එක්සත් ජනපදය විසින් සිය ප්රධාන වෙළඳ පංගුකරුවන් 60 දෙනෙකු සඳහා සියයට 10 සිට සියයට 12.5 දක්වා වූ නව තීරුබදු පැනවීමට පියවර ගෙන තිබේ. 2026 ජූලි 24 වන සිකුරාදා පූර්වාහ්න 12:01 සිට ක්රියාත්මක වන පරිදි ට්රම්ප් පරිපාලනය මගින් පනවා ඇති මෙම නව තීරුබදු මගින් ඇමරිකානු ආනයනවලින් සියයට 99.4 ක් ආවරණය වන අතර, මෙතෙක් ක්රියාත්මක වූ සියයට 10 ක තාවකාලික ගෝලීය බද්ද අවසන් වීමත් සමගම මෙය බලාත්මක විය.
බලහත්කාර ශ්රමය යොදවා නිෂ්පාදනය කරනු ලබන භාණ්ඩ ආනයනය තහනම් කිරීමට හෝ එම තහනම් කිරීම් සක්රියව බලාත්මක කිරීමට අදාළ රටවල් අපොහොසත් වීම මෙම බදු පැනවීමට ප්රධාන හේතුව ලෙස දක්වා ඇත.1974 වෙළඳ පනතේ 301 වන වගන්තිය යටතේ 2026 මාර්තු මාසයේදී ආරම්භ කරන ලද පරීක්ෂණ සහ ජූනි මස මුලදී ප්රකාශයට පත් කරන ලද සොයාගැනීම් පදනම් කරගනිමින් මෙම තීරණය ගෙන ඇත. ඇමරිකානු වෙළඳ නියෝජිත ජේමියන් ග්රියර් පෙන්වා දෙන්නේ මෙය මානව හිමිකම් පිළිබඳ ගැටලුවක් මෙන්ම ඇමරිකානු කම්කරුවන්ට සහ ව්යාපාරවලට අවාසි සහගත ලෙස බලපාන වෙළඳ විකෘතියක් නිරාකරණය කිරීමක් බවයි. බලහත්කාර ශ්රම ආනයන තහනම් පැනවූ හෝ නීතිමය වශයෙන් ඊට කැපවූ කැනඩාව, මහ බ්රිතාන්යය, මෙක්සිකෝව, ඉන්දුනීසියාව, පාකිස්ථානය, බංග්ලාදේශය, ඉන්දියාව සහ ශ්රී ලංකාව ඇතුළු රටවල් සඳහා සියයට 10 ක බදු අනුපාතයක් නියම කර ඇත. එසේම එවැනි තහනමක් පනවා නැති හෝ සක්රියව ක්රියාත්මක නොකරන චීනය, ජපානය, ඕස්ට්රේලියාව, නවසීලන්තය, බ්රසීලය, දකුණු කොරියාව සහ වියට්නාමය වැනි ප්රධාන වෙළඳ පංගුකාර රටවල් සඳහා සියයට 12.5 ක බදු අනුපාතයක් අදාළ වේ.
ඇමරිකානු ආර්ථිකයට සිදුවන බලපෑම් සීමා කිරීමේ අරමුණින් තොරතුරු ද්රව්ය, පරිත්යාග, තෙල් සහ ගෑස් වැනි බලශක්ති නිෂ්පාදන, ඇතැම් පොහොර වර්ග සහ ආහාර ද්රව්ය ඇතුළු සුවිශේෂී භාණ්ඩ රැසක් මෙම බදුවලින් නිදහස් කර තිබේ. මීට පෙර පනවන ලද හදිසි නීතිමය බලතල යටතේ වූ බදු නීතිමය වශයෙන් අභියෝගයට ලක්වීමෙන් සහ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව හමුවේ අහෝසි වීමෙන් පසුව, වඩාත් ශක්තිමත් පටිපාටියක් සහිත 301 වන වගන්තිය වෙත යොමු වීමට ට්රම්ප් පරිපාලනය පියවර ගෙන ඇත.
