2026 මාර්තු 14 වන දිනට අදාළව ප්රධාන ජාත්යන්තර පුවත් සේවා වාර්තා කර ඇති පරිදි, ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය විසින් ඉරානයේ ඛාර්ග් (Kharg) දූපතේ පිහිටි හමුදා ඉලක්ක වෙත දැවැන්ත ගුවන් ප්රහාර මාලාවක් එල්ල කර තිබේ. ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සිය 'ටෘත් සෝෂල්' (Truth Social) ගිණුම හරහා නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් සඳහන් කළේ, ඇමරිකානු මධ්යම අණදෙන මූලස්ථානයේ මෙහෙයවීම යටතේ සිදුකළ මෙම මෙහෙයුම මැදපෙරදිග ඉතිහාසයේ එල්ල වූ ප්රබලතම බෝම්බ ප්රහාරවලින් එකක් බවයි.
දූපතේ පිහිටි සියලුම හමුදා ඉලක්ක සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කර දැමූ බව පැවසූ ඔහු, සදාචාරාත්මක හේතූන් මත පමණක් එහි ඇති තෙල් යටිතල පහසුකම් විනාශ කිරීමෙන් වැළකී සිටි බවද අවධාරණය කළේය.පර්සියානු බොක්කේ, ඉරාන නිරිතදිග වෙරළට ඔබ්බෙන් පිහිටා ඇති ඛාර්ග් දූපත භූමි ප්රමාණයෙන් කුඩා වුවද, එය උපායමාර්ගික වශයෙන් අතිශය වැදගත් කලාපයකි. හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධියට ආසන්නව පිහිටා ඇති මෙම දූපත ඉරානයේ ප්රධානතම තෙල් අපනයන මධ්යස්ථානය ලෙස ක්රියා කරන අතර, එරට බොරතෙල් අපනයනයෙන් සියයට 80ත් 90ත් අතර ප්රමාණයක් හැසිරවෙන්නේ මෙමගිනි. ඉරාන ආර්ථිකයට දක්වන මෙම අමිල දායකත්වය හේතුවෙන් එය බොහෝ විට හැඳින්වෙන්නේ ඉරානයේ 'කිරුළේ මැණික' ලෙසිනි.
මෙම ගුවන් ප්රහාරවල ප්රධාන ඉලක්ක බවට පත්ව ඇත්තේ මිසයිල ගබඩා, බිම් බෝම්බ සහ වෙනත් ආරක්ෂක පද්ධතීන් ය. වාර්තා වන ආකාරයට මෙම හමුදාමය ව්යුහයන් හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා සිදුවන නාවික ගමනාගමනයට බාධා කිරීම් සහ තර්ජන එල්ල කිරීම් සඳහා ඉරානය විසින් සෘජුවම යොදාගෙන ඇත. ලෝක තෙල් සැපයුමෙන් පහෙන් එකක් පමණ ප්රවාහනය කෙරෙන ප්රධානතම මුහුදු මාර්ගයක් වන හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා සිදුවන නිදහස් නාවික ගමනාගමනයට ඉරානය දිගින් දිගටම බාධා කරන්නේ නම්, ඇමරිකාවේ මීළඟ ප්රහාරක ඉලක්කය ඛාර්ග් දූපතේ තෙල් පහසුකම් වනු ඇති බවට ජනාධිපතිවරයා විසින් අනතුරු ඇඟවීමක් ද නිකුත් කර තිබේ.
ප්රහාරයෙන් පසු ප්රතිචාර දක්වමින් ඉරානය පවසා ඇත්තේ, කලාපය තුළ පිහිටි ඇමරිකාවට සම්බන්ධ තෙල් යටිතල පහසුකම් වෙත දැඩි ප්රතිප්රහාර එල්ල කරන බවයි. දූපතේ දැවැන්ත පිපිරුම් ශබ්ද ඇසුණු බවත්, දුම් රොටු ඉහළට නැගුණු බවත් විවිධ වාර්තා මගින් තහවුරු කර ඇති අතර, ඉරාන රාජ්ය මාධ්ය ද මෙම ප්රහාරයේ විනාශකාරී ස්වභාවය විස්තර කර තිබේ. එසේ වුවද, එරට තෙල් පර්යන්ත සඳහා මෙතෙක් කිසිදු හානියක් සිදුවී නොමැති බව තහවුරු වී ඇත.
මෙම ප්රහාර මාලාව දින 15ක් පමණ පුරා ඇදී යන ඇමරිකා-ඊශ්රායල-ඉරාන ගැටුමේ තවත් එක් බරපතල උත්සන්න වීමක් ලෙස වාර්තා වේ. ඇමරිකානු මැරීන් භටයින් කලාපයට අනුයුක්ත කිරීම, ටෙහෙරානයට එල්ල වූ ප්රහාර සහ බැග්ඩෑඩ් නුවර පිහිටි ඇමරිකානු තානාපති කාර්යාලයට එල්ල වූ බවට සැකකෙරෙන මිසයිල ප්රහාරය වැනි සිදුවීම් මාලාවක ප්රතිඵලයක් ලෙස මෙම තත්ත්වය වර්ධනය වී තිබේ. යුද තත්ත්වය හේතුවෙන් තෙල් සැපයුම අඩාල වනු ඇතැයි යන බිය මත ලෝක වෙළෙඳපොළේ බ්රෙන්ට් බොරතෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 100 සීමාව ඉක්මවා ගොස් ඇති අතර, මෙම ගැටුම සමනය කරන ලෙස ඇතැම් මිත්ර රටවල් ඉල්ලීම් කර ඇත. ආර්ථිකය සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කිරීම වෙනුවට හමුදාමය බලපෑම් එල්ල කිරීම කෙරෙහි දැනට අවධානය යොමු වී ඇති බව පෙනෙන අතර, සීඑන්එන්, අල් ජසීරා, රොයිටර්ස් සහ බීබීසී වැනි ප්රවෘත්ති සේවා හරහා මෙම වෙනස්වනසුලු වාතාවරණය පිළිබඳව තොරතුරු අඛණ්ඩව යාවත්කාලීන වෙමින් පවතී.
