බෙංගාල බොක්කේ මියන්මාර වෙරළට ඔබ්බෙන් වූ මුහුදු තීරයේදී රොහින්ග්යා සරණාගතයින් රැගත් බෝට්ටු දෙකක් අතුරුදන් වීමෙන් පුද්ගලයන් 500කට වැඩි පිරිසක් මියයන්නට හෝ අතුරුදන් වන්නට ඇතැයි දැඩි ලෙස සැක කෙරේ. ජාත්යන්තර සංක්රමණික සංවිධානය (IOM) සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලය (UNHCR) ඇතුළු එක්සත් ජාතීන්ගේ නියෝජිතායතන විසින් 2026 ජූලි 16 වනදා නිකුත් කරන ලද නිවේදනයකට අනුව, මෙම ඛේදවාචකය සිදුව ඇත්තේ පසුගිය ජූනි මස අග භාගයේ හෝ ජූලි මස මුල් භාගයේදීය.
මෑත ඉතිහාසයේ මෙම මුහුදු මාර්ගයේ සිදුවූ දරුණුතම සහ මාරාන්තික නාවික අනතුරක් ලෙස මෙය වාර්තා වේ.ලැබී ඇති තොරතුරුවලට අනුව, මෙම බෝට්ටු දෙක පසුගිය ජූනි මස අගභාගයේදී මියන්මාරයේ බටහිර රඛයින් ප්රාන්තයෙන් ගමන් ආරම්භ කර ඇත. ඉන් පළමු බෝට්ටුවේ පුද්ගලයන් 250කට ආසන්න පිරිසක් ගමන් කර ඇති අතර, ගමන ආරම්භ කර කෙටි වේලාවකින් එය සමඟ පැවති සන්නිවේදනය සම්පූර්ණයෙන්ම ඇණහිට තිබේ. පුද්ගලයන් 280ක් පමණ රැගත් දෙවන බෝට්ටුව ජූලි 8 වනදා හෝ ඊට ආසන්න දිනකදී මියන්මාරයේ අයියර්වාඩි වෙරළට ඔබ්බෙන් වූ මුහුදේදී ගිලී ඇති බව විශ්වාස කෙරේ. සාමාන්ය මුහුදු ගමන් වාරවලින් බැහැරව, දැඩි මෝසම් කාලගුණය, අධික වර්ෂාව සහ ගංවතුර තත්ත්වයන් මධ්යයේ මෙම අනතුරුදායක ගමන් සංවිධානය කර තිබීම අවදානම ඉහළ නැංවීමට හේතු වී ඇත. නිල වශයෙන් මරණ සංඛ්යාව මෙතෙක් සම්පූර්ණයෙන් තහවුරු කර නොමැති වුවද, විශාල පිරිසකගේ ජීවිත අහිමි වන්නට ඇති බැවින් මෙය දැවැන්ත ජීවිත විනාශයක් විය හැකි බවට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සිය දැඩි කනස්සල්ල පළ කරයි.
මෙම අනතුරට මුහුණ පෑ මගීන් බහුතරය මියන්මාරයේ පුරවැසිභාවය අහිමි මුස්ලිම් සුළුතරයක් වන රොහින්ග්යා වැසියන්ය. ඔවුන්ගෙන් පිරිසක් බංග්ලාදේශයේ කොක්ස් බසාර් හි පිහිටි ජනාකීර්ණ සරණාගත කඳවුරුවල සිට නැවත රඛයින් ප්රාන්තය වෙත පැමිණ, එතැන් සිට මෙම අවදානම් සහගත මුහුදු ගමන ආරම්භ කර ඇති බව අනාවරණය වේ. මියන්මාරයේ රඛයින් ප්රාන්තය තුළ රොහින්ග්යා වැසියන් දශක ගණනාවක සිට රජයේ අනුග්රහය සහිත හිංසනයන්ට සහ දැඩි සීමා කිරීම්වලට ලක්ව සිටින අතර, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය විසින් මෙම ක්රියාවන් ජන සංහාරයක් ලෙසද වර්ගීකරණය කර ඇත. 2017 වසරේ මියන්මාර හමුදාව දියත් කළ මර්දනයෙන් පසුව මිලියනයකට අධික රොහින්ග්යා වැසියන් පිරිසක් බංග්ලාදේශයට පලා ගිය අතර, තවත් 630,000ක පමණ පිරිසක් දැඩි දුෂ්කරතා මධ්යයේ රඛයින් ප්රාන්තයේ දිවි ගෙවති. බංග්ලාදේශයේ කඳවුරුවල පවතින සීමිත අවස්ථා සහ මෑතකදී කොක්ස් බසාර් කඳවුරුවලට බලපෑ අධික වර්ෂාව සහ ගංවතුරෙන් ළමයින් ඇතුළු පිරිසක් මියයෑමේ සිදුවීම් නිසා සරණාගතයින් මෙවැනි අනතුරුදායක ගමන් සඳහා වැඩි වශයෙන් පෙලඹී ඇත.