මෙම බදු පැනවීමට එරෙහිව ජාත්යන්තර මට්ටමින් දැඩි විවේචන එල්ල වී ඇති අතර, බ්රසීලය මෙය අත්තනෝමතික සහ සාධාරණීකරණය කළ නොහැකි පියවරක් ලෙස හඳුන්වමින් ඊට එරෙහිව ප්රතිචාර දක්වන බව ප්රකාශ කර තිබේ. ජපානය, ඕස්ට්රේලියාව, කැනඩාව සහ නවසීලන්තය යන රටවල නායකයින්ද මෙයට තම කනගාටුව සහ විරෝධය පළ කර ඇත. මේ අතර ඇමරිකාව තුළද සෙනෙට් සුළුතර නායක චක් ෂූමර් ඇතුළු විවේචකයින් පෙන්වා දෙන්නේ මෙමගින් පාරිභෝගික භාණ්ඩ මිල ඉහළ ගොස් දේශීය ජනතාව මත අතිරේක බරක් පැටවෙනු ඇති බවයි.
මෙම නව 301 වන වගන්තියේ බලහත්කාර ශ්රම නීති යටතේ ශ්රී ලංකාවට සියයට 10 ක පහළ බදු අනුපාතය හිමිව තිබීම විශේෂත්වයකි. 2026 ජූනි මාසයේ ඉදිරිපත් වූ මූලික සොයාගැනීම්වලදී ශ්රී ලංකාව සියයට 12.5 ක ඉහළ බදු කාණ්ඩයට ඇතුළත්ව තිබූ නමුත්, ශ්රී ලංකා රජය ගත් කඩිනම් ක්රියාමාර්ග හේතුවෙන් එම අනුපාතය සියයට 10 දක්වා අඩු කරගැනීමට හැකි විය. ඒ අනුව 2026 ජූලි 10 වන දින ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා මුදල් අමාත්යවරයා ලෙස ගැසට් නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් බලහත්කාර ශ්රමය යොදා සම්පූර්ණයෙන්ම හෝ කොටසක් ලෙස නිෂ්පාදනය කරන භාණ්ඩ ආනයනය කිරීම තහනම් කිරීමට පියවර ගත්තේය.
ශ්රී ලංකාවේ විශාලතම තනි අපනයන වෙළඳපොළ වන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වන අතර 2025 වසරේදී ඇමරිකාව වෙත කෙරුණු ශ්රී ලාංකික අපනයනයන්හි වටිනාකම ඩොලර් බිලියන 3 ක් පමණ විය. එම අපනයනවලින් සියයට 60 කට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් නියෝජනය කරන්නේ දේශීය රැකියා සහ විදේශ විනිමය ඉපැයීමේ ප්රධාන පදනම වන ඇඟලුම් සහ රෙදිපිළි ක්ෂේත්රයයි.
බංග්ලාදේශය, කාම්බෝජය සහ ඉන්දියාව වැනි ප්රධාන ඇඟලුම් තරඟකරුවන් සමග එකම සියයට 10 බදු කාණ්ඩයට ශ්රී ලංකාව ඇතුළත් වීම හේතුවෙන් සිදුවීමට තිබූ දැඩි තරඟකාරී අවාසිය මගහැරී ගොස් තිබේ. කෙසේ වෙතත්, පහළ බදු කාණ්ඩයට ඇතුළත් වුවද මෙම බද්ද හේතුවෙන් ඇමරිකානු වෙළඳපොළට යවන ශ්රී ලාංකික භාණ්ඩවල පිරිවැය ඉහළ යන අතර, නිෂ්පාදකයින්ගේ ලාභාංශ පහළ යාම, ඇමරිකානු ගනුදෙනුකරුවන් අඩු මිල ගණන් ඉල්ලුම් කිරීම සහ සැපයුම් දාමයන්හි නීතිමය පරීක්ෂාවන් සඳහා වැඩි පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවීම වැනි අභියෝගයන්ට මුහුණ දීමට ශ්රී ලංකාවේ අපනයනකරුවන්ට සිදුවනු ඇත.