BBC World Service ඉරාන - ඊශ්රයාල-ඇමරිකා යුද්ධයේ 15 වන දින (මාර්තු 14) ගෙන ආ වාර්තාව පහතින්
මැදපෙරදිග කලාපයේ යුද තත්ත්වය එහි තුන්වන සතියට එළඹෙමින් පවතින පසුබිමක, ගල්ෆ් කලාපයේ පිහිටි ඉරානයට අයත් ප්රධානතම ඛනිජ තෙල් අපනයන මධ්යස්ථානය වන කාර්ග් දූපතේ (Kharg Island) ඇති සියලුම හමුදා ඉලක්ක එක්සත් ජනපද හමුදා විසින් සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කර ඇති බව ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් නිල වශයෙන් ප්රකාශ කර තිබේ.
එක්සත් ජනපද මධ්යම අණදෙන මූලස්ථානයට අනුව, මෙම මෙහෙයුමේදී දූපතේ පිහිටි හමුදා ඉලක්ක අනූවකට අධික ප්රමාණයකට සාර්ථකව ප්රහාර එල්ල කර ඇති අතර, මෙය මැදපෙරදිග ඉතිහාසයේ එල්ල වූ ප්රබලතම ගුවන් ප්රහාර මාලාවක් ලෙස ජනාධිපතිවරයා විසින් හඳුන්වා දී ඇත. මෙම ප්රහාරයත් සමඟ කාර්ග් දූපත ආශ්රිතව දැවැන්ත පිපිරීම් පහළොවක් පමණ වාර්තා වූ බව ඉරාන මාධ්ය විසින්ද තහවුරු කර තිබේ.
මෙම හමුදාමය මැදිහත්වීමට දැඩි ප්රතිචාර දක්වමින් ටෙහෙරාන් රජය අනතුරු අඟවා ඇත්තේ, තම බලශක්ති පහසුකම් වලට තවදුරටත් ප්රහාර එල්ල වන්නේ නම්, එක්සත් ජනපදයට සහය දක්වන සියලුම සමාගම්වලට අයත් තෙල් සහ බලශක්ති යටිතල පහසුකම් සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කර අළු ගොඩක් බවට පත් කරන බවයි. මෙහි එක් ප්රතිඵලයක් ලෙස, එක්සත් ජනපද හමුදා විසින් අතරමගදී විනාශ කරන ලද ඉරාන ඩ්රෝන යානයක සුන්බුන් එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ ෆුජයිරා (Fujairah) වරායේ පිහිටි කලාපයේ විශාලතම තෙල් ගබඩා සංකීර්ණයකට කඩා වැටීමෙන් එහි මෙහෙයුම් කටයුතු තාවකාලිකව අත්හිටුවීමට සිදුවී ඇති අතර, ප්රදේශය පුරා දැවැන්ත දුම් වළාකුළු පැතිර ගොස් ඇත.
තත්ත්වය තවදුරටත් උග්ර වෙමින් පවතින බැවින්, කටාර් රාජ්යයේ ප්රදේශ කිහිපයක ජනතාවට ඉවත් වීමේ නියෝග නිකුත් කර ඇති අතර සමස්ත මැදපෙරදිග කලාපය පුරාම දැඩි අවදානම් සහගත වාතාවරණයක් නිර්මාණය වී තිබේ.
අර්බුදය තීව්ර වීමත් සමඟ, මේ වන විට ජපානයේ සිට ගමන් අරඹා ඇති යූ.එස්.එස්. ට්රිපොලි (USS Tripoli) නමැති ප්රබල උභයජීවී ප්රහාරක නෞකාව ප්රමුඛ කාර්ය සාධක බලකායක් ඇතුළු අතිරේක මැරීන් භටයින් දහස් ගණනක් මැදපෙරදිග කලාපයට යැවීමට එක්සත් ජනපදය පියවර ගනිමින් සිටී. ජනාධිපති ට්රම්ප් විසින් ඉරානය හමුදාමය වශයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම පරාජයට පත්වී ඇති බවත් ඔවුන්ගේ රට කඩා වැටෙමින් පවතින බවත් ප්රකාශ කළද, ඉරානය සහ ඔවුන්ගේ සහචර සන්නද්ධ කණ්ඩායම් තම අසල්වැසි රාජ්යයන් වෙත එල්ල කරන ප්රහාර නවත්වා නොමැත.
