ශ්රී ලංකාව ඉරාන නෞකාවක පිරිස් බේරාගැනීමේ ක්රියාව දැන් ජාත්යන්තර අවධානය දිනාගත් සිදුවීමක් බවට පත්ව තිබේ. ජාත්යන්තර WION නාලිකාව මේ සම්බන්ධයෙන් කර ඇති විස්තරාත්මක වීඩියෝව හා ඊට වැටුණ ප්රතිචාර පහතින් දැක්වේ.
WION නාලිකාව මෙසේ කියයි.ඇමරිකානු සබ්මැරීනයක් විසින් තවත් යුද නෞකාවකට එල්ල කළ ප්රහාරයකින් පුද්ගලයින් 90 කට ආසන්න පිරිසක් මියගොස් තවත් කිහිප දෙනෙකු අතුරුදන් වී දිනකට පසුව, ශ්රී ලංකාව සිය වෙරළට ඔබ්බෙන් වූ දෙවන ඉරාන යාත්රාවකින් කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් 200 කට වැඩි පිරිසක් මුදාගෙන ඇත. සියලු පාර්ශ්ව සමග පැවති සවිස්තරාත්මක සාකච්ඡාවලින් අනතුරුව කොළඹ වරාය ආසන්නයේ ඇති ඉරාන යාත්රාවට සහාය වීමට ශ්රී ලංකාව තීරණය කළ බව ජනාධිපතිවරයා පවසා තිබේ.
මෙම යාත්රාව ඊසානදිග ත්රිකුණාමල වරායට ගෙන යනු ඇත. ජනපති මෙසේ කියයි "අපේ නාවික නෞකා මේ වනවිටත් එම නෞකාව වෙත ළඟාවී නාවිකයින් බේරාගැනීමේ කටයුතුවල නිරතව සිටිනවා. අපි පුද්ගලයින් 208 දෙනෙකු ගොඩබිමට ගෙන ඒමට අවශ්ය සූදානම් කිරීම් කරලා තියෙනවා. ඒ අතර නිලධාරීන් 53 ක්, ශිෂ්යභට නිලධාරීන් 84 ක්, ජ්යෙෂ්ඨ නාවිකයින් 48 ක් සහ නාවිකයින් 23 ක් ඉන්නවා. අපි දැනටමත් මෙම නාවිකයින් අපගේ නාවික නෞකා වෙත මාරු කර කොළඹ වරාය වෙත ගෙන ඒම ආරම්භ කර තිබෙනවා."
මනුෂ්යත්වයට විශාල වැදගත්කමක් ලබාදෙන ශ්රී ලංකාව, ජාත්යන්තර බැඳීම්වලට අනුකූලව මෙම තත්ත්වය හසුරුවා ගත් බව ජනාධිපතිවරයා පැවසීය. ඇත්ත වශයෙන්ම, යුද්ධවලදී කිසිදු සිවිල් වැසියෙකු මිය නොයා යුතු බව ශ්රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා සමාජ මාධ්ය සටහනක් තබමින් ප්රකාශ කර ඇති අතර, බටහිර ආසියානු ගැටුමට අදාළව ශ්රී ලංකාව තවදුරටත් නොබැඳි ප්රතිපත්තියක රැඳී සිටින බවද එහි වැඩිදුරටත් සඳහන් කර තිබේ.
පසුගිය දින කිහිපය තුළ සිදුවූ සිදුවීම් මාලාවේ කාලරාමුවක් ඉදිරිපත් කරමින් ජනාධිපතිවරයා අනාවරණය කළේ, මාර්තු 9 සිට 13 දක්වා කාලය තුළ ඉරාන නාවික යාත්රා තුනකට ශ්රී ලංකා වරායන් වෙත ඇතුළුවීමට පෙබරවාරි 26 වැනිදා ඉරාන රජය ශ්රී ලංකා විදේශ කටයුතු අමාත්යාංශයෙන් නිල වශයෙන් අවසර ඉල්ලා සිටි බවයි. කෙසේ වෙතත්, කොළඹ විසින් එම සංචාරය සඳහා අනුමැතිය ලබා දී නොතිබුණි. විශේෂයෙන්ම, ටෙහෙරානය අවසර ඉල්ලා දින 2 කට පසුව ඇමරිකානු-ඊශ්රායල ප්රහාර ඉරානයට එල්ල වීම ආරම්භ විය.
