ස්පාඤ්ඤයේ අධිවේගී දුම්රිය පද්ධතිය සලකනු ලබන්නේ යුරෝපයේ වඩාත්ම කාර්යක්ෂම සහ ඝනත්වයෙන් ඉහළ දුම්රිය ජාලයන්ගෙන් එකක් ලෙසයි. එහෙත් 2026 ඔක්තෝබර් 28 වැනිදා උදෑසන, මැඩ්රිඩ් අගනුවරින් පිටත් වූ මගීන් පන්සියයකට අධික පිරිසකගේ ගමනාන්තය අනපේක්ෂිත ඛේදවාචකයකින් කෙළවර විය.
මැඩ්රිඩ් සහ සෙවිල් යා කෙරෙන අධිවේගී දුම්රිය මාර්ගයේ 118 වැනි කිලෝමීටර් කණුව ආසන්නයේදී, නවතා තිබූ මගී දුම්රියක පසුපස ප්‍රදේශය වේගයෙන් පැමිණි තවත් අධිවේගී දුම්රියක ගැටීමෙන් අවම වශයෙන් පුද්ගලයන් 64 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්ව තිබේ.මැඩ්රිඩ් නුවර පුවර්තා ඩි අතෝචා දුම්රිය ස්ථානයෙන් පෙරවරු 7:54ට පමණ මුලින්ම ගමන් ආරම්භ කළේ ඉතාලියේ ෆෙරෝවියේ ඩෙල්ලෝ ස්තාතෝ සමාගමට බහුතර අයිතිය හිමි පුද්ගලික ධාවන සමාගමක් වන 'ඉරියෝ' (Iryo) ආයතනයට අයත් අංක 6076 දරන දුම්රියයි. මාස කිහිපයක බිළිඳෙකු ද ඇතුළුව මගීන් 147 දෙනෙකු රැගත් එම දුම්රිය සෙවිල්-සැන්ටා ජුස්ටා බලා ධාවනය වෙමින් පැවතිණි. ඊට මිනිත්තු කිහිපයකට පසු, එනම් පෙරවරු 8:00ට පමණ, එම මාර්ගයේම ධාවනය සඳහා ස්පාඤ්ඤ රජයට අයත් 'රෙන්ෆේ' (Renfe) සමාගමේ 'ඒවීඊ' (AVE) 2080 දරන අධිවේගී දුම්රිය පිටත් විය. සීමන්ස් වෙලාරෝ වර්ගයේ මැදිරි සහිත එම දුම්රියේ මගීන් 397 දෙනෙකු ගමන් කරමින් සිටි අතර, දුම්රිය දෙකෙහිම ගමන් කළ මුළු මගීන් සංඛ්‍යාව 544ක් විය.
ගමනට බාධා එල්ල වන්නට පටන් ගත්තේ පෙරවරු 8:30ට පමණය. වසර තිහකට පමණ පෙර මෙම දුම්රිය මාර්ගය විවෘත කළ දින සිට භාවිත කෙරෙන පැරණි 'එල්ඉසෙඩ්බී' (LZB) ස්වයංක්‍රීය දුම්රිය ආරක්ෂණ හා සංඥා පද්ධතියේ හදිසි බිඳවැටීමක් සිදුවිය. ඒ සමගම ධාවන පාලනය විකල්ප පාර්ශ්වික සංඥා ක්‍රමවේදයට හෙවත් බීඑස්එල් (BSL) පද්ධතියට මාරු කෙරුණු අතර, එම කලාපයේ ධාවනය වූ දුම්රිය අටක් පමණ වාර්තා වන පරිදි ඒ වන විටත් නතර කර තිබිණි. ඉදිරියෙන් ගමන් කළ ඉරියෝ දුම්රිය ද ටොලේඩෝ පළාතේ මොරෝ, ඔර්ගාස් සහ උර්දා අතර වූ මොන්තෙස් ඩි ටොලේඩෝ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයේ එලෙස නතරව තිබී ඇත.
ඛේදවාචකය සිදුවූයේ පෙරවරු 8:54ට පමණය. ඉදිරියෙන් නවතා තිබූ ඉරියෝ දුම්රිය පසුපසින් පැමිණි ඒවීඊ දුම්රිය අධික වේගයෙන් ගැටී ඇත. එම ගැටුමේ ප්‍රබලත්වය කෙතරම්ද යත්, තත්පර දහයක් පමණ පුරා ඇදී ගිය දැවැන්ත ගෙරවුම් හඬක් සමගින් මැදිරි පීලි පැන බෑවුමකින් පහළට පෙරළී ගිය බව දිවි ගලවාගත් මගීහු විස්තර කළහ. පෙට්ටි අටකින් සමන්විත වූ ඉරියෝ දුම්රියේ පසුපස මැදිරි මෙන්ම ඒවීඊ දුම්රියේ ඉදිරිපස මැදිරි කිහිපය ද දුම්රිය මාර්ගයෙන් ඉවතට පැන බැම්මෙන් පහළට ඇද වැටී තිබූ අතර, තවත් මැදිරි කිහිපයක් මාර්ගය ආසන්නයේ අඩක් පීලි පැන තිබිණි. ගැටුම සිදුවන අවස්ථාවේ දුම්රියේ වේගය පැයට කිලෝමීටර් 100 ඉක්මවූ බවට ඇතැම් මුල් වාර්තා සඳහන් කළ ද, ඊටත් වඩා වැඩි අගයක් විය හැකි බවට පළවන තොරතුරු මෙතෙක් නිල වශයෙන් තහවුරු වී නොමැත.
