2026 පෙබරවාරි මස අගභාගයේදී ඇමරිකානු සහ ඊශ්රායල හමුදා විසින් ඉරාන ඉලක්ක වෙත එල්ල කරන ලද ප්රහාරයන්ගෙන් ආරම්භ වූ යුදමය තත්ත්වය මේ වන විට ගෝලීය බලශක්ති වෙළඳපොළ දැඩි අර්බුදයකට ලක් කර ඇති අතර, විශේෂයෙන්ම කටාර් රාජ්යයේ ද්රවීකෘත ස්වාභාවික වායු (LNG) සැපයුම මෙම කම්පනයේ කේන්ද්රස්ථානය බවට පත්ව තිබේ. ගෝලීය LNG වෙළඳාමෙන් සියයට 20 ත් 25 ත් අතර ප්රමාණයක් සපයන ලොව විශාලතම නිෂ්පාදකයා වන කටාර්එනර්ජි (QatarEnergy) සමාගම, 2026 මාර්තු 2 වැනිදා ඉරානය විසින් එල්ල කළ ඩ්රෝන සහ මිසයිල ප්රහාර හේතුවෙන් සිය ප්රධාන පහසුකම් වන රාස් ලෆාන් සහ මෙසයීඩ් හි නිෂ්පාදන කටයුතු මුළුමනින්ම නතර කර දැමීය.
බලශක්ති යටිතල පහසුකම්වලට එල්ල වූ මෙම ප්රහාර හේතුකොටගෙන ස්වාභාවික වායු බෙදාහැරීම සම්බන්ධයෙන් කටාර් රජය විසින් වහාම බල අපේක්ෂිත තත්ත්වයක් (force majeure) ප්රකාශයට පත් කරන ලදී. උපකරණවලට සිදුවිය හැකි හානි වළක්වා ගැනීමේ අරමුණින් අනුගමනය කළ යුතු ආරක්ෂිත ක්රියාපටිපාටි සහ ක්රමානුකූලව යන්ත්රෝපකරණ නැවත පණගැන්වීමේ අවශ්යතාවය හේතුවෙන්, යුදමය තත්ත්වය වහාම නතර වුවද යළි නිෂ්පාදන කටයුතු ආරම්භ කිරීම සඳහා සති ගණනාවක හෝ මාස ගණනාවක කාලයක් ගතවනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.මෙම අර්බුදය ඉරානය සහ ඕමානය අතර පිහිටි පටු මුහුදු මාර්ගයක් වන හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය සමඟ සෘජුවම බැඳී පවතී. සමස්ත ගෝලීය සාගරික LNG වෙළඳාමෙන් පහෙන් පංගුවක් නියෝජනය කරමින්, කටාර් රාජ්යයේ මෙන්ම එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ බොහෝ අපනයනයන් ගමන් කළ යුත්තේ මෙම අවදානම් මුහුදු තීරය හරහාය. වාණිජ නැව්වලට ප්රහාර එල්ල කරන බවට ඉරාන හමුදා විසින් කරන ලද තර්ජන හේතුවෙන් මේ වන විට එම සමුද්ර සන්ධිය වාණිජ නෞකා සඳහා ඵලදායී ලෙස වසා දමා හෝ දැඩි ලෙස සීමා කර ඇති අතර, අදාළ නැව් ගමනාගමන දත්ත පෙන්වා දෙන්නේ බොහෝ LNG ප්රවාහන නෞකා තම ගමන් නතර කර හෝ විකල්ප මාර්ග වෙත යොමු වී ඇති බවයි. මෙම මුහුදු මාර්ගය තවමත් විවෘතව පවතින බවට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ප්රකාශ කළද, වාර්තාවලට අනුව එහි සිදුවන නෞකා ගමනාගමනය මුළුමනින්ම අඩාල වී ඇති බව තහවුරු වේ.