ජනාධිපතිවරයාට අනුව, මෙම ඉල්ලීම ඉදිරිපත් කර තිබුණේ සබඳතා වර්ධනය කර ගැනීමේ අරමුණින් සිදුකරන සුහද සංචාරයක් ලෙසිනි. කෙසේවෙතත්, එවැනි සංචාර සඳහා පුළුල් ක්රියාපටිපාටිමය විධිවිධාන අවශ්ය බව සඳහන් කළ ඔහු, මෙම යාත්රා ශ්රී ලංකාවේ ජාතික සාගර සීමාවට ඉතා අනතුරුදායක ලෙස ආසන්නයේ තිබී සොයාගත් බවද පැවසීය.
තවද, මේ වන විට සිය පාලනය යටතේ පවතින ඉරාන යාත්රාවේ සිටි නාවිකයෙකු අනතුරකට ලක්ව ඇති බවට ශ්රී ලංකාවට වාර්තාවක් ලැබී තිබුණේ පෙබරවාරි 27 වැනිදාය. මානසික සහාය ලබා දීම සඳහා එම නාවිකයා සහ තවත් නිලධාරියෙකු ගොඩබිමට ගෙන ඒමට ඉරානය ශ්රී ලංකාවේ සහාය ඉල්ලා සිටියේය.
ශ්රී ලංකා නාවික හමුදාව සහ ගුවන් හමුදාව එක්ව අදාළ පුද්ගලයින් ගොඩබිමට ප්රවාහනය කර වෛද්ය ප්රතිකාර සඳහා යොමු කළ බව ජනාධිපතිවරයා තවදුරටත් තහවුරු කළේය. ජාතික මුහුදු සීමාවෙන් ඔබ්බෙහි, වරායේ සිට නාවික සැතපුම් 90ක් පමණ දුරින් පිහිටි යාත්රාවක් ප්රහාරයකට ලක්ව ඇති බවට සහ ආපදා සංඥා නිකුත් කරන බවට වාර්තා පළ වූයේ මාර්තු 4 වැනිදා බව ශ්රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා ප්රකාශ කර තිබුණි. ඊට ප්රතිචාර වශයෙන් ශ්රී ලංකාව වහාම නාවික හමුදාව සහ ගුවන් හමුදාව යන දෙකම සම්බන්ධ කරගනිමින් දැවැන්ත මෙහෙයුමක් දියත් කර තිබූ අතර, එහිදී පුද්ගලයින් 32 දෙනෙකු පමණ පණපිටින් බේරා ගැනීමට හමුදාවන්ට හැකි විය.
අවසාන වශයෙන්, බ්රිතාන්යය සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ ඇති කරගත් ආරක්ෂක ගිවිසුමක් යටතේ පුහුණු කටයුතු වල කොටසක් ලෙස, ඉරාන නෞකාව ගිල්වා දැමූ ඇමරිකානු සබ්මැරීනයේ ඔස්ට්රේලියානු හමුදා සාමාජිකයින් තුන්දෙනෙකු සිටි බව ඔස්ට්රේලියානු අග්රාමාත්ය ඇන්තනී ඇල්බනීස් (Anthony Albanese) ප්රකාශ කර ඇත.
මෑතකදී ශ්රී ලංකාව විසින් සිදු කරන ලද මානුෂීය සහන මෙහෙයුමක් ජාත්යන්තර මට්ටමින් දැඩි අවධානයකට ලක්ව ඇත. විශේෂයෙන්ම අමෙරිකානු ප්රහාරයකට ලක්වූ බව පැවසෙන ඉරාන නෞකාවකට සහ එහි නාවිකයන්ට රැකවරණය ලබා දීමට ශ්රී ලංකා රජය සහ නාවික හමුදාව කටයුතු කිරීම බොහෝ දෙනාගේ පැසසුමට ලක්ව තිබේ. සමාජ මාධ්ය ප්රතිචාර සහ අදහස් දැක්වීම් විශ්ලේෂණය කිරීමේදී පෙනී යන්නේ, යුධමය වාතාවරණයක් තුළ පවා ශ්රී ලංකාව සිය මානුෂීය ගුණාංග පෙරදැරිව කටයුතු කර ඇති බවයි. ස්විට්සර්ලන්තය වැනි රටවල සිට ද ශ්රී ලාංකිකයන්ගේ කාරුණිකත්වය අගය කරමින් ප්රතිචාර ලැබී තිබීම මෙහිලා විශේෂත්වයක් වන අතර ආයුධ වලට වඩා මනුෂ්යත්වය බලවත් බව බොහෝ දෙනා අවධාරණය කර ඇත.
