පසුගිය පෙබරවාරි 28 වැනිදා දකුණු ඉරානයේ මිනාබ් ප්රදේශයේ පිහිටි ප්රාථමික පාසලකට සහ නාවික කඳවුරකට එල්ල වූ මාරාන්තික ප්රහාරයෙන් පසුව සොයාගැනුණු මිසයිල සුන්බුන්, ඇමෙරිකානු කෲස් මිසයිලයක කොටස් බවට තහවුරු වී තිබේ. ඉරාන රජයේ මාධ්ය විසින් ටෙලිග්රෑම් ඔස්සේ ප්රසිද්ධියට පත් කරන ලද මෙම සුන්බුන්වල ඡායාරූප විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පත මේ බව අනාවරණය කර ඇත.
මෙම ප්රහාරයෙන් වැඩි වශයෙන් කුඩා දරුවන් ඇතුළු පුද්ගලයන් 175 දෙනෙකු පමණ ඝාතනයට ලක් වූ බව වාර්තා වන අතර, සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ විනාශයට පත් වූ ෂජාරා තයෙබෙහ් (Shajarah Tayyebeh) ප්රාථමික පාසල අසල මෙම යකඩ සහ ඉලෙක්ට්රොනික සුන්බුන් ප්රදර්ශනය කර තිබුණි.මෙම සුන්බුන් පාසල් ප්රහාරයටම අයත් ඒවාද යන්න නිශ්චිතවම පැහැදිලි නැතත්, ඒවායේ ඇති අනුක්රමික අංක සහ අනෙකුත් සලකුණු ඇමෙරිකානු ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව විසින් තම යුධෝපකරණ වර්ගීකරණය කරන ආකාරයට හරියටම ගැලපෙයි. මෙහි ඇති එක් කොටසක ඇමෙරිකානු සමාගමක් වන 'Ball Aerospace Technologies' (වර්තමානයේ BAE සමාගමට අයත්) හි නාමය සහ 2014 වර්ෂයට අයත් ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තු කොන්ත්රාත් අංකයක් සටහන් වී ඇති අතර, එය නවීන ටොමහෝක් මිසයිලවල සන්නිවේදන පද්ධතියට අයත් චන්ද්රිකා දත්ත සම්බන්ධක ඇන්ටනාවක් (SDL ANTENNA) බව හඳුනාගෙන තිබේ. ඊට අමතරව, මිසයිලය හැසිරවීමට යොදාගන්නා මෝටරයක කොටසක්ද හමුවී ඇති අතර, එහි 'Made in USA' ලෙස මුද්රණය කර ඔහායෝ හි පිහිටි 'Globe Motors' සමාගමේ නම සටහන් කර ඇත.
මෙම ප්රහාරය සිදුවූ දිනයේදී ඇමෙරිකානු නාවික හමුදා යුධ නැව් මගින් ඉරානය දෙසට ටොමහෝක් මිසයිල ප්රහාර එල්ල කරන අයුරු දැක්වෙන වීඩියෝ දර්ශන පෙන්ටගනය විසින් නිකුත් කර තිබූ අතර, ඉරානයේ දකුණු වෙරළ තීරයේ ඉලක්ක වෙත පහර දීම සඳහා නාවික හමුදාව විසින් ටොමහෝක් මිසයිල භාවිතා කළ බව ඒකාබද්ධ මාණ්ඩලික ප්රධානී ජෙනරාල් ඩෑන් කේන් ද පසුගියදා තහවුරු කළේය. මීට අමතරව, ඉරානයේ අර්ධ නිල පුවත් සේවයක් වන මෙහ්ර් (Mehr) ප්රවෘත්ති ඒජන්සිය විසින් නිකුත් කරන ලද වීඩියෝවක, මෙම පාසලට යාබදව පිහිටි නාවික කඳවුරේ වෛද්ය ගොඩනැගිල්ලකට ටොමහෝක් කෲස් මිසයිලයක් කඩා වැටෙන ආකාරය පැහැදිලිව සටහන් වී තිබුණි.
කෙසේ වෙතත්, ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් කිසිදු සාක්ෂියකින් තොරව ප්රකාශ කර සිටියේ මෙම පාසලට ප්රහාරය එල්ල කරන ලද්දේ ඉරානය විසින්ම බවයි. ඉරානය සතුවද ඇමෙරිකාවෙන් මිලදී ගත් ටොමහෝක් මිසයිල ඇති බවට ඔහු මාධ්ය හමුවකදී චෝදනා කළද, සත්ය වශයෙන්ම ඉරානය සතුව කිසිදු ටොමහෝක් මිසයිලයක් නොමැත. ලොව පුරා ඇමෙරිකාවට අමතරව මෙම මිසයිල දැනට සතුව ඇත්තේ බ්රිතාන්යයට සහ ඕස්ට්රේලියාවට පමණක් වන අතර, යම් හෙයකින් ඉරානයට මෙම මිසයිලයක් ලැබුණද, එය දියත් කිරීමට සහ එහි ගමන් මාර්ගය වැඩසටහන්ගත කිරීමට අවශ්ය තාක්ෂණික උපකරණ ඔවුන් සතුව නොමැත. ඉරානය විසින් නිෂ්පාදනය කර ඇති කෲස් මිසයිල මාදිලි දෙකම බාහිර පෙනුමෙන් ටොමහෝක් මිසයිලවලට වඩා සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වේ.
මෙම ඡායාරූපවල දැක්වෙන සුන්බුන්, මීට පෙර යේමනයේ සහ සිරියාවේ ගැටුම් පැවති කලාපවලින් සොයාගන්නා ලද ටොමහෝක් මිසයිල කොටස්වලට ඉතා සමීප සමානකමක් දක්වයි. 'Bellingcat' පර්යේෂණ කණ්ඩායම සමඟ කටයුතු කරන හිටපු ඇමෙරිකානු යුධ හමුදා පුපුරණ ද්රව්ය ඉවත් කිරීමේ කාර්මිකයෙකු වන ට්රෙවර් බෝල් ද මෙම කොටස් ටොමහෝක් මිසයිලයකට අයත් බව තහවුරු කර ඇති අතර, ඊශ්රායල-ඇමෙරිකානු යුද්ධය ආරම්භ වූ දා සිට ඉරානයේ වෙනත් ප්රහාරක ස්ථානවලින්ද මෙවැනිම මිසයිල සුන්බුන් හමුවී ඇති බව ඔහු වැඩිදුරටත් අනාවරණය කර තිබේ.
(New York Times ඇසුරිනි)
