තෙල්දෙණිය ප්රදේශයේදී මෝටර් රථයක් තුළ තිබී තරුණ භෞතචිකිත්සකවරියකගේ මළ සිරුරක් සොයාගැනීමේ සිද්ධිය හුදෙක් තනි පුද්ගල අපරාධයක් හෝ තවත් එක් අභිරහස් මිනීමැරුමක් පමණක් නොවේ. එය මෙරට නීතිය හා සාමය ක්රියාත්මක කරන ආයතන, අධිකරණ පද්ධතිය සහ අපරාධ විමර්ශන ජාලයන්හි පවතින බරපතළ සහ ව්යුහාත්මක බිඳවැටීමක් මනාව සංකේතවත් කරන කැඩපතකි.
මෙම ඛේදවාචකය මගින් මහජන අවධානයට යොමු කරන්නේ, මූල්ය වංචාකරුවෙකුට, ව්යාජ අනන්යතාවන් මවාපාමින් කාන්තාවන් මුළාකරන රිමාන්ඩ් මාරුකාරයෙකුට, මෙරට ප්රධාන අධිකරණ පහක නඩු අටකට ආසන්න සංඛ්යාවක් විභාග වෙමින් පවතිද්දී පවා කිසිදු බාධාවකින් හෝ අධීක්ෂණයකින් තොරව සමාජය තුළ සැරිසැරීමටත්, අවසානයේදී ජීවිතයක් විනාශ වන තැනට තම අපරාධකාරිත්වය වර්ධනය කරගැනීමටත් පද්ධතිය විසින්ම වක්රව අවකාශය සලසා දී තිබූ ආකාරයයි.පවතින නිල තොරතුරුවලට අනුව, අම්පාර මහ රෝහලේ සේවය කළ ශම්යා දර්ශනී නමැති තරුණියගේ අභිරහස් මරණය සම්බන්ධයෙන් ප්රධාන සැකකරු සහ ඔහුගේ බිරිඳ යාපනයේදී අත්අඩංගුවට පත්ව ඇත්තේ මුහුදු මාර්ගයෙන් පලායෑමට ගත් උත්සාහයන් ව්යර්ථ වීමෙන් පසුවය. 'දිනෙත් දිසානායක' යන ව්යාජ නාමයෙන් මෘදුකාංග ඉංජිනේරුවරයෙකු ලෙස පෙනී සිටිමින් මෙම තරුණිය රවටා ඇති සැකකරුගේ සැබෑ නම චම්පික ශ්රියාන් ජයසුන්දර බව පොලිසිය අනාවරණය කරගෙන ඇත. වඩාත්ම කම්පනකාරී කරුණ නම්, මෙම සැකකරුට එරෙහිව ගම්පහ, අලුත්කඩේ, තිස්සමහාරාමය, හොරණ සහ කඩුවෙල යන අධිකරණවල විවාහ වන බව පවසා රුපියල් කෝටි දෙකකට ආසන්න මුදලක් වංචා කිරීම, වාහන වංචා සහ විදේශගත කරන බව පවසා සිදුකළ ජාවාරම් සම්බන්ධයෙන් දැනටමත් සාපරාධී නඩු රැසක් විභාග වෙමින් පැවතීමයි. එවැනි පසුබිමක සිටි පුද්ගලයෙකු නුවරඑළියේ මහල් නිවසකින් සිහිසුන්ව සිටි තරුණියක වඩාගෙන ගොස් මෝටර් රථයක දමාගෙන යන අයුරු සීසීටීවී කැමරාවල සටහන්ව තිබීම, අපරාධයේ බියකරු ස්වභාවය මෙන්ම සැකකරු සතු වූ දණ්ඩන මුක්ති ප්රතිශක්තිය (Impurity) පිළිබඳ විශ්වාසය ද කියාපායි.
