පසුගිය පැය 24 ක කාලය ඇතුළත ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර පැවති බිඳෙනසුලු සටන් විරාමය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ බිඳ වැටී ඇති අතර, දෙපාර්ශවය අතර දැඩි හමුදාමය ගැටුම් වර්ධනය වී තිබේ. හෝර්මූස් සමුද්ර සන්ධියේ වාණිජ නෞකාවලට ඉරානය ප්රහාර එල්ල කළ බවට චෝදනා කරමින් ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් තාවකාලික සටන් විරාමය අවසන් බව ප්රකාශ කිරීමත් සමඟ මෙම තත්ත්වය උද්ගත විය.
මේ අනුව ඇමරිකානු බලකායන් ඉරාන ඉලක්ක වෙත පුළුල් ගුවන් ප්රහාර එල්ල කර ඇති අතර, ඊට ප්රතිචාර වශයෙන් ඉරානය විසින් ගල්ෆ් කලාපයේ සහ ජෝර්දානයේ පිහිටි ඇමරිකානු සබඳතා සහිත ස්ථාන වෙත මිසයිල සහ ඩ්රෝන ප්රහාර එල්ල කර ඇත.පසුගිය පැය 48 ක කාලය තුළ ඇමරිකාව ඉලක්ක 170 කට ආසන්න සංඛ්යාවකට ප්රහාර එල්ල කර ඇති අතර ඉන් වැඩි ප්රමාණයක් දියත් කර ඇත්තේ ගත වූ දිනය තුළදීය. මෙම ප්රහාරයන්ගෙන් ඉරානයේ වෙරළබඩ මිලිටරි යටිතල පහසුකම් ප්රධාන වශයෙන් ඉලක්ක වී ඇති අතර, ඉරාන සෞඛ්ය අමාත්යාංශයට අනුව පුද්ගලයන් 14 දෙනෙකු මියගොස් 78 දෙනෙකු තුවාල ලබා තිබේ. මීට පෙර යුද්ධයේදී මියගිය ඉරාන අධ්යාත්මික නායක අයතුල්ලා අලි කමේනිගේ භූමදාන කටයුතු සිදුකෙරෙන පසුබිමක මෙම ප්රහාර එල්ල වීම හේතුවෙන් කලාපීය වශයෙන් දැඩි නොසන්සුන්තා සහ පුළුල් ගැටුම් ඇතිවීමේ අවදානමක් නිර්මාණය වී ඇත.
ඇමරිකානු මධ්යම අණදෙන මූලස්ථානය වාර්තා කරන පරිදි, ඔවුන්ගේ හමුදා ක්රියාන්විතයන් තීව්ර කරමින් හෝර්මූස් සමුද්ර සන්ධිය අසල ඉරාන වෙරළ තීරයේ පිහිටි ඉලක්ක 90 කට වැඩි ප්රමාණයකට එක රැයකින් ප්රහාර එල්ල කර තිබේ. බන්ඩර් අබ්බාස්, සිරීක්, බුෂෙහ්ර්, චබහාර් සහ ජාස්ක් වැනි වරාය නගර මෙහිදී ඇමරිකානු ප්රහාරයන්ට ලක් විය. මිලිටරි යටිතල පහසුකම්, ගුවන් ආරක්ෂණ පද්ධති මෙන්ම මෂාඩ් දක්වා දිවෙන දුම්රිය මාර්ගයක් ද මෙම ඉලක්ක අතරට අයත් වූ අතර චබහාර් නගරයේ විදුලි බිඳවැටීම් ද වාර්තා විය. නාවික ගමනාගමනයට තර්ජනයක් වීමට ඉරානයට ඇති හැකියාව අඩපණ කිරීම මෙම ප්රහාරවල අරමුණ බව ඇමරිකාව පවසන අතර, ඉරානය මෙය ආක්රමණශීලී ක්රියාවක් ලෙස හෙළා දැක ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම ප්රහාරවලින් ප්රධාන තෙල් පිරිපහදු හෝ පහසුකම්වලට සෘජු හානියක් සිදුව නොමැති වුවද කලාපීය අස්ථාවරත්වය තවදුරටත් පවතී.