මේ යටතේ, ඉරාකයේ බැග්ඩෑඩ් අගනුවර පිහිටි එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලයට මිසයිල ප්රහාරයක් එල්ල වී ඇති අතර, ඉස්ලාමීය විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකාය විසින් උතුරු ඊශ්රායලයටද ප්රහාර මාලාවක් දියත් කර තිබේ. මීට සමගාමීව, ඊශ්රායල හමුදා විසින් ලෙබනනයේ බීරූට් නුවර සහ දකුණුදිග ප්රදේශවල පිහිටි හිස්බුල්ලා ඉලක්ක වෙත ගුවන් ප්රහාර එල්ල කර ඇති අතර, ඉන් එක් සෞඛ්ය මධ්යස්ථානයකට හානි සිදුවී වෛද්යවරුන් ඇතුළු සෞඛ්ය සේවකයින් දොළොස් දෙනෙකු පමණ මියගොස් ඇත.
ගෝලීය ආර්ථිකයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරමින්, කලාපයේ තෙල් සැපයුම් සඳහා වන ප්රධානතම මුහුදු මාර්ගය වන හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා සිදුවන වාණිජ නැව් ගමනාගමනයට ඉරානය විසින් දිගින් දිගටම බාධා පමුණුවමින් සිටී. මෙය භෞතික අවහිර කිරීමකට වඩා ඩ්රෝන සහ මිසයිල ප්රහාර හරහා ටැංකි නැව් ඉලක්ක කිරීමක් බැවින්, ජාත්යන්තර තෙල් වෙළඳපොළ තුළ මිල ඉහළ යාමේ බරපතල අර්බුදයක් නිර්මාණය වී ඇත. කාර්ග් දූපත යනු ඉරානයේ සමස්ත ඛනිජ තෙල් අපනයනයෙන් සියයට අනූවක්ම විදේශයන් වෙත (විශේෂයෙන්ම චීනයට) යවන ප්රධානතම මධ්යස්ථානය වන අතර, ගැඹුරු මුහුදු තීරයක් සහිත බැවින් විශාල ටැංකි නැව් සඳහා ප්රවේශ විය හැකි වැදගත්ම ස්ථානය ද වේ. එක්සත් ජනපද හමුදා මේ වන විට එම තෙල් පහසුකම් වලට සෘජුවම හානි නොකර, ඒවාට ආරක්ෂාව සපයන හමුදා කඳවුරු සහ උපක්රමික ඉලක්ක පමණක් විනාශ කර ඇති බව ජාත්යන්තර ආරක්ෂක විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙයි.
එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සහ ඊශ්රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු (Benjamin Netanyahu) විසින් මෙහෙයවනු ලබන මෙම ඒකාබද්ධ යුද මෙහෙයුම හමුවේ, ඉරානය සෘජු යුද ගැටුමකට වඩා අසමමිතික යුධ උපක්රම (asymmetric warfare) භාවිතා කරමින් සිටින බව පැහැදිලි වේ. විශේෂයෙන්ම මසකට පන්සියයක් පමණ නිෂ්පාදනය කළ හැකි, අඩු පිරිවැයකින් යුතු ෂාහීඩ් (Shahid) ඩ්රෝන යානා හරහා බහරේනය ඇතුළු ගල්ෆ් අරාබි අසල්වැසියන්ගේ ආර්ථික මර්මස්ථාන වෙත දෛනිකව ප්රහාර එල්ල කිරීමට ඉරානය සමත්ව ඇත.
මෑතකදී ජිනීවා නුවර පැවති සාකච්ඡා වලදී න්යෂ්ටික වැඩසටහන සම්බන්ධයෙන් යම් ප්රගතියක් අත්පත් කරගෙන තිබුණද, තම බැලස්ටික් මිසයිල වැඩසටහන සහ කලාපය පුරා සිටින හිස්බුල්ලා හා හූති වැනි නියෝජිත සන්නද්ධ කණ්ඩායම් වලට ලබාදෙන සහයෝගය නතර කිරීම පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීමට පවා ටෙහෙරානය තරයේ ප්රතික්ෂේප කර ඇත. මේ හේතුවෙන්, මෙම යුදමය මැදිහත්වීම සහ බෝම්බ හෙලීම් කොතරම් දැවැන්ත වුවද, ඉස්ලාමීය ජනරජ පාලනය අඛණ්ඩව පැවතුනහොත් සහ අසල්වැසි කලාපවලට ඔවුන්ගේ බලපෑම තවදුරටත් එල්ල වන්නේ නම්, මෙම යුද මෙහෙයුමේ අවසන් සාර්ථකත්වය සහ අරමුණු සාක්ෂාත් කරගැනීම පිළිබඳව බරපතල ගැටලු මතු වන බවට දේශපාලන විචාරකයෝ මත පළ කරති.