මෙන්න මේ නිසාම මෙහිදී මතු වන මූලිකම මහජන අවශ්යතාව සහ ප්රශ්නාර්ථය වන්නේ, මෙතරම් මහා පරිමාණ මූල්ය වංචා සහ වංචනික විවාහ පොරොන්දු සම්බන්ධයෙන් රටේ විවිධ ප්රදේශවල අධිකරණ හමුවේ නඩු පවතින, අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (CID) මගින් පවා නඩු පවරා ඇති පුද්ගලයෙකු කිසිදු නිරීක්ෂණයකින් තොරව තවදුරටත් සමාජයේ නිදැල්ලේ හැසිරුණේ කෙසේද යන්නයි. මෙරට අපරාධ විමර්ශන ක්රියාවලිය තවමත් පවතින්නේ එකිනෙකට සම්බන්ධ නොවූ, තොරතුරු හුවමාරු කර නොගන්නා හුදකලා දූපත් ලෙසය. එක් අධිකරණ බල ප්රදේශයක පුද්ගලයෙකු ඇප ලබා සිටින විට, ඔහු තවත් ප්රදේශයක වෙනත් නමකින් තවත් අපරාධයක් සිදුකරන තුරු සමස්ත පද්ධතියම අන්ධව සිටියි. වංචාව සහ ව්යාජ අනන්යතාව මූලික කරගත් අපරාධකරුවන්, කාලයත් සමග වඩාත් දරුණු ප්රචණ්ඩකාරී අපරාධකරුවන් බවට පරිවර්තනය වන බව අපරාධ විද්යාත්මක න්යායකි. පද්ධතියේ ඇති ලිහිල් බව සහ නඩු විභාග ප්රමාද වීම අපරාධකරුට ලබාදෙන්නේ නීතියෙන් මිදිය හැකිය යන වැරදි ආත්මවිශ්වාසයකි.
"මෙය හුදකලා සිදුවීමක් නොවන අතර එය වඩාත් පුළුල් පද්ධතිමය රටාවකට අයත් වන්නකි."
ශ්රී ලංකාව තුළ මෙවැනි පද්ධතිමය අනතුරු ඇඟවීම් නොසලකා හැරීමේ රටාවන් මීට පෙරද අවස්ථා ගණනාවකදී දැකගත හැකි විය. විවිධ දිස්ත්රික්කවල මූල්ය වංචා සිදුකරමින්, ඇප පිට සිටිමින් නැවත නැවතත් වංචාවල නිරත වූ මහා පරිමාණ මූල්ය වංචනිකයන් සහ සංවිධානාත්මක අපරාධකරුවන් අවසානයේදී මනුෂ්ය ඝාතන හෝ මහජන ආරක්ෂාවට දැඩි තර්ජනයක් වන මට්ටමට වර්ධනය වූ අවස්ථා අප රටේ ඉතිහාසය පුරාම ලියැවී ඇත. අතීතයේ සිදු වූ මෙවැනිම සිදුවීම්වලින් පද්ධතිය පාඩම් ඉගෙන නොගැනීමේ විපාකය අද වන විට තවත් අහිංසක වෘත්තිකයෙකුගේ ජීවිතයකින් වන්දි ගෙවීමට සිදුවීමයි. ජාත්යන්තර අත්දැකීම් ද පෙන්වා දෙන්නේ, සාපරාධී වාර්තා එකිනෙකට සම්බන්ධ කරන ඒකාබද්ධ දත්ත පද්ධතියක් නොමැති රටවල, මෙවැනි "අනන්යතා වංචාකරුවන්" (Identity Fraudsters) නීතියේ සිදුරු තුළින් රීංගා යමින් වඩාත් බියකරු සාහසිකයන් බවට පත්වන බවයි.
නිසැකවම, පුද්ගලයෙකු වැරදිකරුවකු වන තෙක් ඔහු නිවැරදිකරුවකු ලෙස සැලකීමේ නෛතික මූලධර්මය සහ ඇප ලබාගැනීමේ අයිතිය අප ව්යවස්ථාවෙන් තහවුරු කර ඇත. අධිකරණ සහ පොලිස් නිලධාරීන්ට ද දිනපතා ගොඩගැසෙන දහස් ගණනක් වන නඩු ප්රමාණය හමුවේ එක් එක් පුද්ගලයාගේ දෛනික චර්යාවන් පස්සෙන් ලුහුබැඳීමට ඇති ප්රායෝගික දුෂ්කරතා සහ තාක්ෂණික සම්පත් හිඟකම අප බැහැර කරන්නේ නැත. එමෙන්ම මෙම මරණය සම්බන්ධයෙන් සැකකරු තවමත් අධිකරණයකින් වැරදිකරුවකු කර නොමැති බැවින්, අවසාන නිගමනවලට එළඹීමට පෙර විධිමත් විනිශ්චයකට ඉඩ දිය යුතුය. එහෙත්, මෙම පරිපාලනමය දුෂ්කරතා හෝ මානව හිමිකම් පිළිබඳ නෛතික ආවරණ, බහුවිධ අපරාධ චෝදනා ලත් පුද්ගලයන් සමාජගත වීමේදී සිදුවිය යුතු අවම පාලනය සහ අධීක්ෂණය පැහැර හැරීමට සාධාරණීකරණයක් නොවේ. පුරවැසියන්ගේ ජීවත්වීමේ අයිතිය ආරක්ෂා කිරීම රාජ්යයක ප්රමුඛතම වගකීමකි.
