secret-talks-between-china-and-iran-about-taking-oil-through-homs

පවතින ඊශ්‍රායල, ඇමරිකා සහ ඉරාන යුද තත්ත්වය මධ්‍යයේ, හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ඛනිජ තෙල් සහ කටාර් ද්‍රවකෘත ස්වාභාවික වායු රැගත් නෞකාවලට ආරක්ෂිතව ගමන් කිරීම සඳහා ඉඩ ලබා දීම පිළිබඳව චීනය සහ ඉරානය අතර මේ වන විට සාකච්ඡා ආරම්භ වී ඇති බව නිර්නාමික ආරංචි මාර්ග උපුටා දක්වමින් රොයිටර් පුවත් සේවය වාර්තා කරයි. මේ වන විට හත්වන දිනටත් ක්‍රියාත්මක වන මෙම යුදමය තත්ත්වය හේතුවෙන් ලෝකයේ තෙල් සහ ගෑස් අවශ්‍යතාවයෙන් පහෙන් එකක් පමණ ප්‍රවාහනය කෙරෙන මෙම තීරණාත්මක මුහුදු කලාපය අවට නෞකා සිය ගණනක් අතරමං වී ඇති අතර, ඒ හේතුවෙන් ගෝලීය බලශක්ති මිල ගණන් ද සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගොස් තිබේ.




බ්‍රහස්පතින්දා දින චීනයට අයත් යැයි පැවසෙන ඉන්ධන ප්‍රවාහන නෞකාවක් හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කර ඇති බවට නෞකා නිරීක්ෂණ දත්ත පෙන්වා දෙන බව රොයිටර් සහ බ්ලූම්බර්ග් පුවත් සේවා වාර්තා කළද, බීබීසී පුවත් සේවයට එහි ගමන් මඟ මෙතෙක් ස්වාධීනව තහවුරු කිරීමට හැකි වී නොමැත. කෙසේ වෙතත්, ඉරාන බොරතෙල් මිලදී ගන්නා ප්‍රධානතම ගැනුම්කරුවා වන්නේ චීනය වන අතර, ගෝලීය බලශක්ති සැපයුමට බාධා එල්ල වීම තම ආර්ථිකයට දැඩි ලෙස බලපාන බැවින් මෙම සමුද්‍ර සන්ධිය විවෘතව තබා ගැනීම කෙරෙහි බීජිං පාලනය දැඩි අවධානයක් යොමු කර ඇත.

මෙම අර්බුදකාරී තත්ත්වය හමුවේ ඉරානයට එරෙහිව ඇමරිකාව සහ ඊශ්‍රායලය විසින් එල්ල කරන ලද ප්‍රහාරයන් ජාත්‍යන්තර නීතිය උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස චීනය දැඩිව හෙළා දැක තිබේ. විශේෂයෙන්ම ඉරාන උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා අලි කමේනිගේ ඝාතනය ද ඊට ඇතුළත් වන අතර, හමුදා මෙහෙයුම් වහාම නතර කර න්‍යෂ්ටික ගැටළුව ඇතුළු අර්බුද සඳහා සාකච්ඡා මාර්ගයට පිවිසෙන ලෙසත් ඉරානයේ ස්වෛරීත්වයට ගරු කරන ලෙසත් චීනය අදාළ පාර්ශ්වයන්ගෙන් ඉල්ලා සිටී. චීන විදේශ අමාත්‍ය වැන්ග් යී සහ ඉරාන විදේශ අමාත්‍ය අබ්බාස් අරග්චි අතර පැවති දුරකථන සාකච්ඡාවකදී ද චීනය ඉරානයට සිය සහයෝගය පළ කර ඇති අතරම තත්ත්වය සමනය කිරීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කර ඇත. ඊට අමතරව, රාජ්‍යතාන්ත්‍රික විසඳුම් සෙවීම සඳහා විශේෂ නියෝජිතයෙකු මැදපෙරදිගට යැවීමට සැලසුම් කරමින් චීනය මැදිහත්කරුවෙකු ලෙස ක්‍රියා කිරීමට ද ඉදිරිපත් වී සිටී.




මෙම එකඟතා සාකච්ඡා හුදෙක්ම යුදමය සන්ධානයක් ගොඩනැගීමක් නොව, බලශක්ති සුරක්ෂිතතාවය අරමුණු කරගත් ප්‍රායෝගික පියවරක් බව නිරීක්ෂණය වේ. මෙතෙක් චීනය යුද්ධයට සෘජුවම මැදිහත් වීමෙන් වැළකී සිටිමින් ඉරානයට ප්‍රධාන වශයෙන් වාචික සහ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සහාය පමණක් ලබා දී තිබේ. එසේම, මැදපෙරදිග තෙල් සැපයුම මත චීනය දැඩිව රඳා පවතින පසුබිමක, ඉදිරියේදී පැවැත්වීමට නියමිත ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සහ ෂී ජින්පිං අතර සාකච්ඡා ඇතුළු පුළුල් ඇමරිකානු-චීන දේශපාලනික ගතිකත්වයන් ද මෙම තත්ත්වය කෙරෙහි ඍජු බලපෑමක් ඇති කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.