ඉරාන බැලස්ටික් මිසයිල වැඩසටහන සඳහා අවශ්ය ද්රව්ය සපයන බවට අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය විසින් චෝදනා කරනු ලබන ඉරාන සමාගමකට අයත් භාණ්ඩ ප්රවාහන නෞකා දෙකක්, රසායනික ද්රව්ය පටවාගෙන චීනයේ වරායකින් ඉරානය බලා පිටත්ව ගොස් ඇත. වොෂින්ටන් පෝස්ට් පුවත්පත විසින් සිදු කරන ලද නෞකා ලුහුබැඳීමේ දත්ත, චන්ද්රිකා ඡායාරූප සහ භාණ්ඩාගාර වාර්තා විශ්ලේෂණයකට අනුව මෙම කරුණු අනාවරණය වී තිබේ.
මෙම නෞකා අමෙරිකානු, බ්රිතාන්ය සහ යුරෝපා සංගමයේ සම්බාධකවලට ලක්ව ඇති 'Islamic Republic of Iran Shipping Lines' (IRISL) නමැති රාජ්ය සමාගමට අයත් වේ.චීනයේ ගිනිකොනදිග වෙරළ තීරයේ පිහිටි සූහයි (Zhuhai) නගරයට අයත් ගයෝලන් (Gaolan) වරායේ මෙම 'Shabdis' සහ 'Barzin' යන නෞකා දෙක නැංගුරම් ලා තිබී ඇත. විශේෂඥයින් පෙන්වා දෙන්නේ ඉරානයේ මිසයිල වැඩසටහන සඳහා අත්යවශ්ය වන ඝන රොකට් ඉන්ධන නිෂ්පාදනයට යොදාගන්නා සෝඩියම් පර්ක්ලෝරේට් (sodium perchlorate) වැනි රසායනික ද්රව්ය මෙම වරායේදී පටවා ඇති බවයි. අඩි 20 කන්ටේනර් 6,500 ක් සහ 14,500 ක් පිළිවෙලින් රැගෙන යාමේ හැකියාව මෙම නෞකා සතුය.
අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර මේ වන විට සෘජු යුදමය තත්ත්වයක් පවතින පසුබිමක, ආයුධ නිෂ්පාදනයට සම්බන්ධ ද්රව්ය රැගත් නෞකා තම වරායකින් පිටවීමට චීනය විසින් අවසර ලබා දීම කැපී පෙනෙන සිදුවීමක් බව යුද විශ්ලේෂකයෝ පවසති. මෙම වසර ආරම්භයේ සිට තවත් IRISL නෞකා දුසිමක් පමණ මෙම වරායට පැමිණ තිබේ. සීමා පනවාගන්නා ලෙස ප්රසිද්ධියේ ඉල්ලා සිටින අතරතුර පවා, චීනය විසින් පරිපාලන හෝ රේගු බාධා කිරීම් හරහා මෙම නෞකා රඳවා තබා ගැනීමට ක්රියා නොකිරීම හිතාමතා ගත් තීරණයක් බව ජාත්යන්තර සාම කටයුතු පිළිබඳ කානගී ආයතනයේ ජ්යෙෂ්ඨ සාමාජික අයිසැක් කාර්ඩන් පෙන්වා දෙයි.
අමෙරිකාව සහ ඊශ්රායලය ඉරානයට එරෙහිව ප්රහාර දියත් කිරීම ආරම්භ කිරීමෙන් පසුව මෙම නෞකා චීන වරායෙන් පිටව ගොස් ඇත. නෞකා ජලයේ ගිලී ඇති ප්රමාණය (draft analysis) පදනම් කරගනිමින් ඒවා විශාල බඩු තොගයක් පටවාගෙන ඇති බවට සාක්ෂි සපයන අතර, 'Pole Star Defense' නම් සමුද්රීය බුද්ධි ආයතනය ද එම දත්ත ස්වාධීනව තහවුරු කර තිබේ. ආරක්ෂක ප්රජාතන්ත්රවාදය පිළිබඳ පදනමේ ජ්යෙෂ්ඨ උපදේශකයෙකු වන මියාඩ් මලෙකි පවසන්නේ ගයෝලන් වරාය යනු දකුණු චීනයේ විශාලතම ද්රව රසායනික ගබඩා පර්යන්තයන්ගෙන් එකක් බවයි.
ලුහුබැඳීම් දත්තවලට අනුව සෙනසුරාදා වන විට මෙම නෞකා දකුණු චීන මුහුදේ යාත්රා කරමින් තිබී ඇත. 'Barzin' නෞකාව මැලේසියාවට ඔබ්බෙන් වූ මුහුදේ නැංගුරම් ලා ඇති අතර එය සැතපුම් 4,000 ක් පමණ දුරින් පිහිටි බන්ඩාර් අබ්බාස් වරාය වෙත ලබන සෙනසුරාදා ළඟා වීමට නියමිතය. 'Shabdis' නෞකාව තවත් සැතපුම් 4,500 ක පමණ දුරක් යාත්රා කර මාර්තු 16 වනදා ඉරානයේ චබහාර් වරායට ළඟා වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ පිහිටි මෙම වරායන් දෙකෙහිම ඉරාන නාවික කඳවුරු ස්ථාපිත කර තිබේ.
පසුගිය වසරේදී අමෙරිකානු භාණ්ඩාගාර දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ඉරානයේ බැලස්ටික් මිසයිල නිෂ්පාදනය අඩාල කිරීමේ අරමුණින් චීනයේ සිට ඉරානයට සෝඩියම් පර්ක්ලෝරේට් සහ තවත් රසායනික ද්රව්ය ගලායාම නැවැත්වීම සඳහා සම්බාධක පැනවීය. අමෙරිකානු මිසයිල ප්රහාර හේතුවෙන් ඉරානයේ භූගත ආයුධ ගබඩා විනාශ වී ඇති බැවින්, ඉරානයට මෙම රොකට් ඉන්ධන රසායනික ද්රව්යවල අවශ්යතාවය වෙනදාටත් වඩා දැඩි වී ඇති බව විචාරකයෝ සඳහන් කරති. මෙවැනි තත්ත්වයක් යටතේ චීනය තම ප්රතිපත්ති මඳක් වෙනස් කරමින් කටයුතු කිරීම ගල්ෆ් කලාපයේ රටවල් සමඟ පවතින සබඳතාවලට ද බලපෑම් එල්ල කළ හැකි නිර්භීත උපායමාර්ගයක් ලෙස සැලකේ.
මෙම වසරේ සිට ගයෝලන් වරායට පැමිණි අනෙකුත් IRISL සමාගමට අයත් නෞකා 12 ද 'Barzin' සහ 'Shabdis' නවතා තිබූ පර්යන්තයේම නැංගුරම් ලා තිබූ බව දත්ත මගින් තහවුරු වේ. අමෙරිකානු සහ ඊශ්රායල ප්රහාර ආරම්භ වීමත් සමග 'Hamouna', 'Abyan' සහ 'Arzin' වැනි ඉරානය බලා යාත්රා කරමින් තිබූ තවත් නෞකා කීපයක්ම සිය ගමන් මාර්ගයන් වෙනස් කිරීමට පියවර ගෙන ඇති බව සමුද්රීය දත්ත වැඩිදුරටත් අනාවරණය කරයි. තවත් නෞකාවක් වන 'Basht' බන්ඩාර් අබ්බාස් වරායට සැතපුම් 13ක් පමණ දුරින් සිය ලුහුබැඳීම් දත්ත විකාශනය කිරීම නතර කර ඇත.
