කටාර් රාජ්යයෙන් තෑගි ලැබුණු නව 'එයාර් ෆෝස් වන්' (Air Force One) ජනාධිපති නිල ගුවන් යානයේ පවතින ආරක්ෂක අඩුපාඩු සහ ගැටළු පිළිබඳ තොරතුරු අනාවරණය කිරීම සම්බන්ධයෙන්, අමෙරිකානු 'ද නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස්' (The New York Times) පුවත්පතේ මාධ්යවේදීන් සිව්දෙනෙකුට ලබන බදාදා මැන්හැටන්හි මහා ජූරියක් හමුවේ පෙනී සිටින ලෙස ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් පරිපාලනය නියෝග කර තිබේ. ජස්ටින් දෙපාර්තමේන්තුව (යුක්ති දෙපාර්තමේන්තුව) විසින් නිකුත් කරන ලද මෙම සිතාසි, පසුගිය සිකුරාදා ෆෙඩරල් නියෝජිතයන් විසින් අදාළ මාධ්යවේදීන්ගේ නිවෙස් වෙතම ගොස් පුද්ගලිකවම භාර දී ඇති බව එම පුවත්පත වාර්තා කරයි.
ජූලියන් ඊ. බාන්ස්, එරික් ෂ්මිට්, ටයිලර් පේජර් සහ එරික් ලිප්ටන් යන මෙම මාධ්යවේදීන්ට එරෙහිව ක්රියා කිරීම, ස්වාධීන මාධ්ය තර්ජනයට ලක් කිරීමට සහ බිය ගැන්වීමට රජය දරන තවත් එක් උත්සාහයක් බවට පුවත්පත් පාර්ශවයෙන් චෝදනා එල්ල වේ.මෙම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පතේ නීතිඥ ඩේවිඩ් මැක්ක්රෝ ප්රකාශ කර ඇත්තේ, මාධ්යවේදීන්ගේ නිවෙස් ඉදිරිපිටට ෆෙඩරල් නීති බලාත්මක කිරීමේ නිලධාරීන් පැමිණීම, අමෙරිකානු ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව සහ මාධ්ය නිදහස විශ්වාස කරන ඕනෑම පුරවැසියෙකුගේ හෘද සාක්ෂිය කම්පනයට පත් කරන්නක් බවයි. කෙසේ වෙතත්, අමෙරිකානු යුක්ති දෙපාර්තමේන්තුව නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටින්නේ මෙම කැඳවීම් ජාතික ආරක්ෂාව උල්ලංඝනය කිරීම් පිළිබඳ විමර්ශනයකට අදාළ වන බවයි. එහිදී ඔවුන් අවධාරණය කර ඇත්තේ මාධ්යවේදීන් මෙම පරීක්ෂණයේ ඉලක්කයන් නොවන බවත්, රහසිගත තොරතුරු මාධ්ය වෙත මුදාහළ පුද්ගලයන් සොයා ගැනීම මෙහි අරමුණ බවත්ය. ජාතික ආරක්ෂාවට බලපාන රහසිගත තොරතුරු පිටතට දීම නීති විරෝධී බැවින්, රජයේ සේවකයන් වුවද ඊට සම්බන්ධ අය සම්බන්ධයෙන් නීතිය ක්රියාත්මක කිරීම අත්හැරිය නොහැකි බව දෙපාර්තමේන්තුව පවසයි.
පසුගිය වසරේදී කටාර් රාජ්යය විසින් ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් වෙත ඩොලර් මිලියන 400ක් පමණ වටිනා මෙම බෝයිං ගුවන් යානය තෑගි කර තිබුණි. විදේශ ආණ්ඩුවලින් ලැබෙන වටිනා තෑගි භාර ගැනීම සම්බන්ධයෙන් වන ෆෙඩරල් නීති මෙයින් උල්ලංඝනය නොවන බව ධවල මන්දිරය ප්රකාශ කර ඇති අතර, ජනාධිපතිවරයෙකුගේ දැඩි ආරක්ෂක ප්රමිතීන්ට අනුකූලව යානය සකස් කිරීමට සහ එහි කිසියම් ඔත්තු බැලීමේ උපකරණ අන්තර්ගත දැයි පරීක්ෂා කිරීමට පෙන්ටගනය පියවර ගෙන තිබුණි. වොෂින්ටනයෙන් බැහැර ඇන්ඩෲස් ගුවන් හමුදා කඳවුරේදී මාධ්ය වෙත ප්රදර්ශනය කිරීමෙන් පසු, ජනාධිපති ට්රම්ප් පසුගිය ජූලි 1 වනදා උතුරු ඩැකෝටා බලා යමින් මෙම යානයේ මංගල ගමන සනිටුහන් කළේය. පසුව ඔහු නේටෝ (NATO) සමුළුවට සහභාගී වීම සඳහා තුර්කියේ අන්කාරා අගනුවර බලා පියාසර කිරීමටද මෙම යානය භාවිතා කළද, නැවත වොෂින්ටනය බලා පැමිණියේ පැරණි 'එයාර් ෆෝස් වන්' යානයෙනි. මෙම තීරණය විවිධ දේශපාලන කතාබහට හේතු විය.