මෙම සිදුවීමත් සමග කලාපීය භූ දේශපාලනික තත්ත්වය සහ අසල්වැසි රාජ්යයන්හි භූමිකාව පිළිබඳව ද දැඩි කතිකාවතක් නිර්මාණය වී තිබේ. බොහෝ විචාරකයින් සහ සාමාන්ය ජනතාව පෙන්වා දෙන්නේ ඉන්දියාවේ ආරාධනයක් මත ඒකාබද්ධ යුද අභ්යාසයක් සඳහා පැමිණි නෞකාවකට නිසි ආරක්ෂාවක් සැපයීමට අදාළ පාර්ශවයන් අපොහොසත් වී ඇති බවයි. ඉන්දියානු සාගරයේ කලාපීය බලවතා ලෙස කටයුතු කිරීමට උත්සාහ කළ ද, මෙවැනි අර්බුදකාරී අවස්ථාවකදී ඉන්දියාව අනුගමනය කළ නිහඬ පිළිවෙත දැඩි විවේචනයට ලක්ව ඇත. මේ හේතුවෙන් ඉන්දියානු සාගර කලාපයේ සැබෑ මානුෂීය නායකත්වය ශ්රී ලංකාව විසින් ගෙන ඇති බවට මතයක් ජාත්යන්තර ප්රජාව අතර ගොඩනැගෙමින් පවතින බව ප්රතිචාර ඔස්සේ තහවුරු වෙයි.
ශ්රී ලංකාවේ වත්මන් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතාගේ නායකත්වය සහ තීරණ ගැනීමේ හැකියාව මෙම අර්බුදකාරී අවස්ථාවේදී පුළුල් ලෙස ඇගයීමට ලක්ව තිබේ. කුඩා දිවයිනක් වුවද, බලවත් ජාතීන්ට බිය නොවී මනුෂ්යත්වය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමට ශ්රී ලංකා රජය ගත් නිර්භීත තීරණය කාගේත් ප්රශංසාවට බඳුන් වී ඇත. බෞද්ධ දර්ශනයෙන් පෝෂණය වූ ශ්රී ලාංකිකයින්, ජාතිය, ආගම හෝ දේශපාලනික කඳවුර නොසලකා විපතට පත් ඕනෑම අයෙකුට පිහිට වීමට සූදානම් බව ජනතාව සිය අදහස් හරහා තහවුරු කර තිබේ. දශක තුනක පමණ කුරිරු යුද්ධයක අත්දැකීම් ඇති ශ්රී ලාංකිකයින් කිසිසේත්ම තවත් යුද්ධයකට සහාය නොදෙන බවත්, ඔවුන්ගේ එකම අපේක්ෂාව ලෝක සාමය බවත් මෙමගින් මනාව පැහැදිලි කර ඇත.
ඇතැම් පාර්ශවයන් මෙම සිදුවීම හරහා ශ්රී ලංකාවට ඇමෙරිකාවෙන් හෝ ඊශ්රායලයෙන් ජාත්යන්තර බලපෑම් එල්ල විය හැකි බවට අනතුරු අඟවා තිබුණද, බහුතරයකගේ මතය වී ඇත්තේ මෙය හුදෙක්ම ජාත්යන්තර නීතියට අනුකූල වූ මානුෂීය ආධාර සැපයීමක් පමණක් බවයි. කිසිදු දේශපාලනික හෝ යුධමය අරමුණක් වෙනුවෙන් නොව, මරණාසන්නව සිටි නාවිකයින් පිරිසකගේ ජීවිත බේරා ගැනීම වෙනුවෙන් පමණක් ශ්රී ලංකා නාවික හමුදාව සහ ගුවන් හමුදාව මෙලෙස ක්රියාත්මක වී ඇත. ලෝක බලවතුන්ගේ ගැටුම් මැද අපක්ෂපාතීව මනුෂ්යත්වය වෙනුවෙන් පමණක් පෙනී සිටීම, ශ්රී ලංකාවේ කීර්තිනාමය ලෝකය හමුවේ තවදුරටත් ඉහළ නැංවීමට හේතු වී ඇති බව සමාජ මාධ්ය විශ්ලේෂණයේදී වැඩිදුරටත් අනාවරණය වේ.