මියන්මාරයේ 2021 වසරේ සිදුවූ යුද කුමන්ත්රණයෙන් පසුව එරට පවතින සිවිල් යුද තත්ත්වයද මෙම සංක්රමණ ඉහළ යාමට ප්රධාන හේතුවක් වී තිබේ. එරට හමුදා පාලනය සහ රඛයින් ප්රාන්තයේ වැඩි බලයක් අත්පත් කරගෙන සිටින අරකන් හමුදාව (Arakan Army) වැනි සන්නද්ධ කණ්ඩායම් අතර පවතින ගැටුම් හේතුවෙන් මේ වන විට පුද්ගලයන් 100,000කට අධික පිරිසක් මියගොස් ඇති අතර, එය බරපතල මානුෂීය අර්බුදයක් නිර්මාණය කර ඇත. මෙම අස්ථාවර වටපිටාව සහ පවතින දැඩි පීඩනය හේතුවෙන් මිනිස් ජාවාරම්කරුවන්ගේ උපකාර ඇතිව අබලන් බෝට්ටු මඟින් සිදුකරන මුහුදු සංක්රමණ කැපී පෙනෙන ලෙස ඉහළ ගොස් තිබේ.
අන්දමන් මුහුද සහ බෙංගාල බොක්ක ලොව පවතින මාරාන්තිකම සමුද්රීය සංක්රමණික මාර්ගවලින් එකක් ලෙස සැලකේ. මෙම නවතම ඛේදවාචකයට පෙර, 2026 වසරේ මේ දක්වා කාලය තුළ පමණක් මෙම මාර්ගයේ ගමන් ගත් 300කට ආසන්න පිරිසක් මියගොස් හෝ අතුරුදන් වී ඇත. එක්සත් ජාතීන්ගේ සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලයේ දත්තවලට අනුව, 2025 වසරේදී 6,500ක පමණ පිරිසක් මෙම මාර්ගය ඔස්සේ ගමන් කිරීමට උත්සාහ කර ඇති අතර ඉන් 900කට ආසන්න පිරිසක් මියගොස් හෝ අතුරුදන් වීමෙන් එය ඉතිහාසයේ මාරාන්තිකම වසර බවට පත්විය. දිගින් දිගටම පවතින ගැටුම් සහ සුරක්ෂිත විකල්පයන් නොමැතිකම හේතුවෙන් කාන්තාවන්, ළමයින් සහ බිළිඳුන් ඇතුළු දහස් සංඛ්යාත රොහින්ග්යා ජීවිත මෙලෙස මුහුදට බිලිවෙමින් පවතී. මේ හේතුවෙන් සෙවීම් සහ මුදාගැනීමේ මෙහෙයුම් ශක්තිමත් කරන ලෙසත්, සරණාගතයින්ට ආරක්ෂාව සහ රැකවරණය සැපයීමට මෙන්ම මිනිස් ජාවාරම් ජාලයන්ට එරෙහිව දැඩි ලෙස කටයුතු කරන ලෙසත් ජාත්යන්තර සංක්රමණික සංවිධානය සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලය කලාපීය මෙන්ම ජාත්යන්තර ප්රජාවගෙන් හදිසි ඉල්ලීමක් කර සිටියි.