1931 වසරේ බෞද්ධ විහාර දේවාලගම් පනත සංශෝධනය කරමින් නව ධර්මාධිකරණයක් හෙවත් සංඝාධිකරණයක් ස්ථාපිත කිරීමට රජය ගෙන ඇති තීරණය දැඩි දෝෂදර්ශනයට ලක් කරමින්, එහි පිටුපස රහසිගත දේශපාලන න්යායපත්රයක් ක්රියාත්මක වන බවට එක්සත් ජාතික පක්ෂය ප්රබල චෝදනාවක් එල්ල කරයි. ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා අතීතයේ ඇතැම් පාලකයන් විසින් මහා සංඝරත්නය ඝාතනය කරන ලද ආකාරයේ පිළිවෙතක් අනුගමනය කිරීමට ප්රසිද්ධියේ එකඟ වී ඇති බව පවසන එම පක්ෂය, මෙමඟින් බෞද්ධ ආගමික මධ්යස්ථාන සහ ආයතන සිය පාලනයට නතු කර ගැනීමට රජය උත්සාහ කරමින් සිටින බව පෙන්වා දෙයි.
මාධ්යවේදී යොහාන් පෙරේරා මහතාගේ වාර්තාවක් උපුටා දක්වමින් ඔවුන් අවධාරණය කරන්නේ රජයේ මෙම නව පියවර පිටුපස සැඟවුණු බලලෝභී අරමුණු රැසක් පවතින බවයි.එක්සත් ජාතික පක්ෂය නිකුත් කළ විශේෂ නිවේදනයක දැක්වෙන්නේ 1987-89 සමය තුළ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් කොටිකාවත්තේ සද්ධාතිස්ස හිමි, වැල්තොට පඤ්ඤාදස්සි හිමි සහ බෙලිගල්ලේ මහින්ද හිමි ඇතුළු සම්භාවනීය භික්ෂූන් වහන්සේලා රැසක් ඝාතනය කරමින් විහාරස්ථාන සතු වටිනා ඓතිහාසික වස්තූන් කොල්ලකා ඇති බවයි. බුදුදහමට දේශපාලන වශයෙන් හිමිවිය යුතු ප්රමුඛස්ථානය කිසිසේත් පිළි නොගත් කණ්ඩායමක්, එදා සිදුකළ භික්ෂු ඝාතන සම්බන්ධයෙන් මෙතෙක් කිසිදු ආකාරයකින් සමාව අයැදීමක් ද සිදුකර නොමැති බව එහි සඳහන් වේ. එවැනි පසුබිමක, සංඝයා වහන්සේලාගේ විනය සම්බන්ධයෙන් සොයා බැලීමට ධර්මාධිකරණ පිහිටුවීමට වත්මන් ජනාධිපතිවරයාට ඇති සදාචාරාත්මක අයිතිවාසිකම කුමක්දැයි එම පක්ෂය දැඩිව ප්රශ්න කර සිටී.
භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ විනය විරෝධී ක්රියාවන්ට එරෙහිව පියවර ගැනීම සම්බන්ධයෙන් තමන්ගේ කිසිදු විරෝධතාවක් නොමැති වුවද, ඒ සඳහා රට තුළ පිළිගත් නිශ්චිත සම්ප්රදායික ක්රමවේදයක් පවතින බව එක්සත් ජාතික පක්ෂය සිහිපත් කරයි. ඒ අනුව අදාළ කැබිනට් පත්රිකා ප්රථමයෙන් මහානායක ස්වාමීන් වහන්සේලා ප්රමුඛ මහා සංඝරත්නය වෙත ඉදිරිපත් කර තීරණ ලබාගත යුතු අතර, පවතින ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව ප්රකාරව ධර්මය අර්ථකථනය කිරීමට හෝ ධර්මාධිකරණ පිහිටුවීමට විධායකයට, ව්යවස්ථාදායකයට මෙන්ම අධිකරණයට ද කිසිදු බලයක් හිමි නොවේ. ව්යවස්ථාවේ 105 වැනි වගන්තිය මඟින් පූජ්ය පක්ෂයේ විනය නීති සම්පාදනය කිරීමේ බලය පාර්ලිමේන්තුවට පවරා තිබුණ ද, එහි අවසන් තීරණ ගැනීමේ පරම බලය පවතින්නේ අදාළ නිකාය පාර්ශවයන්හි කාරක සභාවලට පමණක් බව ද එම නිවේදනයේ වැඩිදුරටත් දැක්වේ.
විවිධ වැරදි සම්බන්ධයෙන් චෝදනාවලට ලක්වන භික්ෂූන් වහන්සේලා සිය ආගමික ඇඳුමින්ම අධිකරණයට ඉදිරිපත් කිරීම මෑතකදී ඇරඹි නව ප්රවණතාවක් නොවන බව පෙන්වා දෙන එම පක්ෂය, අතීතයේ මිනීමැරුම් චෝදනා ලැබූ තල්දූවේ සෝමාරාම හිමි, මාපිටිගම බුද්ධරක්ඛිත හිමි මෙන්ම මැතිව් පීරිස් පියතුමා ද තමන්ට අදාළ ආගමික ඇඳුමින්ම අධිකරණය හමුවට පමුණුවනු ලැබූ බව උදාහරණ සහිතව පෙන්වා දෙයි. එසේ වුවද, වත්මන් රජය මෙම ධර්මාධිකරණ සංකල්පය කරළියට ගෙන එන්නේ විහාරස්ථාන සහ දේවාල රජයේ සෘජු පාලනයට නතු කර ගැනීමේ යටි අරමුණින් බවට සමාජය තුළ ප්රබල සැකයක් මතු වේ. විපක්ෂයේ කිසිදු පාර්ශවයකින් උපදෙස් හෝ අදහස් විමසීමකින් තොරව මෙම පනත් සංශෝධන ඒකපාර්ශ්විකව ඉදිරිපත් කර ඇති අතර, වත්මන් පාලනයට හිතවත් පාර්ශ්ව විසින් සමාජ මාධ්ය ජාලා ඔස්සේ බුදුදහම විනාශ කිරීමේ සංවිධානාත්මක වැඩපිළිවෙළක් ක්රියාවට නංවා ඇති බවට ද ඔවුහු චෝදනා කරති. එමෙන්ම, තමන්ගේ දේශපාලන රැලි පැවැත්වීම වෙනුවෙන් මුළු මහත් ලෝකවාසී බෞද්ධ ජනතාව මහත් භක්තියෙන් සමරනු ලබන වෙසක් පොහොය දින සැමරුම් පවා කල් දැමීමට මෙම ජාතික ජන බලවේග රජය කටයුතු කළ බව එක්සත් ජාතික පක්ෂය සිය නිවේදනය මඟින් අවධාරණය කර සිටී.
