ඉරානයේ උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා අලි කමේනිගේ අභාවයෙන් පසු එරට තථ්ය නායකයා (de facto leader) සහ මෙහෙයුම් සම්බන්ධීකාරක ලෙස කටයුතු කළ ජාතික ආරක්ෂක කවුන්සිලයේ (SNSC) ලේකම් 67 හැවිරිදි අලි ලාරිජානි, ටෙහෙරානය ආසන්නයේදී එල්ල වූ ඊශ්රායල ගුවන් ප්රහාරයකින් ජීවිතක්ෂයට පත්ව තිබේ. 2026 මාර්තු 17 වන දින සිදුවූ මෙම ප්රහාරයෙන් ඔහුගේ පුත් මෙන්ම ආරක්ෂක අංශයේ නියෝජ්ය ප්රධානියෙකු වූ මොර්ටෙසා, ආරක්ෂකයින් කිහිප දෙනෙකු සහ බසිජ් (Basij) මිලීෂියා අණදෙන නිලධාරී ගොලාම්රේසා සුලෙයිමානි ද මියගිය බව ඉරාන රාජ්ය මාධ්ය විසින් තහවුරු කර ඇත.
යුද සමය තුළ ඉරානයේ දෛනික ආරක්ෂක කටයුතු, න්යෂ්ටික ප්රතිපත්ති සහ අර්බුද කළමනාකරණය කිරීමේ ප්රධාන වගකීම දැරුවේ ලාරිජානි විසිනි. දේශපාලන ආයතන සහ ඉස්ලාමීය විප්ලවීය මුරගල (IRGC) අතර ප්රධාන සම්බන්ධීකාරකයා ලෙස ඔහු කටයුතු කළේය. පෙබරවාරි 28 වන දින සිදුවූ කමේනිගේ අභාවයෙන් සති කිහිපයකට පසු ලාරිජානිගේ ඝාතනය සිදුවීම, ඉරාන ඉහළ පෙළේ නායකත්වයට එල්ල වූ දැවැන්ත සහ දෙවන විශාලතම ප්රහාරය ලෙස විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
ඇමෙරිකානු සහ ඊශ්රායල ප්රහාර මධ්යයේ ඉරානයේ බලය මේ වන විට දැඩි ලෙස ඉස්ලාමීය විප්ලවීය මුරගල (IRGC) වෙත සංකේන්ද්රණය වී තිබේ. මාර්තු 9-10 කාලයේදී විශේෂඥ මණ්ඩලයක් විසින් නව උත්තරීතර නායකයා ලෙස දිවංගත අලි කමේනිගේ පුත් 56 හැවිරිදි මොජ්ටබා කමේනි පත් කරනු ලැබුවද, ඔහු මෙතෙක් ප්රසිද්ධියේ පෙනී සිට නොමැත. ඔහුගේ සෞඛ්ය තත්වය පිළිබඳව විවිධ වාර්තා පළවන අතර, සන්නද්ධ හමුදාවන්ට ප්රශංසා කරමින් සහ හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය පීඩනයක් ලෙස භාවිතා කිරීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කරමින් ඔහු විසින් නිකුත් කරන ලද්දේ ලිඛිත පණිවිඩ පමණි. මොජ්ටබා තම පියාට වඩා දැඩි මතධාරියෙකු ලෙස සැලකෙන අතර, ඔහුගේ අඩු ප්රසිද්ධිය හමුවේ තීරණ ගැනීමේ ක්රියාවලිය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ IRGC හි පාලනයට නතු වී ඇති බව වාර්තා වේ.
