ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය විසින් කොංගෝ ප්රජාතන්ත්රවාදී ජනරජයේ සහ උගන්ඩාවේ දැනට පැතිර යමින් පවතින ඉබෝලා වසංගතය ජාත්යන්තර අවධානයට ලක්විය යුතු මහජන සෞඛ්ය හදිසි තත්ත්වයක් ලෙස 2026 මැයි 17 වන දින ප්රකාශයට පත් කර තිබේ. මෙය COVID-19 වැනි ගෝලීය වසංගත තත්ත්වයක් දක්වා වර්ධනය වී නොමැති වුවද, ඊට මුහුණ දීම සඳහා ගෝලීය වශයෙන් සම්බන්ධීකරණය වූ කඩිනම් ප්රතිචාරයක් අවශ්ය බව මෙමගින් නිල වශයෙන් අවධාරණය කෙරේ.
අසල්වැසි රටවලට මෙමගින් එල්ල විය හැකි අවදානම පිළිබඳව අවධානය යොමු කළ ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ අධ්යක්ෂ ජනරාල් ටෙඩ්රොස් අද්නාම් ගෙබ්රෙයේසුස් (Tedros Adhanom Ghebreyesus) මහතා, ජාත්යන්තර දේශසීමා වසා දැමීමකින් තොරව මෙම තත්ත්වය පාලනය කිරීමට පියවර ගන්නා ලෙස උපදෙස් දී ඇත.මැයි මැද භාගය වන විට මෙම වෛරසය ආසාදනය වී ඇතැයි සැක කෙරෙන රෝගීන් 300කට අධික සංඛ්යාවක් වාර්තා වී ඇති අතර, ඉන් බහුතරයක් කොංගෝවෙන් ද, ආනයනික රෝගීන් දෙදෙනෙකු පමණ උගන්ඩාවෙන් ද හඳුනාගෙන ඇත. මේ වන විට මරණ 80ත් 88ත් අතර ප්රමාණයක් වාර්තා වී ඇති අතර, මෙම රෝගීන්ගෙන් බහුතරයක් වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගැනීමට පෙර ප්රජාව තුළදීම මියගොස් තිබීම දැඩි කනස්සල්ලට කරුණකි. මෙවර ව්යාප්ත වෙමින් පවතින්නේ ඉබෝලා වෛරස් ප්රභේද අතරින් දුර්ලභ ගණයේ ප්රභේදයක් වන බුන්ඩිබුග්යෝ (Bundibugyo) නැමැති වෛරසය වන අතර, සුලභව දක්නට ලැබෙන සයර් (Zaire) ප්රභේදයට මෙන් මේ සඳහා තවමත් අනුමත එන්නතක් හෝ නිශ්චිත ප්රතිකාර ක්රමයක් සොයාගෙන නොමැත. මෙම වෛරසයේ මරණ අනුපාතය සාමාන්යයෙන් 25% ත් 40% ත් අතර අගයක් ගනී.
මෙම වසංගත තත්ත්වය ප්රධාන වශයෙන් කොංගෝවේ ඊසානදිග ඉටුරි (Ituri) පළාත කේන්ද්ර කරගනිමින් ව්යාප්ත වී ඇති අතර, එය දේශසීමා හරහා සංක්රමණය වන පතල් කම්කරුවන් බහුලව ගැවසෙන දුෂ්කර ප්රදේශයකි. එම කලාපය තුළ පවතින සන්නද්ධ ගැටුම් සහ අවතැන් වූ ජනගහනය හේතුවෙන් සෞඛ්ය සේවාවන් දැඩි ලෙස අඩාල වී ඇති අතර, මේ වන විටත් රෝගීන් උගන්ඩාවේ අගනුවර වන කම්පාලා වෙත සහ කොංගෝ අගනුවර වන කින්ෂාසා වෙත ද ගමන් කර ඇති බවට සැක කෙරේ. ආසාදිතයෙකුගේ ශරීර තරල මගින් බෝවන මෙම වෛරසයේ රෝග ලක්ෂණ මතු වීමට දින 2 සිට 21 දක්වා කාලයක් ගතවීම සහ දුෂ්කර ප්රදේශවල නිසි සෞඛ්ය ආවේක්ෂණ ක්රියාවලියක් නොමැති වීම හේතුවෙන් රෝගය තවදුරටත් රහසිගතව පැතිර යාමේ දැඩි අවදානමක් පවතී.
තත්ත්වය පාලනය කිරීම සඳහා ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය සහ අප්රිකානු රෝග පාලන මධ්යස්ථානය (Africa CDC) එක්ව කඩිනම් පියවර ගනිමින් සිටින අතර, ඒ සඳහා ඩොලර් 500,000කට අධික හදිසි අරමුදල් මෙන්ම වෛද්ය විශේෂඥයින්, ආරක්ෂිත ඇඳුම් (PPE) සහ රසායනාගාර පහසුකම් ද සපයා දී ඇත. මීට පෙර ද අවස්ථා 17කදී ඉබෝලා වසංගත තත්ත්වයන්ට සාර්ථකව මුහුණ දී ඇති කොංගෝව සහ උගන්ඩාව, මේ වන විට දේශසීමා සහ රෝහල් ආශ්රිතව රෝගීන් පරීක්ෂා කිරීමේ සහ නිරෝධායනය කිරීමේ කටයුතු දැඩි කර තිබේ. දකුණු සුඩානය වැනි අසල්වැසි රටවලට මෙමගින් ඉහළ අවදානමක් පවතින අතර, මාරාන්තික වෛරසයෙන් ආරක්ෂා වීම සඳහා රෝගීන් හුදෙකලා කිරීම, ආශ්රිතයන් ලුහුබැඳීම සහ ආරක්ෂිතව මෘතදේහ මිහිදන් කිරීම වැනි සෞඛ්ය පුරුදු දැඩිව අනුගමනය කිරීම අත්යවශ්ය බව බලධාරීහු පෙන්වා දෙති.