පවතින බාධා කිරීම් දිගටම පැවතුනහොත් බොරතෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 150 දක්වා ඉහළ යා හැකි බවට අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් වී තිබුණද, ස්වාභාවික වායු වෙළඳපොළට එල්ල වී ඇති කම්පනය ඊට වඩා ඉතාමත් උග්ර මෙන්ම ක්ෂණික එකක් වී ඇත. යුරෝපීය නිර්ණායක වායු මිල දර්ශකය වන ලන්දේසි TTF අගය මුල් දින කිහිපය තුළදී සියයට 50 කට වඩා වැඩි ප්රමාණයකින් ඉහළ ගිය අතර, එය 2022 වසරේ පැවති බලශක්ති අර්බුදය නැවත ලොවට සිහිගන්වන්නක් විය. ඒ හා සමානව ආසියානු ක්ෂණික LNG මිල දර්ශකයද (JKM) සියයට 40 කට ආසන්න ප්රමාණයකින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, කටාර් අපනයනයන්ගෙන් සියයට 80 කට වඩා මිලදී ගන්නා ඉන්දියාව, චීනය, ජපානය සහ දකුණු කොරියාව වැනි රටවලට මෙමගින් ප්රබල බලපෑමක් එල්ල වී තිබේ. මේ වන විටත් ඉන්දියාව වැනි රටවල් බලශක්තිය සීමා සහිතව බෙදාහැරීම ආරම්භ කර ඇති අතර, ගැනුම්කරුවන් ක්ෂණික තොග හෝ වෙනත් විකල්ප සැපයුම්කරුවන් සොයා දැඩි පරිශ්රමයක නිරත වෙමින් සිටිති. හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ මෙම අවහිරතාවය මාසයක පමණ කාලයක් පැවතුනහොත් යුරෝපීය ගෑස් මිල සියයට 130 කින් හෝ ඊට වැඩි ප්රමාණයකින් ඉහළ යා හැකි බවටත්, එමගින් යුරෝපයේ සහ ආසියාවේ ආර්ථික වර්ධනයට දැඩි බලපෑම් එල්ල විය හැකි බවටත් ගෝල්ඩ්මන් සැක්ස් වැනි මූල්ය විශ්ලේෂකයින් අනතුරු අඟවා ඇත.
මෙම ගැටුම දිගුකාලීනව පැවතුනහොත් සති කිහිපයක් ඇතුළත සමස්ත ගල්ෆ් කලාපයේම බලශක්ති අපනයනයන් නතර වනු ඇති බවට කටාර් බලශක්ති අමාත්ය සාද් අල්-කාබි අනතුරු අඟවා තිබේ. එසේ වුවහොත් අහස උසට නගින මිල ගණන්, උද්ධමනය සහ සැපයුම් හිඟය හරහා ලෝක ආර්ථිකයම කඩා වැටිය හැකි බව ඔහු වැඩිදුරටත් අවධාරණය කළේය. නල මාර්ග හෝ වෙනත් ක්රම මගින් විකල්ප මාර්ග ඔස්සේ යැවිය හැකි බොරතෙල් මෙන් නොව, ද්රවීකෘත ස්වාභාවික වායු ප්රවාහනය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ රඳා පවතින්නේ මෙම එක් අවදානම් සහගත මුහුදු මාර්ගය හරහා ගමන් කරන නෞකා මත පමණක් බැවින් කටාර් නිෂ්පාදනයන් සඳහා වෙනත් පහසු විකල්පයක් ඉතිරිව නැත. මෙම සිදුවීම මැදපෙරදිග කලාපයේ බලශක්ති අවදානම සම්බන්ධයෙන් වූ අවධානය බොරතෙල්වල සිට ගෑස් ප්රවාහන මාර්ග වෙත තියුණු ලෙස වෙනස් කර ඇත. ගැනුම්කරුවන් විකල්ප සැපයුම් වෙත යොමුවීම හේතුවෙන් ඇමරිකානු LNG අපනයනකරුවන්ට කෙටිකාලීන වාසි අත්විය හැකි වුවද, යුද්ධය තවදුරටත් ඇදී ගියහොත් ගෑස් මත යැපෙන ආර්ථිකයන් තුළ අධික මිල විචල්යතාවයක්, උද්ධමනකාරී පීඩනයක් සහ ආර්ථික පසුබෑම් ඇතිවීමේ පුළුල් අවදානමක් නිර්මාණය වී ඇති අතර දැනට සිදුවෙමින් පවතින හමුදාමය ගැටුම් මධ්යයේ සමස්ත තත්ත්වය තවදුරටත් ඉතා අස්ථාවර මට්ටමක පවතී.