යුද සමයේදී ඉරාන ජනාධිපති ලෙස කටයුතු කරන මධ්යස්ථමතධාරී 71 හැවිරිදි මසූඩ් පෙසෙෂ්කියන්ගේ භූමිකාව බොහෝ දුරට නාමික මට්ටමකට පත්ව ඇත. පාර්ලිමේන්තු කථානායක මොහොමඩ් බාගර් ගලිබාෆ් සහ අධිකරණ ප්රධානී ගොලාම්හොසේන් මොහ්සෙනි-එජෙයි යන දැඩි මතධාරීන් ආරක්ෂක ආයතන සමඟ සමීපව කටයුතු කරමින් සිටිති. ප්රහාර හේතුවෙන් පෙර සිටි අණදෙන නිලධාරීන් මියයාමෙන් පසු IRGC හි නව ප්රධානියා ලෙස පත්කෙරුණු බ්රිගේඩියර් ජෙනරාල් අහමඩ් වහීඩි, මේ වන විට මිසයිල ප්රහාර සහ හමුදා මෙහෙයුම්වල කේන්ද්රීය භූමිකාව ඉටු කරයි. මීට අමතරව කුඩ්ස් (Quds) බලකායේ ප්රධානී එස්මයිල් කානි සහ විදේශ කටයුතු අමාත්ය අබ්බාස් අරග්චි යන මහත්වරුන් ද අර්බුදය කළමනාකරණයට සක්රීයව දායක වෙමින් සිටිති.
කමේනි සහ ලාරිජානි වැනි ප්රබල නායකයින් අහිමි වීම සහ හමුදා අණදෙන මධ්යස්ථාන ඉලක්ක කරගත් ප්රහාර හේතුවෙන් ඉරාන නායකත්වයේ සම්බන්ධීකරණය සහ අත්දැකීම් සැලකිය යුතු ලෙස දුර්වල වී ඇත. නව නායක මොජ්ටබාගේ රික්තය IRGC දැඩි මතධාරීන් විසින් පුරවනු ලැබීම නිසා අභ්යන්තර ගැටුම් උග්ර වීමේ අවදානමක් පවතින බව විචාරකයින්ගේ මතයයි. ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති සහ මිසයිල හැකියාවන්ට හානි සිදුවී තිබුණද, ඉරාන පාලනය තවමත් බිඳවැටීමේ අද්දරට පැමිණ නොමැති අතර, නිරන්තරයෙන් ආදේශක නායකයින් පත්කරමින් මිලිටරිකරණය වූ පොලිස් රාජ්ය ආකෘතියක් ඔස්සේ පාලන ව්යුහය පවත්වාගෙන යාමට ඔවුහු උත්සාහ කරති.
දිගුකාලීන සම්ප්රදායික යුද්ධයක් සඳහා ඉරානයේ හැකියාවන් දුර්වල වී තිබුණද, කෙටිකාලීන සහ මධ්යකාලීන වශයෙන් අසමමිතික (asymmetric) සහ ප්රතිප්රහාරාත්මක මෙහෙයුම් සිදුකිරීමේ හැකියාව ඔවුන් සතුව පවතී. ලාරිජානිගේ ඝාතනයෙන් පසුවද ඉරානය විසින් ඩ්රෝන සහ උසස් Sejjil බැලස්ටික් මිසයිල ප්රහාර අඛණ්ඩව දියත් කරනු ලැබූ අතර, කලාපීය වශයෙන් ඇමෙරිකානු සහ ඊශ්රායල මිත්ර පාර්ශ්වයන්ට එරෙහිව සිය ප්රොක්සි ජාල (හිස්බුල්ලා සහ හූති) හරහා පීඩනය යෙදීමද සිදුකරයි. IRGC හි විමධ්යගත ව්යුහය හේතුවෙන් ඉහළ නායකයින් අහිමි වුවද ස්වාධීනව තීරණ ගැනීමේ හැකියාව ඔවුන්ට ලැබී ඇති අතර, ඉදිරියේදී පූර්ණ පරිමාණයේ යුද්ධයකට වඩා සිය පැවැත්ම තහවුරු කරගැනීම සහ හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය කේන්ද්ර කරගත් තර්ජන මගින් කලාපීය පීඩනයක් ඇති කිරීම කෙරෙහි ඉරානය වැඩි අවධානයක් යොමු කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
