දකුණු පිලිපීනයේ මින්දනාවෝ වෙරළට ඔබ්බෙන් වූ මුහුදු ප්රදේශයේ 2026 ජූනි 8 වන දින දේශීය වේලාවෙන් පෙවරු 7:37 ට පමණ ප්රබල භූමිකම්පාවක් සිදු විය. රික්ටර් මාපකයේ ඒකක 7.8 ක ප්රබලත්වයකින් යුත් මෙම භූචලනය දශක කිහිපයකින් එම රටට බලපෑ ප්රබලම භූමිකම්පාවලින් එකක් ලෙස සැලකෙන අතර, එය 1990 ලුසොන් භූමිකම්පාවෙන් පසුව එරට සිදු වූ විශාලතම මෙන්ම වඩාත්ම විනාශකාරී ස්වාභාවික ව්යසනයක් බවට පත්ව තිබේ.
මෙම භූමිකම්පාවේ කේන්ද්රය සරන්ගානි පළාතේ මාසිම් වෙරළට ඔබ්බෙන් හෝ කබ්ලාලන් ප්රදේශයට බටහිර-නිරිත දෙසින් කිලෝමීටර් 26 ත් 32 ත් අතර දුරකින් පිහිටා තිබූ අතර, එහි ගැඹුර කිලෝමීටර් 55 ක් පමණ වූ බව වාර්තා වේ. කොටබැටෝ අගල ඔස්සේ සිදු වූ භූ තැටි ගිලා බැසීමක් හේතුවෙන් මෙම චලනය හටගෙන ඇති අතර, තත්පර 30 ක පමණ කාලයක් පුරා ප්රදේශය දැඩි ලෙස සෙලවීමට ලක් විය.
නවතම වාර්තාවලට අනුව, මෙම ආපදාව හේතුවෙන් පුද්ගලයින් 35 ත් 45 ත් අතර සංඛ්යාවක් ජීවිතක්ෂයට පත්ව ඇති අතර 450 කට අධික පිරිසක් තුවාල ලබා ඇත. තවත් සුළු පිරිසක් අතුරුදන්ව ඇති අතර, බොහෝ මරණ සිදුව ඇත්තේ ගොඩනැගිලි කඩා වැටීම සහ නායයෑම් හේතුවෙනි.
ජෙනරල් සැන්ටොස් නගරයට සහ ඒ අවට ප්රදේශවලට මෙයින් දැඩි දේපළ හානි සිදුව ඇති අතර, ජොලිබී අවන්හලක් ඇතුළු වාණිජ ගොඩනැගිලි කිහිපයක් අර්ධ වශයෙන් කඩා වැටී ඇත. නව අධ්යයන වර්ෂයේ පළමු දිනයේදීම මෙම භූමිකම්පාව සිදුවීම නිසා පාසල් 6,000 කට අධික සංඛ්යාවකට, නිවාස 2,500 කට සහ රජයේ ගොඩනැගිලි 117 කට වඩා වැඩි ප්රමාණයකට දැඩි හානි සිදුව තිබේ.
භූචලනයත් සමඟ මීටරයක් පමණ උසැති සුනාමි රළ දකුණු දිග වෙරළබඩ ගම්මාන වෙත කඩා වැදීමෙන් හානි සිදු වූ අතර, ඉන්දුනීසියාව, පලාවු සහ දකුණු ජපානය දක්වා කුඩා රළ වාර්තා විය. මේ හේතුවෙන් පිලිපීනය, ඉන්දුනීසියාව, ජපානය සහ ඕස්ට්රේලියාව වැනි රටවල් කිහිපයකට සුනාමි අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කිරීමට බලධාරීන් පියවර ගත්හ.
ප්රධාන භූමිකම්පාවෙන් පසුව රික්ටර් මාපකයේ 6.7 ක අගයක් ගත් පසුකම්පන ඇතුළුව තවත් කම්පන 300 කට වඩා එම කලාපයේ ඉදිරි දිනවලදී වාර්තා විය. මේ හේතුවෙන් 20,000 ත් 32,000 ත් අතර ජනතාවක් අවතැන්ව සහන කඳවුරුවල රැඳී සිටින අතර බලපෑමට ලක්වූ ප්රදේශවල පාසල් වසා දැමීමට කටයුතු කර ඇත. ජනාධිපති ෆර්ඩිනන්ඩ් මාකෝස් ජූනියර් විසින් සහන සේවා කණ්ඩායම් යොදවා ඇති අතර, පාසල්වල කල්තියා පවත්වා තිබූ භූමිකම්පා පෙරහුරු හේතුවෙන් බොහෝ දරුවන්ගේ ජීවිත බේරා ගැනීමට හැකි වී තිබේ.
පිලිපීනය පැසිෆික් ගිනිකණුව මත පිහිටා තිබීම නිසා නිරන්තරයෙන් භූමිකම්පාවලට ලක්වන රටක් වන අතර, මෙම සිදුවීම කොටබැටෝ අගල ආශ්රිත අවදානම නැවත වරක් සිහිපත් කරයි. මීට පෙර 1976 දී රික්ටර් මාපකයේ 8.0 ක අගයකින් යුතුව සිදු වූ මොරෝ බොක්ක භූමිකම්පාව සහ සුනාමිය එරට ඉතිහාසයේ සිදු වූ දරුණුම භූචලනය ලෙස සැලකේ. වීඩියෝ කිහිපයක් පහතින්
