අමෙරිකානු අභ්යවකාශ ඒජන්සිය වන නාසා ආයතනය විසින් සිදුකළ නවතම අධ්යයනයන් මගින් පෘථිවිය සිය අක්ෂය වටා භ්රමණය වන වේගයෙහි සැලකිය යුතු වෙනස්කම් සිදුවෙමින් පවතින බව ඉතා නිරවද්ය තාක්ෂණික දත්ත ඇසුරින් තහවුරු කර තිබේ. මෙම භ්රමණ වේගයෙහි සිදුවන විචලනයන් හේතුවෙන් පෘථිවියේ දිනක කාලසීමාව සෘජු ලෙස වෙනස් වෙමින් පවතින අතර, මෙය හුදෙක් එක් සාධකයක් මත පමණක් නොව ඓතිහාසික ස්වභාවික ක්රියාවලීන්, දේශගුණික විපර්යාසයන්හි වර්ධනය සහ මානව ක්රියාකාරකම්වල බලපෑම යන සංකීර්ණ සාධක රැසක එකතුවක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.
දිනක දිගෙහි සිදුවන මෙම වෙනස මිලි තත්පර හෝ මයික්රෝ තත්පර වැනි ඉතා කුඩා ඒකකවලින් සටහන් වුවද, සූර්ය දිනක කාලය ක්රමයෙන් දීර්ඝ වීමේ ප්රවණතාව ගෝලීය සන්නිවේදන ජාල සහ ජී.පී.එස්. නාවික පද්ධති වැනි තීරණාත්මක තාක්ෂණික පද්ධතීන් පවත්වාගෙන යාමේදී දැනටමත් දැඩි අභියෝග එල්ල කිරීමට පටන් ගෙන තිබේ.අතීතයේ සිටම පෘථිවියේ අභ්යන්තර ගතිකයන්, සුළං ධාරා සහ වඩදිය බාදිය වැනි තත්ත්වයන් හේතුවෙන් පෘථිවි භ්රමණය සම්පූර්ණයෙන්ම ඒකාකාරී ලෙස සිදු නොවූ අතර එහිදී සඳුගේ ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය ප්රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළේය. සාගර ජලය මත සඳු විසින් ඇති කරන මෙම බලපෑම පෘථිවියේ භ්රමණයට තිරිංගයක් ලෙස ක්රියා කරමින් සෑම සියවසකටම මිලි තත්පර 1.7ක පමණ වේගයකින් දිනක කාලය දීර්ඝ කරන නමුත්, නූතන පරිසර සාධක විසින් මෙම ස්වභාවික සමතුලිතතාවය පෙර නොවූ විරූ ලෙස වෙනස් කරමින් පවතින බව නාසා පර්යේෂණ පෙන්වා දෙයි. විශේෂයෙන්ම නව සහස්රය ආරම්භයේ සිට ග්ලැසියර දියවීම, භූගත ජල සංචිත ශීඝ්රයෙන් ක්ෂය වීම සහ සාගර මට්ටම ඉහළ යාම හේතුවෙන් පෘථිවියේ ස්කන්ධය බෙදී යාමේ රටාව දැඩි වෙනස්කම්වලට ලක්ව ඇති බව නිරීක්ෂණය වී තිබේ.
දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් සිදුවන මෙම ස්කන්ධ විචලනය පෘථිවි අක්ෂයට සෘජු බලපෑමක් එල්ල කර ඇති අතර, එමගින් පමණක් සෑම සියවසකටම අමතර මිලි තත්පර 1.33ක කාලයකින් දිනක දිග වැඩි වන බව අනාවරණය වී ඇත. හරිතාගාර වායු විමෝචනය වත්මන් මට්ටමින්ම අඛණ්ඩව සිදුවුවහොත් මෙම සියවස අවසානය වන විට දේශගුණික බලපෑම හේතුවෙන් සිදුවන දිනක කාලය වැඩි වීම සියවසකට මිලි තත්පර 2.62ක් දක්වා ඉහළ යා හැකි අතර, එය සඳුගේ ගුරුත්වාකර්ෂණ බලපෑම පවා අභිබවා යාමට ඉඩ ඇති බව විද්යාත්මක ආකෘති මගින් අනතුරු අඟවයි. මීට අමතරව චීනයේ ‘ත්රී ගෝර්ජස්’ වේල්ල වැනි දැවැන්ත මානව නිර්මාණ මගින්ද පෘථිවියේ ක්රියාකාරීත්වයට බලපෑම් සිදුවන අතර, එහි අතිවිශාල ජල ප්රමාණයක් රඳවා තබා ගැනීම හරහා පෘථිවියේ ස්කන්ධ ව්යාප්තිය වෙනස් වී දිනක දිග මයික්රෝ තත්පර 0.06කින් වැඩි වීමටත් අක්ෂයේ ඇලවීම සුළු වශයෙන් වෙනස් වීමටත් හේතු වී තිබේ.
දේශගුණික සහ මානව සාධකවලට පටහැනිව, පෘථිවියේ ස්කන්ධ ව්යාප්තිය වෙනස් කරමින් දිනක කාලය කෙටි කිරීමට සමහර මහා පරිමාණ භූ විද්යාත්මක සිදුවීම් සමත් වී ඇති බව පෙනී යයි. නිදසුනක් ලෙස 2004 වසරේ ඉන්දියන් සාගරයේ ඇති වූ ප්රබල භූමිකම්පාව මගින් භූ තැටි විස්ථාපනය වීම හරහා පෘථිවියේ දිනක කාලය මයික්රෝ තත්පර 2.68කින් කෙටි කිරීමට සමත් වූ බව විද්යාඥයෝ සඳහන් කරති. කෙසේ වෙතත් දිනක කාලය පැය 25ක් දක්වා දීර්ඝ වීම වැනි තත්ත්වයක් ඇති වීමට තවත් වසර මිලියන 200ක පමණ දීර්ඝ කාලයක් ගතවනු ඇතැයි ගණන් බලා ඇති බැවින්, වර්තමානයේ විද්යාඥයන්ගේ මූලික අවධානය යොමුව ඇත්තේ මෙම සූක්ෂ්ම කාල වෙනස්වීම් හමුවේ සැටලයිට් නාවික පද්ධතිවල නිරවද්යතාවය අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාම කෙරෙහි පමණි.
