ගෝලීය ගැටුම් හේතුවෙන් අඛණ්ඩව ඉහළ යන බලශක්ති මිල ගණන් හමුවේ පීඩාවට පත්ව සිටින පාරිභෝගිකයින්ට සහ ව්යාපාරවලට සහන සැලසීමේ අරමුණින්, විදුලි බිල්පත් මත පනවා ඇති බදු සහ අය කිරීම් කපා හරින ලෙස යුරෝපා කොමිසම සිය සාමාජික රටවලින් ඉල්ලීමක් කර තිබේ. දැරිය හැකි බලශක්තිය සඳහා වන පුළුල් ක්රියාකාරී සැලැස්මේ කොටසක් ලෙස 2026 මාර්තු 10 වන දින හඳුන්වා දුන් 'පුරවැසි බලශක්ති පැකේජය' (Citizens’ Energy Package) හරහා මෙම නව යෝජනාව ඉදිරිපත් කර ඇත.
2022 වසරේ පැවති බලශක්ති අර්බුදයට පෙර කාලයට සාපේක්ෂව යුරෝපා සංගමය තුළ විදුලි මිල තවමත් ඉහළ මට්ටමක පවතී. ගෝලීය සැපයුම් ජාල බිඳවැටීම, පුනර්ජනනීය බලශක්ති උත්පාදනයට බලපා ඇති අයහපත් කාලගුණික තත්ත්වයන් සහ ශීත සෘතුවේ පවතින ඉහළ ඉල්ලුම මීට ප්රධාන වශයෙන් බලපා තිබේ. විශේෂයෙන්ම, 2026 පෙබරවාරි අග භාගයේ සිට ඉරානය ආශ්රිතව උත්සන්න වී ඇති භූ දේශපාලනික අර්බුද හේතුවෙන් ස්වාභාවික වායු මගින් ක්රියාත්මක වන විදුලි උත්පාදන පිරිවැය ආසන්න වශයෙන් 55%කින් පමණ ඉහළ ගොස් ඇත.
වර්තමානය වන විට සාමාන්ය ගෘහස්ථ විදුලි බිල්පතකින් 25%ක පමණ ප්රමාණයක් සමන්විත වන්නේ බදු සහ විවිධ අය කිරීම් වලිනි. සමහර අවස්ථාවලදී එය බිල්පතෙන් තුනෙන් එකක් දක්වා ඉහළ යා හැකි අතර, ස්වාභාවික වායු වලට වඩා 15 ගුණයකින් පමණ ඉහළ බදු ප්රතිශතයක් විදුලිය සඳහා අය කෙරේ. මෙම තත්ත්වය යුරෝපයේ මිලියන 30කට අධික ජනතාවකට සිය බිල්පත් නියමිත වේලාවට ගෙවීමට දැඩි බාධාවක් වී ඇති අතර, යුරෝපා සංගමයේ පුරවැසියන් දස දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකු සිය නිවාස නිසි පරිදි උණුසුම් කරගත නොහැකිව බලශක්ති දරිද්රතාවයෙන් පෙළෙන බව වාර්තා වේ.
මෙම නව පැකේජය හරහා ගෘහස්ථ පාරිභෝගිකයින් සහ බලශක්ති අවශ්යතාවය බහුල කර්මාන්ත සඳහා විදුලි බදු අඩු කිරීම, බිල්පත් වලින් බලශක්තියට සම්බන්ධ නොවන පිරිවැය ඉවත් කිරීම සහ වැට් (VAT) බදු අඩු කිරීම සඳහා පවතින නීතිමය නම්යශීලීභාවය භාවිතා කිරීම කොමිසම විසින් දිරිමත් කරනු ලබයි. මෙම පියවරයන් ක්රියාත්මක කිරීම හරහා ගෘහස්ථ විදුලි බිල්පත් 14%කින් පමණ අඩු වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන අතර, එය එක් නිවසක් සඳහා වාර්ෂිකව යුරෝ 200ක පමණ ඉතිරියක් ගෙන දෙනු ඇත. මීට අමතරව වඩාත් විනිවිද භාවයකින් යුත් බිල්පත් ලබාදීම සහ අවදානමට ලක්විය හැකි පාරිභෝගිකයින්ගේ විදුලිය විසන්ධි වීම් වළක්වාලීමේ ආරක්ෂණ ක්රමවේදයන් ද මීට ඇතුළත් කර තිබේ.
දැරිය හැකි, සුරක්ෂිත සහ තිරසාර බලශක්තියක් ලබා ගැනීම සැමගේ මූලික අවශ්යතාවයක් වුවද, යුරෝපය තුළ තවමත් එය යථාර්ථයක් වී නොමැති බව යුරෝපා සංගමයේ බලශක්ති කොමසාරිස් ඩෑන් ජොර්ගෙන්සන් (Dan Jørgensen) ප්රකාශ කර සිටියේය. එමෙන්ම, ඇතැම් සාමාජික රටවල් ස්වාභාවික වායු වලට වඩා වැඩි බද්දක් විදුලිය මත පැනවීම පිළිගත නොහැකි බව යුරෝපා කොමිසමේ සභාපතිනි උර්සුලා ෆොන් ඩර් ලේයන් (Ursula von der Leyen) අවධාරණය කළාය. විදුලි බදු කපා හැරීමට අමතරව, බලශක්ති දරිද්රතාවයට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා වූ LIFE වැඩසටහන සහ යුරෝපා ආයෝජන බැංකුව (EIB) හරහා යුරෝ බිලියන 75කට වැඩි අරමුදල් සපයන පිරිසිදු බලශක්ති ආයෝජන උපායමාර්ගය ද මෙම වැඩපිළිවෙළට සමගාමීව ක්රියාත්මක වේ.
බදු ප්රතිපත්ති සම්පාදනය කිරීම ජාතික මට්ටමේ වගකීමක් වන බැවින්, යුරෝපා කොමිසම මෙම යෝජනා අනිවාර්ය කර නොමැති අතර ක්රියාත්මක කිරීමේ තීරණය සාමාජික රටවලට පවරා ඇත. 2026 මාර්තු 19 සහ 20 යන දිනවල පැවති යුරෝපා සංගම් නායක සමුළුවේදී ද සමස්ත කලාපයටම බලපාන නීති ගෙන එනවාට වඩා ජාතික මට්ටමේ ක්රියාමාර්ග කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කෙරිණි. කෙසේ වෙතත්, යුරෝපීය තාප පොම්ප සංගමය (European Heat Pump Association) සහ සෝලාර් පවර් යුරෝප් (SolarPower Europe) වැනි ආයතන මෙම යෝජනාව සාදරයෙන් පිළිගෙන ඇති අතර, කඩිනමින් පිරිසිදු බලශක්තිය වෙත සංක්රමණය වීමට මෙය මහඟු රුකුලක් වනු ඇතැයි පෙන්වා දෙයි.