කස්තිල්ලා-ලා මන්චා ප්‍රාදේශීය රජය සහ පළාත් පාලන බලධාරීන් තහවුරු කළ නවතම තොරතුරු අනුව, අනතුරින් මියගිය සංඛ්‍යාව 64ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. ඉන් 40 දෙනෙකු පමණ ඉරියෝ දුම්රියේ ද, 24 දෙනෙකු ඒවීඊ දුම්රියේ ද ගමන් කළ අය බව එක් නිල වාර්තාවක දැක්වේ. තුවාල ලැබූවන්ගේ සංඛ්‍යාව නිල වශයෙන් 58 සිට 80 ඉක්මවන බව සඳහන් වන අතර, අනතුර සිදුවූ මුල් අවස්ථාවේ තුවාලකරුවන් සංඛ්‍යාව 100 සිට 179 ඉක්මවන බවට ද ඇස්තමේන්තු පළ විය. සුන්බුන් අතර සිරවූවන් සොයා තවදුරටත් මෙහෙයුම් ක්‍රියාත්මක වන බැවින් මරණ සංඛ්‍යාව තවදුරටත් ඉහළ යා හැකි බවට බලධාරීන් අනතුරු අඟවා ඇත.
අනතුර සිදුවූ වහාම හමුදා හදිසි ඒකකය, ග්වාර්දියා සිවිල් පොලිස් බලකාය, ගිනි නිවන භටයන් සහ අනෙකුත් ප්‍රදේශවලින් ද කැඳවූ වෛද්‍ය හෙලිකොප්ටර් යානා සහ දැඩි සත්කාර ගිලන්රථ එම ස්ථානයට ළඟා විය. උර්දා නගරය ආසන්නයේ තාවකාලික ප්‍රතිකාර මධ්‍යස්ථාන කඩිනමින් ස්ථාපිත කෙරුණු අතර, අවට ගම්වාසීන් ද පැමිණ දිවි ගලවාගත් පිරිස් වෙත පානීය ජලය සහ අවශ්‍ය ආධාර ලබාදීමට එක්ව සිටියහ.
අනතුරත් සමග මැඩ්රිඩ් සහ අන්දලුසියා අතර අධිවේගී දුම්රිය ගමනාගමනය දෙදිශාවටම මුළුමනින්ම අත්හිටුවා තිබේ. අගමැති පේද්‍රෝ සැන්චෙස් අනතුර සිදුවූ ස්ථානයට පැමිණීමට නියමිතව සිටි අතර, අන්දලුසියා ප්‍රාන්තය දින තුනක ශෝක කාලයක් ප්‍රකාශයට පත් කළේය. හයවන ෆෙලිපේ රජු ඇතුළු රාජ්‍ය නායකයන් සිය ශෝකය පළ කර ඇති අතර, විමර්ශන සඳහා සහාය ලබාදෙන බවට යුරෝපා කොමිසමේ සභාපතිනි උර්සුලා වොන් ඩර් ලේයන් ප්‍රකාශ කර ඇත.
මෙම අනතුර සඳහා ප්‍රවාහන අමාත්‍යාංශය, අඩිෆ් ආයතනය සහ ස්පාඤ්ඤ මාධ්‍ය මගින් සිදුකළ මූලික විශ්ලේෂණ අනුව, අතෝචා පාලන මධ්‍යස්ථානයේ සිදු වූ මිනිස් දෝෂයක් ප්‍රධාන හේතුව ලෙස සැක කෙරේ. එල්ඉසෙඩ්බී සංඥා බිඳවැටීමෙන් පසු බීඑස්එල් ක්‍රමවේදය යටතේ ධාවනයට අවසර දීමේදී, ඉදිරියෙන් දුම්රියක් නවතා තිබියදීම හෝ රතු සංඥාව නොතකා ඉදිරියට යාමට පාලකවරයෙකු විසින් ඒවීඊ දුම්රියට අවසර දී ඇති බවට චෝදනා එල්ල වී තිබේ. ඇතැම් වාර්තා මෙය අනතුරුදායක සංඥාවක් නොතකා ධාවනය කිරීමේ (SPAD) සිදුවීමක් ලෙස හඳුන්වයි. කෙසේ වෙතත්, ස්පාඤ්ඤයේ ස්වාධීන දුම්රිය අනතුරු විමර්ශන ආයතනය (CIAF/AITAT) විසින් නිල පරීක්ෂණයක් ආරම්භ කර ඇති අතර, නියමිත හේතුව මෙතෙක් ස්ථිරව ප්‍රකාශ කර නොමැත.
මෙම සිදුවීම 2026 වසර තුළ එම දුම්රිය මාර්ගයේම සිදුවූ දෙවැනි මාරක අධිවේගී දුම්රිය අනතුරයි. මීට පෙර පසුගිය ජනවාරි මාසයේදී අදමුස් ප්‍රදේශයේ සිදුවූ අනතුරකින් පුද්ගලයන් 46 දෙනෙකු මියගිය අතර, වත්මන් අනතුර 1970 දශකයෙන් පසු ස්පාඤ්ඤයේ සිදුවූ තෙවැනි දරුණුතම දුම්රිය ව්‍යසනය ලෙස ඉතිහාසයට එක්වෙයි. වඩාත් දියුණු ඊආර්ටීඑම්එස් (ERTMS) පද්ධතිය වෙත යාවත්කාලීන වෙමින් පවතින මෙම මාර්ගයේ සංඥා පද්ධතිවල විශ්වසනීයත්වය, පාලන මධ්‍යස්ථාන සන්නිවේදනය සහ කළු පෙට්ටි දත්ත පිළිබඳ ඉදිරි අධිකරණමය හා තාක්ෂණික විමර්ශනවලදී දැඩි අවධානයක් යොමුවීමට නියමිතය.