ජනාධිපතිවරයා පැරණි යානයෙන් නැවත පැමිණි පසුගිය බදාදා දිනය වන විට, අමෙරිකාව සහ ඉරානය අතර දැඩි යුධමය උණුසුමක් පැවති අතර දෙපාර්ශවයම ප්රහාර එල්ල කර ගනිමින් සිටියහ. තුර්කිය ඉරානයට මායිම්ව පිහිටා ඇති අතර, අවසන් සාම ගිවිසුමකට එළඹෙන තෙක් පැවති සටන් විරාමය අවසන් බව ට්රම්ප් ප්රකාශ කර තිබූ වටපිටාවක මෙම ගමන සිදු විය. මේ අතරතුර, නිර්නාමික මූලාශ්ර උපුටා දක්වමින් නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පත හෙළි කළේ නව ගුවන් යානය සතුව පෙර මාදිලිවල පැවති මිසයිල නාශක පද්ධති හෝ වෙනත් ආරක්ෂක උපාංග නොමැති බවයි. ජනාධිපතිවරයාගේ ආරක්ෂාව භාර රහස් ඔත්තු සේවයේ (Secret Service) ඉල්ලීම මත ඔහු පැරණි යානයෙන් නැවත කැඳවීමට පියවර ගෙන තිබූ බවද එම වාර්තාවල සඳහන් විය.
කෙසේ වෙතත්, ගුවන් ගමන අතරතුර තමන් සමඟ සිටි මාධ්යවේදීන් නැඟූ ප්රශ්නවලට පිළිතුරු දෙමින් ජනාධිපති ට්රම්ප් ආරක්ෂක හේතූන් මත යානය වෙනස් කළ බව ප්රතික්ෂේප කළේය. ඔහු කියා සිටියේ එහි සිටින අමෙරිකානු සෙබළුන්ට දැක බලා ගැනීම සඳහා නව යානය බ්රිතාන්යයේ පිහිටි අමෙරිකානු මිලිටරි කඳවුරක නතර කිරීමට තීරණය කළ බවයි. ඉරානයෙන් කිසියම් විශ්වාසදායක තර්ජනයක් එල්ල වූයේද යන්න පිළිබඳව සෘජු පිළිතුරක් නොදුන් ඔහු, තමන් නිරන්තරයෙන් තර්ජනවලට ලක්වන බවත්, ඉරානයේ ඉලක්ක ලැයිස්තුවේ තමන් ප්රමුඛයා බවත් සඳහන් කළේය. ධවල මන්දිරයේ සන්නිවේදන අධ්යක්ෂ ස්ටීවන් චියුන්ග් ද නිවේදනයක් නิตුත් කරමින් නව යානයේ ආරක්ෂක ගැටළු පවතින බව ප්රතික්ෂේප කළ අතර, ජනාධිපතිවරයාගේ සහ කාර්ය මණ්ඩලයේ ආරක්ෂාව තහවුරු කරන ඉහළ පෙළේ ආරක්ෂක ප්රොටෝකෝලයන් එහි පවතින බව පැවසීය.
මෙම පුවත පසුගිය බදාදා පළ වීමට පෙර, එෆ්.බී.අයි (FBI) උසස් නිලධාරියෙකු පුවත්පතේ මාධ්යවේදියෙකු සහ වගකිවයුත්තෙකු අමතා ජාතික ආරක්ෂාව පෙරදැරි කරගෙන මෙම පුවත පළ නොකරන ලෙස ඉල්ලා තිබුණි. එමෙන්ම අදාළ තොරතුරු සැපයූ මූලාශ්ර කවුදැයි හෙළි කරන ලෙසද ඔහු ඉල්ලා සිටියද නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පත එය ප්රතික්ෂේප කර තිබුණි.
ජනාධිපති ට්රම්ප් සිය දෙවන ධුර කාලය පුරාම මාධ්ය ආයතන වෙත බලපෑම් කිරීමට රජයේ බලය අවභාවිත කර ඇති බවට චෝදනා එල්ල වේ. මෙම වසරේ මුල් භාගයේදීද යුක්ති දෙපාර්තමේන්තුව විසින් 'ද වෝල් ස්ට්රීට් ජර්නල්' සහ 'ද වොෂින්ටන් පෝස්ට්' පුවත්පත්වල මාධ්යවේදීන්ට සාක්ෂි දීමට බල කිරීමට උත්සාහ කළ නමුත්, එම මාධ්ය ආයතන රහස්ය නීතිමය පියවර ගැනීමෙන් පසු එම සිතාසි ඉල්ලා අස්කර ගැනීමට රජයට සිදු විය. එමෙන්ම පසුගිය ජනවාරි මාසයේදී, රජයේ සේවකයන් කප්පාදු කිරීමේ ට්රම්ප් පරිපාලනයේ සැලසුම් පිළිබඳව වාර්තා කළ වොෂින්ටන් පෝස්ට් පුවත්පතේ මාධ්යවේදිනී හැනා නැටන්සන්ගේ නිවස එෆ්.බී.අයි නියෝජිතයන් විසින් පරීක්ෂාවට ලක් කර, ඇගේ දුරකථන, පරිගණක සහ ස්මාර්ට් ඔරලෝසුව අත්අඩංගුවට ගනු ලැබුවේ කොන්ත්රාත්කරුවෙකු විසින් රහසිගත තොරතුරු අවභාවිත කිරීමේ විමර්ශනයකට අදාළවය.
මෙම තත්ත්වය දැඩි ලෙස හෙළා දක්වමින් මාධ්ය නිදහස සඳහා වන පදනම (Freedom of the Press Foundation) නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටින්නේ, ජාතික ආරක්ෂාව රැකීමට යැයි පවසමින් රජය මාධ්යවේදීන් විමර්ශනය කිරීමට උත්සාහ කරන්නේ සැබවින්ම තම රජයේ කීර්ති නාමය ආරක්ෂා කර ගැනීමට බවයි. නව යානයේ ආරක්ෂක දෝෂ හේතුවෙන් පරිපාලනය පත්ව ඇති අපහසුතාවය, නිදහස් හා ස්වාධීන මාධ්යයක අවශ්යතාවයට වඩා ඉහළින් තැබිය නොහැකි බව එම සංවිධානය වැඩිදුරටත් අවධාරණය කරයි.