මෙම ඛේදවාචකය මෙරට පාලකයන්ට සහ ආරක්ෂක අංශවලට ලබාදෙන අවසන් අනතුරු ඇඟවීම විය යුතුය. වහාම ක්රියාත්මක වන පරිදි ශ්රී ලංකා පොලිසිය සහ අධිකරණ අමාත්යාංශය ඒකාබද්ධව දිවයිනේ සියලුම පොලිස් ස්ථාන සහ අධිකරණ සම්බන්ධ කෙරෙන "ඒකාබද්ධ ඩිජිටල් අපරාධ සහ ඇපකරුවන් ලුහුබැඳීමේ දත්ත පද්ධතියක්" (Centralized Digital Criminal and Bail Registry) ස්ථාපිත කළ යුතුය. යම් පුද්ගලයෙකුට එරෙහිව එක් අධිකරණයක සාපරාධී නඩුවක් පවතින විට, ඔහු වෙනත් ප්රදේශයකදී අනන්යතාව වෙනස් කිරීමට දරන ඕනෑම උත්සාහයක් ජාතික හැඳුනුම්පත් අංකය හෝ ජෛවමිතික දත්ත (Biometrics) හරහා ක්ෂණිකව හඳුනාගත හැකි තාක්ෂණික ක්රමවේදයක් සකස් විය යුතුය. එමෙන්ම, විවාහ වංචා සහ අනන්යතා සොරකම් වැනි අපරාධ සම්බන්ධයෙන් දැනට පවතින දණ්ඩ නීති සංග්රහයේ ප්රතිපාදන වඩාත් දැඩි කළ යුතු අතර, එවැනි නඩු කඩිනමින් විභාග කර අවසන් කිරීමට විශේෂ අධිකරණ යාන්ත්රණයක් අවශ්ය වේ. මෙවැනි අභිරහස් ඝාතනයක් සිදුවන තෙක් බලා නොසිට, මහජන ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් පූර්ව ආරක්ෂණ පියවර ගැනීම රාජ්යයේ වගකීමකි.
තෙල්දෙණියේදී මෝටර් රථයක් තුළ නිසල වූ ශම්යා දර්ශනීගේ දේහය, නීතිය ක්රියාත්මක වීමේ ප්රමාදය සහ පද්ධතියේ අන්ධභාවය වෙනුවෙන් සමාජය ගෙවූ අතිශය ඛේදනීය වන්දියයි. අපරාධකරුවන් තාක්ෂණය සහ නීතියේ හිඩැස් උපරිමයෙන් භාවිත කරමින් වෙස්වලා ගනිද්දී, අපේ රාජ්ය යාන්ත්රණය තවමත් ලිපිගොනු සහ පැරණි ක්රමවේද මත යැපෙමින් අඩ නින්දේ පසුවන්නේ නම්, මෙවැනි තවත් බොහෝ ජීවිත අනාගතයේදී බිලිවනු ඇත. මෙම සිදුවීමෙන් සමාජයක් ලෙස අප ඉගෙන ගත යුතු පාඩම පැහැදලිය: යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්රියාවලිය ඩිජිටල්කරණය කරමින්, ආයතනික සම්බන්ධීකරණය ශක්තිමත් නොකරන තාක්, මහජන ආරක්ෂාව යනු හුදු මිථ්යාවක් පමණි. පද්ධතියේ සිදුරු වසා දැමීමට දැන්වත් ක්රියා නොකරන්නේ නම්, අපරාධකරුවන්ට රිංගා යාමට ඉඩ හැරීමේ වගකීමෙන් රාජ්යයට ද මිදිය නොහැක.