ඇමරිකාවේ ප්රහාරවලට ප්රතිචාර වශයෙන් ඉරානය විසින් කුවේටය, බහරේනය, කටාර් රාජ්යය සහ ජෝර්දානයේ පිහිටි මුෆ්ෆාක් සල්ටි ගුවන් කඳවුරේ ඇමරිකානු සබඳතා සහිත ස්ථාන ඉලක්ක කර ගනිමින් බැලස්ටික් මිසයිල, කෲස් මිසයිල සහ ඩ්රෝන ප්රහාර දියත් කර තිබේ. මෙහිදී කුවේටය ප්රහාර ව්යර්ථ කිරීමට සමත් වූ අතර එහිදී මිසයිල සුන්බුන් වැදීමෙන් එක් අයෙකු තුවාල ලබා දේපළ හානි සිදුව ඇත. බහරේනය සහ කටාර් රාජ්යය ද තමන්ගේ ගුවන් ආරක්ෂණ පද්ධති සක්රීය කළ අතර ජෝර්දානය මිසයිල අටක් ව්යර්ථ කිරීමට සමත් විය. මෙම ආරක්ෂක පියවරයන් හේතුවෙන් ඇමරිකානු හෝ ගල්ෆ් පාර්ශවයේ විශාල ජීවිත හානි වාර්තා වී නොමැති අතර, ඇමරිකානු මිත්ර පාර්ශවයන්ට ප්රහාර එල්ල කිරීම හරහා වක්ර බලපෑම් එල්ල කිරීම ඉරානයේ උපාය මාර්ගය වී තිබේ. හෝර්මූස් සමුද්ර සන්ධියේ තම අයිතිවාසිකම් තීරණාත්මක ලෙස ආරක්ෂා කරන බව පවසන ඉරාන නිලධාරීන්, ඇමරිකානු ආක්රමණ දිගින් දිගටම සිදුවුවහොත් තවදුරටත් ප්රතිප්රහාර එල්ල කරන බවට අනතුරු අඟවා ඇත.
මෙම හමුදාමය ගැටුම් හේතුවෙන් ගෝලීය තෙල් ප්රවාහනයේ ප්රධානතම මර්මස්ථානයක් වන හෝර්මූස් සමුද්ර සන්ධියේ නාවික ගමනාගමනයට දැඩි බාධා එල්ල වී තිබේ. ඉරාන ප්රකාශයන්ට අනුව නාවික ගමනාගමනය ගැටුමට පෙර පැවැති මට්ටමෙන් සියයට 50 ක් දක්වා යථා තත්ත්වයට පත්ව ඇතත් තවදුරටත් තර්ජන පවතී. කටාර් අගමැතිවරයා නෞකාවලට එල්ල වන ප්රහාර හෙළා දකිමින් මැදිහත් වීමේ උත්සාහයන් සිදු කරන අතර, ගෝලීය වෙළෙඳපොළේ බ්රෙන්ට් බොරතෙල් මිල බැරලයක් ඩොලර් 76 ක් දක්වා සුළු වශයෙන් ඉහළ ගොස් ඇත. නාවික මාර්ග වෙනස් කිරීම සහ රක්ෂණ ගාස්තු ඉහළ යාමේ අවදානම හේතුවෙන් බලශක්ති වෙළෙඳපොළ තවදුරටත් අස්ථාවර වීමේ ඉඩකඩ පවතී.
ඉරාන අභ්යන්තර තත්ත්වය සලකා බැලීමේදී, මියගිය අයතුල්ලා අලි කමේනිගේ දේහය මෂාඩ් නගරයේදී භූමදානය කරන ලද අතර, අවමංගල්ය යාඥාවන් මෙහෙයවනු ලැබුවේ ඔහුගේ පුත්රයා විසිනි. මෙම අවමංගල්යය පැවැත්වෙන අවස්ථාවේදී අසල පිහිටි ආරක්ෂක මුරපොලකට එල්ල වූ තුවක්කුකරුවෙකුගේ ප්රහාරයකින් ආරක්ෂක භටයන් දෙදෙනෙකු මියගොස් ඇති අතර කලාපයේ ආරක්ෂාව දැඩි කර තිබේ. මෙම සිදුවීම් මධ්යයේ වුවද ඉරානය තම එකමුතුකම සහ නොසැලෙන බව ප්රදර්ශනය කිරීමට උත්සාහ කරයි.
දේශපාලන මට්ටමින් ජනාධිපති ට්රම්ප් සාකච්ඡා සඳහා විවෘත බව පැවසුවද, වත්මන් තත්ත්වය යටතේ වහාම සාකච්ඡා පැවැත්වීම ඵලක් නොමැති බව ප්රකාශ කරමින් වඩාත් දරුණු ප්රතිප්රහාර එල්ල කරන බවට තර්ජනය කර ඇත. ඉරානය මීට පෙර එකඟතාවලින් බැහැර වෙමින් ප්රතිචාර දක්වන බව පවසන අතර, ජාත්යන්තර සංවිධාන පෙන්වා දෙන්නේ මේ හරහා උද්ධමනය, සැපයුම් දාම බිඳවැටීම් සහ සරණාගත ගැටලු වැනි දීර්ඝකාලීන ආර්ථික අවදානම් මතු විය හැකි බවයි. ඇමරිකාවේ ඉහළ මිලිටරි හැකියාවන් හමුවේ ඔවුන් වැඩි ප්රහාර ප්රමාණයක් එල්ල කළද, හෝර්මූස් සමුද්ර සන්ධිය අවහිර කිරීමේ හැකියාව ඉරානය සතු ප්රධාන අවියක් වී තිබේ. ශ්රී ලංකාව වැනි රටවලට මෙම තත්ත්වය සෘජුවම බලපාන අතර, බොරතෙල් මිල ඉහළ යාම, ආනයන වියදම් වැඩිවීම සහ මැදපෙරදිගින් ලැබෙන විදේශ ප්රේෂණවලට මෙන්ම භූ-දේශපාලනික තත්ත්වයන්ට ද මින් දැඩි බලපෑමක් එල්ල විය හැකිය.