශීය අස්ථාවරත්වය මෙරටට ආනයනය කිරීමට එරෙහිව අනතුරු අඟවන බවයි. මීට පෙර පෝර්ටෝ නුවර පැවති නිවාස විරෝධතාවලදී ද පොලිස් මැදිහත්වීම් සහ තුවාල ලැබීම් වාර්තා වී තිබුණි.
